Woensdag 26/06/2019

Met presentatie nieuw boek lanceert SP.A-voorzitter Stevaert ideologisch jaar

Steve honderduit is 'gewoon het standpunt van de voorzitter'

'Ook socialistische bijbel moet hertaald worden'

De socialisten staan voor een ideologische opfrisbeurt. Dat was ondertussen al meer dan dertig jaar geleden. Eén mei wordt een belangrijk moment, want dan zullen voorzitter Steve Stevaert en huisdenker Mark Elchardus een nieuwe beginselverklaring presenteren. 'Op een moment dat de bijbel hertaald wordt, is het ook voor ons tijd een en ander te hertalen', zei Stevaert gisteren bij de presentatie van (alweer) een nieuw boekwerkje: Steve honderduit.

Brussel

Eigen berichtgeving

Fabian Lefevere

2005 moet een van de meer bepalende jaren uit de recente socialistische geschiedenis worden. Stevaert gaf gisteren zelf het startschot, met de lancering van Steve honderduit. Het hoogtepunt voor de nouveau SP.A moet het ideologische congres Pro in Brugge worden, op 17 en 18 december. De inmiddels vaak aangehaalde drie v's, verwondering, verontwaardiging en verantwoordelijkheid, worden het uitgangspunt.

Steve honderduit is een dun boekje geworden en niet volop origineel. De Britse premier Tony Blair deed Stevaert vorig jaar iets soortgelijks voor, maar toch is dit het ernstigere werk. In honderd antwoorden op vragen van bekende en minder bekende Vlamingen zet Stevaert de ideologische krijtlijnen uit op nagenoeg elk politiek domein, van sociale zekerheid, cultuur, inburgering tot en met de internationale politiek. "Niets wat te nemen of te laten is", zo nuanceert Stevaert meteen. "Dit is gewoon het standpunt van de voorzitter."

Een standpunt dat hoe dan ook bepalend wordt voor het ideologische denkwerk van het komende jaar. Niet voor niets begint het boekje met een vraag over de ziekenzorg, het nieuwste speerpunt in Stevaerts politieke aanvalsplan. Een eerste en een tweede colloquium van de socialisten - beide in april - gaan over die gezondheidszorg. Het eerste over de vraag: hoe veranker je die gezondheidszorg in de grondwet (DM 7/3)? Het tweede over het Nieuw-Zeelandse kiwimodel. Stevaert: "Volgens specialisten moet de grondwet vaag blijven. Ik ben het daar niet mee eens: we moeten integendeel een aantal grondrechten heel specifiek opnemen. En het sociale is voor ons het belangrijkste. Nu al wordt hierop ingegaan in de grondwet, maar onvoldoende."

Stevaert zegt een aanpassing van de grondwet als een verzekering tegen rechts te zien. "Als links niet langer in de regering zit, dan kunnen we het op deze manier de rechtsen - of de asociale linksen, want die bestaan ook - moeilijker maken." Hoezeer Stevaert ook koketteert met zijn gebrek aan interesse voor de internationale politiek, zijn inspiratie vindt hij mede in die internationale politiek en in de haast onvermijdelijke teloorgang van sociale unanimiteit in een Europa van vijfentwintig. "Met de nieuwe uitbreidingsgolf van de Europese Unie krijg ik de indruk dat sommigen het sociale systeem van anderen willen importeren. Als ik de tendensen in de EU zie, dan is het belangrijk dat we hierrond beginnen te werken."

Het bepalende moment wordt 1 mei, als Stevaert met huisideoloog Mark Elchardus de nieuwe beginselverklaring presenteert. Het wordt de eerste keer sinds 1974 dat de socialisten zich ideologisch herbronnen, het toekomstcongres van 1998 onder de leiding van Norbert De Batselier niet te na gesproken. Stevaert: "Op een moment dat de bijbel hertaald wordt, is het ook voor ons tijd een en ander te hertalen. Het wordt alvast geen nieuw charter van Quaregnon (de beginseltekst waarmee in 1894 de Belgische Werkliedenpartij de eerste verkiezingen volgens algemeen stemrecht inging, FL). Die is nog steeds verbazend actueel."

Met de beginseltekst gaan de Vlaamse socialisten de weg op van de Nederlandse PvdA. Eind januari wierp die de oude vormen en gedachten af. Fatsoen en vrijheid, zo luiden in Nederland sindsdien de ordewoorden. Dat ook de term vrijheid een prominente plaats kreeg, vóór het klassieke gelijkheidsideaal, leverde de Nederlandse socialisten de kritiek op dat ze op liberaler leest geschoeid zijn. De buitenlandse voorbeelden "nemen we door", zegt Stevaert. "Maar het is belangrijk dat de Vlaamse socialisten een eigen koers varen. Ik merk dat we bijvoorbeeld over de markt anders denken dan de anderen." Ergens tussen klassiek-links en liberaal in moet dat zijn, tussen het Scandinavische model en het Britse van Tony Blair, met speciale aandacht voor de maakbaarheid van de samenleving.

Hoe dan ook is het tijd voor vernieuwing, zegt Mark Elchardus in een reactie. "De meeste beginselverklaringen stammen nog uit een tijd dat daar op een andere manier over nagedacht werd, toen ideologie nog bepalend was. Nu moeten we evalueren wat onze principes zijn en tegelijkertijd met een open geest kijken naar wat bijvoorbeeld de wetenschap ons bijbrengt." En naast de drie v's zal ook de term vrijheid een prominente plaats krijgen, net als in Nederland. Elchardus: "In de naoorlogse geschiedenis heeft niemand meer gedaan voor die vrijheid. Denk maar een gratis of toch goedkoop onderwijs en de sociale zekerheid. Het is een beetje absurd om nu te zeggen dat wij die vrijheid zouden claimen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden