Zondag 17/11/2019

Politiek

Michel benoemd tot minister van staat: schaamteloos of doodnormaal?

Beeld Mathieu GOLINVAUX / LESOIR

Charles Michel heeft zijn bureau in de Wetstraat nog maar net leeggemaakt en koning Filip benoemt hem al tot minister van staat. Op voordracht van nieuwbakken premier Sophie Wilmes. Een voorbeeld van ons kent ons in de politiek? Of de normaalste zaak van de wereld?

“Wat is het verschil tussen een minister en een minister van staat? Je kan nooit ex-minister van staat worden (lacht).” Herman De Croo, het orakel van Brakel, heeft op elke vraag een even verhelderend als raadselachtig antwoord klaar. Dus ook op de vraag wat het betekent om minister van staat te worden. “Die titel is wat je er zelf van wil maken”, vertelt De Croo. “Om Frans Grootjans (Antwerpse liberaal uit de jaren 70) te citeren: ‘Da kost niks, da brengt niks op, maar men heeft het graag.’”

Verdienstelijk

Wat zijn de feiten? Minister van staat is een eretitel die wordt verleend, door de koning op voordracht van de premier, aan mensen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor de Belgische maatschappij. In de praktijk gaat het dan vooral om gewezen premiers, belangrijke ministers en partijvoorzitters. Op dit moment zijn er 35 ministers van staat, onder wie Louis Tobback, Willy Claes, Louis Michel, Elio Di Rupo, Herman Van Rompuy, Johan Vande Lanotte, Guy Verhofstadt, Karel De Gucht, Frank Vandenbroucke en Yves Leterme. Op de lijst staan vijf vrouwen: Antoinette Spaak, Paula D’Hondt, Magda Aelvoet, Annemie Neyts en Miet Smet.

Uitzonderingen op de regel zijn Jacques van Ypersele de Strihou en Frans van Daele. De gewezen kabinetschefs van het koninklijk paleis zijn recent tot minister van staat benoemd. Van Daele was eind 2017 de eerste aanduiding van koning Filip.

Kroonraad

Wat betekent de titel? “Niet heel veel. Het is vooral een symbolisch eerbetoon”, antwoordt politicoloog Carl Devos (UGent). “Zo is het de traditie dat een uittredende premier wordt voorgedragen door zijn vervanger, bij wijze van afscheidscadeau.”

Constitutioneel gezien maken de ministers van staat samen met de regeringsleden deel uit van de kroonraad – het orgaan dat de koning adviseert tijdens grote crisissen. Maar de laatste keer dat deze raad werd samengeroepen was in 1960, bij de Congolese onafhankelijkheid. Devos: “Vandaag doen ministers van staat soms nog dienst als klankbord voor de koning. Tijdens de formatiecrisis van 541 dagen heeft koning Albert een aantal ministers van staat op de koffie gevraagd. Maar meer niet. Er zijn sowieso alleen wat kleine voordelen verbonden aan de titel. We moeten dus niet verontwaardigd ‘foei, foei’ roepen over de benoeming van Michel. Het zou eerder vreemd zijn dat hij niet tot minister van staat werd benoemd.”

Militaire eer

Hoe zit het met de voordelen van een minister van staat? Voor de duidelijkheid: enige vorm van bezoldiging zit niet in het pakket. Er is wel een speciale A-nummerplaat (tegen betaling), een uitnodiging voor de jaarlijkse receptie van de ‘gestelde lichamen’ in het koninklijk paleis (op de tweede rij, achter onder meer de regeringsleden en aartsbisschoppen), een diplomatiek paspoort (dat onder meer toegang verleent tot de comfortabele diplomatieke loges in luchthavens), een militair eerbetoon op de begrafenis en een abonnement op het Belgisch Staatsblad.

De Croo: “Eerlijk: veel moet je niet maken van die titel. Al ben ik er wel trots op. Hij staat bijvoorbeeld op mijn briefpapier. In het buitenland geeft het je ook een schepje extra aanzien. In Nederland wordt maar een handvol mensen benoemd tot minister van staat. In veel Afrikaanse landen hebben ze ministres d’état, die boven de gewone regeringsleden staan. Als minister van staat probeer ik me nuttig te maken als men mij dat vraagt. Soms ontvang ik buitenlandse gasten. Een paar weken geleden verwelkomde ik Congolees president Félix Tshisekedi in Zaventem. (...) Ik ken hem dan ook al dertig jaar. Hij is thuis in Brakel al komen eten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234