Woensdag 22/09/2021

Met smaak door Wallonië (deel 5 en slot) Het museum van de gulzige lekkerbekken@AL Inleiding:Vijfentwintig kilometer ten zuidwesten van Luik, in Hermalle-sous-Huy, kun je elk weekend (of na afspraak) een historisch menu verorberen. Maar behalve die maalt

Margot Vanderstraeten

De streek rond Engis is niet de mooiste, aantrekkelijkste en minst vervuilde van Wallonië, maar daar merk je in het smakelijke museum niets van. Integendeel. In Hermalle-sous-Huy lijkt het leven stil te staan. Alleen de geur van spek met eieren die uit de huizen komt, geeft aan dat er wel degelijk mensen wonen. Dat doet ook het café du Centre, waar zowel het bier als de plaatselijke roddels al om 10 uur 's ochtends genereus vloeien.

De ferme castrale van Hermalle-sous-Huy is een vierkante, gesloten hoeve met een groot binnenplein. In de zalen onder de schuur is het Museum en de Bibliotheek van de Gourmandise gehuisvest. Het is hier dat Charles Ménage, conservator en bibliothecaris, en Nicole Hanot, coördinatrice en kokkin, hun gasten ontvangen. En hen door de geheimen van de gastronomie leiden. "Dit museum is eigenlijk uit puur toeval ontstaan. Mijn vader was een echte bibliofiel. Toen hij overleed, ben ik in zijn boekencollectie gaan neuzen. Hij hield van literatuur. Alle groten waren aanwezig. Vaak in originele exemplaren. Tussen al die grote en voorname namen prijkte ook een aantal kookboeken. Of beter gezegd: keukenboeken. Over de geschiedenis van de gastronomie, de evolutie van de keuken. Dat vond ik vreemd. En dus heb ik me over die boeken gebogen. Me afgevraagd waarom mijn vader zich daarvoor interesseerde.

"De reden werd me al snel duidelijk. De geschiedenis van de gastronomie is een bijzonder interessant gegeven. Van het een kwam al snel het ander. Het bleef niet bij historische boeken. Ik wilde alles over gastronomie weten. De geschiedenis van de gastronomie is een vrij recente wetenschap. Eten en drinken was zo vanzelfsprekend dat de mens zich er pas dik twintig jaar geleden voor is gaan interesseren. Natuurlijk vond je wel veel informatie over grote banketten, speciale gerechten, feestdissen en dat soort speciale 'keukens'. Maar het gewone voedsel van elke dag, dat interesseerde geen kat.

"De Amerikaanse film heeft de interesse aangewakkerd. Want in historische films wilde men de eetgewoonten toch min of meer waarheidsgetrouw weergeven. Niet dat dat altijd het geval was, hoor. Zeer zeker niet. Maar stilaan is toch dat besef gekomen. Nu nog doen wij veel studiewerk voor filmproducenten, historici en theatermakers.

"Onze bibliotheek over gastronomie is de belangrijkste in België. We hebben nu meer dan 13.000 kookboeken en duizenden documenten, video's, opgenomen interviews... Heel Europa weet ons te vinden; al zijn we vooral in België, en dan nog meer Wallonië, gespecialiseerd. Voeding, tafelkunsten, tabak, huishoudkunde, iconografie... we hebben er vrijwel alles over.

"Vreemd genoeg krijgen we weinig chefs over de vloer. Chef-koks lijken niet zozeer geïnteresseerd te zijn in de geschiedenis van de gastronomie. In tegenstelling tot patissiers, want die komen heel vaak in de receptuur neuzen."

In de twee zalen van het museum staan meer dan zeshonderd zeldzame en/of vreemde voorwerpen, meubelstukken en schilderijen waarin gastronomie en tabak centraal staan. "Ook dat museum is puur toeval. Want in het begin decoreerde ik mijn boekenkasten met enkele snuisterijen die betrekking hadden op de gastronomie. Totdat ik zoveel snuisterijen verzameld had dat ik ze in een zaal moest onderbrengen. Nu geven we rondleidingen. Die kunnen één uur duren, maar ook makkelijk een halve dag. Want over gastronomie valt zoveel te vertellen. Kijk, hier. Een glazen papfles uit de 18de eeuw. Destijds stierven heel veel baby's door een onhygiënische papfles. Het ontwerp van deze glazen papfles is allesbehalve spitsvondig. Het mondstuk kan er bijvoorbeeld niet af. Kun je je voorstellen wat een microben zich daarin schuilhielden.

"Hier liggen overigens heel veel vrij domme ontwerpen. Mooi en knap, maar zeer onhandig in gebruik. Neem dit apparaat om een taart met room te garneren. Je moet er veertien stukken voor demonteren om ze vol te krijgen. Dus zodra je de helft van de taart met room bespoten had, moest je het apparaat uit elkaar halen en weer opnieuw beginnen. Voor blikopeners geldt hetzelfde. Er bestaat nog altijd geen ideale blikopener die alle blikjes kan openen. Idem voor kurkentrekkers. De kurkentrekker die met hetzelfde gemak alle flessen kan openen, moet nog uitgevonden worden.

"Maar er bestaan ook geniale uitvindingen, en die zijn jammer genoeg niet altijd een lang leven beschoren. Neem deze camembertmolen. De kaas zit in een ronde glazen doos die verticaal om haar as draait. De camembert kan rijpen zonder te druppen. Sommige voorwerpen verdwijnen ook omdat de wetgeving tussenkomt. Neem alle spullen die met absint te maken hebben. Absint - de plant zou het zenuwstelsel aantasten - is nu bij wet verboden, behalve in Zwitserland.

"Al dat soort voorwerpen verzamelen wij. In dit museum ligt geen enkel object dat geen verhaal heeft. Daarom dat ik urenlang kan vertellen. Over het suikerklontje van Tienen. Over het historische nut van suikerklontjes in de bouwsector. Over de grote zilveren bollen die als een grote kerstbal tegen het plafond hangen en die, onder meer, op schilderijen van Rembrandt te zien zijn en al eeuwenlang vliegen aantrekken die er eindeloos lang omheen vliegen, totdat ze er dood bij neervallen. Over de boeken van Colette en Proust. Over wijnetiketten en communiefeesten, en ga zo maar verder. Een bezoek aan het museum moet je uiteraard afsluiten met een etentje in onze taverne, naast het knapperende haardvuur. We schotelen alleen historische recepten voor: Waalse uiensoep uit de 19de eeuw of een Italiaanse 15de eeuwse appelsoep bijvoorbeeld. Of ik hier ook lunch. Ik lunch nooit. Ik ontbijt en dineer, meer niet. Wat mijn ontbijt dan wel mag wezen? Twaalf oesters en een glas witte wijn."

Het Museum de la Gourmandise is een verrassend unicum. Net zoals de keizer van het huis, Charles Ménage. Een bezoek kost 120 frank. Bezoeken (altijd met gids) kan enkel op zaterdag (14-19 uur) en zondag (11-19 uur). Ménage is Franstalig, en spreekt ook een aardig woordje Latijn en Grieks. Zijn rechterhand Nicole Hanot verzorgt de Nederlandse rondleidingen en staat achter het fornuis.

chaussée de Terwagne 132 a, 4480 Hermalle-sous-Huy, tel. 085/31.35.78, surfen kan naar www.gastronomica.be. Ook de Toeristische dienst van Wallonië en Brussel kan je verder helpen: tel. 02/504.03.90.

De Brouwerij van de Abdij Val-Dieu

Niet alleen in het Luikse Jupille wordt bier gemaakt (Jupiler!). Binnen de muren van de abdij Val- Dieu worden bieren gebrouwen naar de recepten van de brouwer-broeders van de abdij. De brouwerij kan bezocht worden. Per jaar gaat er 2.000 hectoliter bier van Val-Dieu de deur uit. Het oord is tamelijk toeristisch. Zeer mooie (Voer)-streek. Voor meer inlichting kun je terecht bij de heer Humblet op het nummer 087/68.75.87.

De Brouwerij van Vervifontaine

In de stallen van een oude boerderij wordt op een ambachtelijke manier bier gemaakt. Hoe dat bier smaakt, kun je onder andere proeven in het musée de la gourmandise, alwaar Vervifontaine geschonken wordt. Bière de Lion, De Rousse en Blonde des Fagnes (we zitten aan de voet van de Hoge Venen) komen van dit huis. Er worden rondleidingen gegeven. Meer info op 087/64.83.03.

Kaas van Herve

Verschillende boerderijen maken de typische kaas van de streek: de sterke Herve-kaas. Wie zo'n geurig en smeuïg vierkant als souvenir mee naar huis wil nemen, moet de indringende geur ervan verdragen. Herve-kaas ruikt door de verpakking heen. Karel de Grote zou naar verluidt zijn baard hebben geparfumeerd met deze sterk ruikende kaas. De kaasmakers blijven trouw aan het traditionele recept en de traditionele bereidingswijze. De kaas - van ruwe melk - heeft een AOP-label. Een Appelation d'Origine Protégée. Herve-kaas bestaat in twee soorten: zacht en pittig. Het zijn microbiologische flora die de kaas zijn specifieke geur bezorgen. Het Musée de Saveurs in Herve loont niet echt de moeite. Met het behulp van audiovisuele technieken leer je hoe de kaas gemaakt wordt. Maar daar blijft het dan ook bij. In het land van Herve wordt overigens ook uitstekende stroop gemaakt. Een blokje kaas van Herve gedopt in een bodempje, het liefst ambachtelijk gemaakte appel- en/of perenstroop, smaakt verrukkelijk. Vergeet ook het glaasje appelcider niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234