Zondag 19/09/2021

Middel repressie past niet bij kwaal van verdorven moraal

Maarten Ducrot dient De Morgen-columnist en tv-commentator Karl Vannieuwkerke van repliek, die zich na Luik-Bastenaken-Luik boos had gemaakt over winnaar Aleksandr Vinokoerov.

Ex-wielerprof Maarten Ducrot schrijft een open brief aan Karl Vannieuwkerke

Beste Karl,

Wat een mooie brief heb je geschreven aan Vinokoerov toen hij Luik-Bastenaken-Luik won (DM 28/4). Ik houd van je taalgebruik. Hoewel je ex-wielrenners in je brief afschildert als partijdige volgers, die dooddoeners delibereren als “iedereen verdient een tweede kans” en aldus in de bres springen voor dopingzondaars, wil ik hier als voormalig profrenner toch een poging doen je perspectief wat op te rekken. Je beweert namelijk dat Vinokoerov moreel verwerpelijk handelt omdat hij op het voor het wielrennen slechtst denkbare moment heeft gezondigd, dat nooit heeft bekend en nu vrolijk meerijdt, zelfs Luik-Bastenaken-Luik wint en daarmee velen een nare bijsmaak bezorgt. Als het aan jou had gelegen was hij langer dan twee jaar geschorst.

Officials van de Nederlandse wielerbond KNWU als Thorwald Veneberg willen in de toekomst zes jaar schorsen, hetgeen neerkomt op de doodstraf van de atleet. En jullie staan niet alleen. Zelfs de voorzitter van onze atletencommissie in Nederland, Trinko Keen, vindt het een noodzakelijk en klein kwaad om je whereabouts, met een nauwkeurigheid tot op uurniveau, te onderhouden. De geloofwaardigheid van de atleet is inderdaad in het geding en volgens jullie moet die tot elke prijs tot stand gebracht én heroverd worden.

Is het jullie dan helemaal ontgaan dat we een sportwereld gecreëerd hebben waarvan de geloofwaardigheid nog onder het niveau van de katholieke geestelijken of moderne bankiers is komen te liggen? En net nu ik deze woorden opteken, komt de UCI met verdachte bloedpaspoorten die hard moeten maken dat Giropretendenten als Pellizotti niet in de koers horen. Veertig jaar strijd met juridische en repressieve middelen tegen doping heeft alleen maar een totale afbraak van geloof in sportiviteit en morele zuiverheid van sporters en in het bijzonder de wielrenners tot gevolg gehad.

Hoe kan dat tegengestelde effect - onbedoeld, dat wel - toch zo hardnekkig blijven optreden? Als je die vraag verkent is Vinokoerov een prachtige case. Ga even mee terug naar 2007 (de Tour van Rasmussen), toen Vinokoerov aan het hoofd van de Kazachse troepen van Astana naar Frankrijk kwam om de Tour te winnen. Ik heb foto’s van hem gezien waarop hij in een soort uniform met onderscheidingstekens het parlement toespreekt. Achter hem staat de Kazachse minister-president en Vinokoerov zweert: “Ik win de Tour voor jullie.” Maar Vino valt in het begin van de Tour. Met twee gaten in zijn knieën staart hij naar de kniepezen die eruit te voorschijn komen. Hij kan het klassement vergeten, maar met 32 hechtingen rijdt hij door en wint een bergrit plus tijdrit, ondertussen gevolgd door zijn minister-president in de volgauto. Dan wordt hij betrapt op een verboden bloedtransfusie. Hij wordt uit de Tour gesmeten, de vele bewonderaars van zijn staalhardheid in wanhoop achterlatend.

Zo moeilijk is het niet om in te zien dat Vinokoerov een pion in een spel is. Geen onschuldige pion, maar een pion die met steun van anderen de top probeert te bereiken in ruil voor hun eigen zaak. Met de high tech-methoden van tegenwoordig is het onmogelijk dat de renner alléén handelt. Hij is verantwoordelijk (dat zeker), maar we halen alleen hem uit het systeem, schorsen hem, soms zelfs onterecht, ondertussen de machine intact latend die de volgende renner alweer klaarstoomt. Dan is het ook logisch dat het publiek denkt dat alle renners wel moéten gebruiken; we hebben ze alleen nog niet allemaal kunnen betrappen.

Niets is zo goed voor vertrouwen en geloofwaardigheid als feiten, maar bij de repressieve aanpak in de sport zetten we 2000 jaar beschaving overboord. In een beschaafde wereld krijg je een proces; dat wil zeggen een rechtsgang waarin vragen beantwoord worden: wat zijn de motieven van alle in het spel betrokkenen, wat zijn de feiten, wie heeft het spul geleverd, wie heeft het toegediend, hoe kwam ie op het idee, wie was de kapitein op dit schip? Een onafhankelijke rechter weegt al deze antwoorden en velt een vonnis. Dat heet beschaving en het levert iets op: vertrouwen. Van de mensen die kijken, de andere renners, de mensen die ook renner willen worden.

Grenzen verleggen is de essentie van topsport en daar is ook de bewondering van het publiek op gebaseerd. Toch binnen de grens blijven van wat wij menselijk, sportief en zelfs gezond vinden is een moreel vraagstuk dat binnen de wielerwereld elke dag weer opgelost moet worden: ‘Is dit eerlijk?’ en: ‘Zou ik dit mijn kinderen ook laten doen?’ Het zijn vragen die bij die afweging horen en die verder gaan dan alleen drugsgebruik. Juist omdat we die afweging achteraf controleren met het opsporen van nanogrammen en bij het betrappen niets van de dynamiek blootleggen, maar de sportieve doodstraf opleggen, is het logische gevolg dat de mensen die zich sportief zouden moeten gedragen zich bij die afweging slechts beperken tot de vraag of ze er gedonder mee kunnen krijgen. Ze doen het af met: “Ik ben gecontroleerd en er is niets gevonden”, of “Het hoort bij het wielrennen dat er vijf concurrerende ploegen samenspannen om een massasprint te bewerkstelligen.” Het middel van repressie past dus niet bij de kwaal van de verdorven moraal. Door alleen te controleren en te straffen, niet verder te kijken naar de menselijke maat, er geen dialoog over te voeren met alle betrokkenen, houdt de wielerwereld het onsportieve onethische gedrag in stand.

Als mensen als jij, Veneberg en Keen in de begintijd van de dopingbestrijding hadden geleefd dan hadden jullie Anquetil zijn vijf Tourzeges afgepakt omdat hij weigerde dopingcontroles te ondergaan! En dan was Coppi een charlatan omdat hij op de radio vertelde over zijn amfetaminengebruik! De renner kent maar één versnelling: ik los alles op wat ik onderweg tegenkom. Menselijke maatstaven, fatsoen of wat dan ook, komen pas aan bod als die het winnen niet in de weg staan. Dat is de kracht en dus ook tegelijk de zwakte van de sport.

Met hartelijke groet,

Maarten Ducrot

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234