Donderdag 23/09/2021

Miami opnieuw in ban van proces tegen 'The Five'

Een van de heetste hangijzers tussen de Verenigde Staten en Cuba is het proces van vijf Cubaanse geheim agenten in de VS. Drie van de vijf kregen levenslange celstraffen. Cuba gewaagt van een politieke rechtszaak die vooral de anti-castristische Republikeinen in Florida tevreden moest stellen. Het wil een nieuw proces buiten het politiek overgevoelige Miami.

Brussel

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

'Kun je in de VS worden opgesloten voor het bestrijden van terrorisme?', kopte de paginagrote advertentie die op 3 maart in The New York Times verscheen. 'Ja', stond eronder, 'als je terrorisme in Miami bestrijdt.' Voor de advertentie hadden allerlei verenigingen wereldwijd 50.000 dollar opgehoest. De actie wou aandacht vragen voor een Cubaans-Amerikaanse rechtszaak die al jaren aansleept, maar behalve op Cuba zelf maar weinig ruchtbaarheid heeft. De publicatie in de Times had veel voeten in de aarde omdat de VS-autoriteiten er kennelijk alles aan gelegen was publiciteit voor de vijf te weren. De Saoedische overheid zou naar verluidt minder problemen hebben om in de Amerikaanse pers te adverteren.

Maar waarover gaat de rechtszaak? In Amerikaanse gevangenissen zitten al sinds 1998 vijf Cubaanse geheim agenten vast die ervan beschuldigd worden de nationale veiligheid van de VS op de helling te hebben gezet en daarvoor uitzonderlijk zwaar bestraft werden. Hun verdediging stelt dat de vijf niets anders deden dan informatie verzamelen over aan terreur gelieerde activiteiten van de harde anti-Castro-kern in de Cubaanse ballingenstad Miami. Onder meer de aanslagen die in de jaren negentig toeristenhotels in Havana troffen, of acties tegen gematigde Cubanen in Florida, werden aan de rabiate anti-castristen toegeschreven.

Ook de provocaties van 'mensenrechtengroeperingen' als Hermanos al Rescate ('Brothers to the Rescue'), volgens Cuba in de eerste plaats een extreem-rechtse terreurbeweging, probeerden de vijf Cubanen te beletten. Dat deden ze omdat de VS-autoriteiten zelf weinig of niets tegen de zware jongens ondernamen, en inlichtingen die Havana aan Washington doorgespeeld had naast zich neerlegden. De VS houden het erbij dat de activiteiten van de vijf - drie droegen onder meer valse identiteitsdocumenten bij zich - risico's inhielden voor de nationale veiligheid. Volgens Cuba is het proces puur politiek, en is het mee ingegeven door de ambitie van de Republikeinen om de stemmen van de Miami-Cubanen binnen te rijven.

"De vijf werden bedacht met een proces dat in de verste verten niet aan de voorwaarden van een billijke rechtsgang beantwoordde", zegt Adriana Pérez, de jonge echtgenote van de Cubaan die het zwaarst gestraft is: Gerardo Hernández (39). Hij is onder meer beschuldigd van samenzwering tot moord voor het neerhalen van een Hermanos-sportvliegtuigje door de Cubaanse luchtmacht en kreeg twee keer levenslang en nogmaals vijftien jaar celstraf. Ramón Labañino en Antonio Guerrero kregen levenslang met respectievelijk nogmaals achttien en tien jaar. Een vierde Cubaan, Fernando González, kijkt tegen negentien jaar gevangenis aan, een vijfde, René González, tegen vijftien jaar.

"Ikzelf", zegt Pérez, "wacht al sinds november vorig jaar op een inreisvisum voor de VS. Het komt er maar niet omdat de VS mij zo te zien een gevaar voor hun nationale veiligheid vinden." Bij een eerdere poging om haar man te bezoeken werd Pérez op de luchthaven van Houston gearresteerd en het land uitgezet. "Hoe kan ik nu een bedreiging vormen voor zo'n politieke en militaire supermacht?" Niet alleen familiebezoek levert problemen op, zegt Pérez, "de vijf hebben sowieso maar beperkt contact met de buitenwereld, en onderling helemaal geen".

Volgens de verdediging zijn bij de rechtsgang essentiële spelregels geschonden: het vijfde, zesde en achtste amendement van de Amerikaanse grondwet, het Charter van de Fundamentele Rechten van de Verenigde Naties en enkele procedureregels. De advocaten van de vijf zeggen dat er reden te over is om het proces van vooraf aan opnieuw te voeren.

Met die bedoeling was het dat de raadslui de zaak voor het 11th Circuit beroepshof in Atlanta brachten. Over het beroep als dusdanig gaat vanaf 10 maart de rechtbank in Miami, een volgens de verdediging zozeer rond het thema Cuba gepolitiseerde stad dat een fair proces er onmogelijk is. Een van de belangrijkste eisen luidt dan ook dat de hele rechtszaak op neutraal terrein, dus buiten de staat Florida, zou worden overgedaan. Op een plaats waar getuigen à decharge niet kunnen worden afgedreigd door de openbaar aanklager, bijvoorbeeld.

Een andere eis is dat de verdediging eindelijk volledige toegang zou krijgen tot het onderzoek. Het dossier tegen de vijf beslaat al meer dan 100.000 pagina's, maar omdat essentiële onderdelen zijn achtergehouden, kunnen de raadslui hun verdedigingspotentieel maar gedeeltelijk benutten. Harde anti-Castristen bleken zowaar makkelijker aan informatie te komen dan de advocaten van de vijf. Ook juristen die geen ideologische banden met Cuba of sympathie voor Castro hebben, noemden de rechtsgang onrechtvaardig.

"De advocaten zijn optimistisch", zegt Adriana Pérez over de mogelijkheid dat het proces herzien wordt. "Er zijn voldoende legale argumenten voor. Bovendien groeit de internationale bewustwording over de zaak. Ook in het Europees Parlement wordt aan de kar getrokken."

Een twaalftal (linkse) europarlementsleden, onder wie de Belgische Patsy Sörensen, schreef de EU-verantwoordelijken aan. Voorzitter van de Europese Raad Ahern, commissievoorzitter Prodi en de EU-topverantwoordelijke voor het buitenlands en veiligheidsbeleid Solana kregen een brief waarin hun gevraagd werd de zaak aan te kaarten. Om een en ander kracht bij te zetten is dezer dagen in meerdere Europese hoofdsteden actie gevoerd, in België onder meer met een Free the Five-petitie (actrice Gilda de Bal, kunstenaar Axl Pelemans, musicus Juan Masondo en ULB-professor Pierre Galand zijn enkele ondertekenaars) en een manifestatie voor de VS-ambassade. Toch is het de vraag of de Europese Unie bij de VS op een rechtvaardiger proces kan of wil aansturen. Ten eerste heeft Cuba zelf in Europa en de VS een ronduit slechte reputatie als het op het respect voor vrije meningsuiting en fundamentele vrijheden aankomt en kan het terzake op weinig Europese goodwill rekenen. Cuba van zijn kant stoort zich er dan weer mateloos aan dat, op een viertal landen (waaronder België) na, alle EU-lidstaten dissidenten uitnodigen op officiële gelegenheden. Ten derde verwijst de EU naar de in Wenen gevestigde instelling waar consulaire en diplomatieke geschillen, bijvoorbeeld over spionage, doorgaans worden behandeld. Op de uitspraak in Miami blijft het voorlopig wachten.

Cuba wil nieuwe rechtszaak op neutraal terrein, dus buiten de staat Florida

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234