Vrijdag 13/12/2019

Michel Houellebecq is terug, met een splinterbom

Zet Michel Houellebecq Frankrijk alweer op zijn kop? Met zijn nieuwe roman Soumission, die op 7 januari verschijnt, lijkt hij iedereen tegen de haren in te strijken. De schandaalauteur laat een moslimpartij triomferen bij de Franse presidentsverkiezingen van 2022.

"Grote polemiek op komst", zo voorspelde de Franse pers de voorbije dagen in koor. Woelwater Michel Houellebecq (56) bewandelt in zijn zesde roman het pad van de politieke fictie en lijkt daarbij behoorlijk over de schreef te gaan. Met de titel Soumission drukt hij het voetspoor van de Nederlandse cineast Theo van Gogh, die in 2004 een gelijknamige controversiële antimoslimfilm draaide met Ayaan Hirshi Ali.

"Soumission verwijst naar de islam, de onderwerping aan Allah en de bekering van ongelovigen tot de godsdienst", schrijft het magazine Les Inrockuptibles, dat de drukproeven al kon inkijken. Houellebecqs nieuwste worp belooft een splinterbom te worden. De lijvige roman verschijnt vier jaar na zijn met de Prix Goncourt bekroonde De kaart en het grondgebied (2010), waarin hij een mildere toon aansloeg en de kunstwereld op de hak nam.

Driehonderd pagina's lang gaat Houellebecq fel tekeer in Soumission. De roman speelt zich af in 2022, aan het eind van de tweede ambtstermijn van François Hollande. Bij de presidentsverkiezingen staan het extreemrechtse Front National en de Fraternité Musulmane, een nieuwe radicale moslimpartij, diametraal tegenover elkaar. De islampartij haalt met Mohammed Ben Abbes de presidentssjerp binnen door zich te verenigen met de centrum-rechtse UMP en de Parti Socialiste, en zo Marine Le Pen de pas af te snijden.

"Francis Bayrou wordt tot eerste minister benoemd en de samenleving staat geheel op haar kop", zo meldt de aankondigingstekst van uitgever Flammarion.

De verteller is een typische Houellebecqiaanse held: François, een gedesillusioneerde 44-jarige universitair docent, gespecialiseerd in de decadente auteur Joris-Karl Huysmans. De hoofdpersoon bedrijft voortdurend troosteloze seks met vrouwelijke studentes en prostituees, om uiteindelijk tegen ontslag aan te hikken aan zijn faculteit. Dat gebeurt op het moment dat een pro-Palestijnse rector de plak begint te zwaaien. Werpt hij zich uit frustratie en eigenbelang in de armen van de islam? Antwoord op 7 januari, wanneer het boek in de Parijse boekhandels ligt.

Michel Houellebecq zorgde al eerder voor een schandaal met uitspraken over de islam. In 2001, kort na het verschijnen van Platform, noemde hij de islam "la religion la plus con". Na een proces, ingezet door islamitische verenigingen, werd de schrijver vrijgesproken. Ook later ventileerde hij reactionaire uitspraken en sprong hij in de bres voor Israël.

Met zijn nieuwe roman lijkt Houellebecq gewiekst in te spelen op het onbehagen over de heersende politieke klasse in Frankrijk, zoals ook vertolkt door de Franse conservatieve journalist Eric Zemmour in zijn succesrijke boek Le suicide français.

Toch is de verbetener aanpak van Houellebecq enigszins verrassend. De laatste jaren leek de almaar morsiger ogende schrijver nét iets aaibaarder te zijn geworden. Hij hield zich onder meer onledig met een paar dubieuze filmrollen en het schrijven van voorwoorden. In L'enlèvement de Michel Houellebecq (2014) speelde hij zichzelf als gijzelingsslachtoffer en fictionaliseerde hij zijn eigen tijdelijke verdwijning in 2011, nadat hij bij een literaire avond in Passa Porta niet was komen opdagen. Ook exposeerde hij brave landschapsfoto's in Parijs.

Messcherp

Maar ook bij zijn vorige roman De kaart en het grondgebied verzeilde hij in de controverse. Door de website Slate.fr werd hij ervan beschuldigd dat hij nogal lustig zou gegraaid hebben uit Wikipedialemma's over de huisvlieg en de stad Beauvais. Als antwoord stuurde Houellebecq een video-interview de wereld in waarin hij zijn belagers haast onbewogen met Borges en Perec om de oren sloeg.

Intussen geldt Houellebecq zonder meer als de meest gelezen Franse hedendaagse auteur. Hij brak internationaal door met zwartgallige maar messcherpe romans als Elementaire deeltjes, Platform en Mogelijkheid van een eiland. Zijn nieuwe roman verschijnt dit voorjaar al in een Nederlandse vertaling van Martin De Haan bij De Arbeiderspers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234