Woensdag 26/01/2022

MHP: fascisme op zijn Turks

De MHP of Nationalistische Actiepartij heeft zich vanaf de jaren zestig ontwikkeld als een bundeling van verschillende fascistische bewegingen in Turkije. Twee ideologische grondslagen werden in de MHP verenigd: het anticommunisme en het pan-Turkisme, de droom van een grote Turkse natie die ontstond door de westerse vernedering en ondermijning van het Ottomaanse rijk dat na de Eerste Wereldoorlog ophield te bestaan.

De partij werd geleid door kolonel Alparslan Türkes, tot hij 4 april 1997 stierf aan een hartaanval. Aanvankelijk werd hij door zijn zoon Tugulnu opgevolgd maar na een machtsstrijd werd Devlet Bahceli, een "ijverige leerling van Türkes", tot nieuwe leider benoemd.

Tussen 1969 en 1971 fungeerde de MHP als officieuze staatsmilitie tegen elke linkse oppositie. Uit die tijd stamt haar vervlechting met de antiterreureenheden van de staat en ook haar jongerenorganisatie Grijze Wolven werd in die periode opgericht. De partij nam in 1975, 1977 en 1978 aan centrumrechtse coalities deel en Türkes kreeg toen ook de portefeuille van Binnenlandse Zaken, wat de MHP toeliet leger en inlichtingendienst te infiltreren.

Net voor de militaire staatsgreep van 1980 zetelde de partij in de regering, en toen vlak erna alle partijen werden verboden en politici gearresteerd, deelde de MHP dat lot. Waarnemers menen dat het leger zo wou tonen 'neutraal' te zijn. Algemeen wordt aangenomen dat de MHP eigenlijk de coup van 1980 mee heeft voorbereid. Door hun commando's in te zetten tegen links ontstond de maatschappelijke chaos die het leger rechtvaardigde in te grijpen.

Türkes, die tot 1985 in de gevangenis zat, zei toentertijd niet te begrijpen dat "net nu het beleid wordt gevoerd dat wij al jaren promoten, wij zelf in de cel zitten". Het proces tegen de MHP werd evenwel achter gesloten deuren gevoerd om de nauwe banden tussen het veiligheidsapparaat, het leger en MHP niet te laten uitlekken.

Bij de eerste verkiezingen na de coup, in 1983, waren slechts drie partijen toegelaten, waardoor veel MHP'ers zich toen bij de Moederlandpartij Anap aansloten.

Korte tijd later verhuisden ze naar de nieuwe Conservatieve Partij (MP), die al gauw ter ziele ging. In 1985 kwam de MHP als MCP terug, maar die naamswijziging werd in 1993 teruggeschroefd. In 1995 haalde de MHP de kiesdrempel niet, terwijl ze een goed resultaat had verwacht, winst die dit keer niet is uitgebleven.

(CV)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234