Zondag 26/06/2022

Met opgeheven hoofd ten onder

Er zijn zo van die momenten waarop zelfs de grootste misantroop plots weer in de mensheid begint te geloven. Zeker als hij vaststelt dat Godspeed You Black Emperor!, de Canadese band die woensdag te gast was op het Domino-festival, de grote zaal van de Brusselse AB helemaal uit wist te verkopen.

Brussel / Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

Muziek die door mensen met luie oren doorgaans als moeilijk en ontoegankelijk wordt gedoodverfd en die je haast nooit op de radio hoort, kan dus wel degelijk populair zijn.

Het negenkoppige Godspeed vindt zijn wortels in de krakersbeweging van Montreal en houdt er een hoogst eigenzinnige visie op na. Het gezelschap stelt zich radicaal onafhankelijk op, wantrouwt de media en de muziekindustrie, praat haast nooit met de pers en hult zich in een waas van mysterie en anonimiteit. De leden vinden het collectief belangrijker dan het individu, hanteren een strikte ethische code, geven blijk van een sterke maatschappelijke en politieke betrokkenheid en kiezen bewust partij voor de outsider en de underdog. Dat leidt soms tot dilemma's, want hoe kan een groep die bij kleinschaligheid zweert haar eigen principes trouw blijven, nu ze een steeds groter wordend publiek aanspreekt en in almaar grotere zalen optreedt?

Godspeed ontleent zijn naam aan een film van de Japanse cineast Mitsuo Yanagimachi over een motorbende en bracht de jongste jaren met f#a#oneindig, Slow Riot For New Zero Kanada en Lift Yr. Skinny Fists Like Antennas to Heaven! drie schitterende platen uit. Opvallend is de ongewone bezetting van de groep, die uit drie gitaristen, twee bassisten, twee drummers-percussionisten, een violiste en een celliste bestaat. GYBE! gebruikt echter ook tapeloops, gesamplede stemmen en omgevingsgeluiden om zijn ideeën kracht bij te zetten. Het nonet is inmiddels uitgegroeid tot de speerpunt van een beweging, met als centrum het Constellation-label, waar ook bands als A Silver Mt Zion, Fly Pan Am, 1-Speed Bike en Do Make Say Think deel van uitmaken.

Met zijn lange instrumentale nummers negeert Godspeed You Black Emperor! vrolijk de dwang van de format. Het collectief speelt zittend in het halfduister en omdat het geen zanger heeft, bedient het zich van filmprojecties om zijn werk in een inhoudelijke context te plaatsen. Zwartwitbeelden van desolate woontorens, afgebroken huizen en industrieel braakland tonen aan hoe grondspeculatie diepe wonden slaat in het stadsweefsel, hoe technologie voortdurend terrein wint op de natuur, hoe mensen in de gemiddelde metropool tot onbetekenende mieren worden gereduceerd. Maar dit romantisch pessimisme blijft altijd impliciet en vatbaar voor interpretatie. Bij Godspeed geen dogma's of slogans: daarvoor leven er in de schoot van de groep te veel tegenstrijdige meningen.

Het epische en elegische karakter van de nummers werd in Brussel al duidelijk voelbaar vanaf opener 'Moya', dat de Godspeed-strategie prima illustreerde. Langzaam aanzwellende gitaarmotieven schurkten zich aan tegen belletjes, xylofoons en muziekdozen, terwijl de strijkers het geheel van een klassieke grandeur en een melancholische ondertoon voorzagen. Dit was intense, postapocalyptische muziek: de geknipte soundtrack bij de fall-out na een nucleaire explosie. Het geheim van GYBE! is dynamiek: het spanningsveld tussen traag en snel, tussen hard en zacht. Nu eens bouwden de muzikanten aan een pastoraal sfeertje, waarin de instrumenten zich overgaven aan poëtisch gemijmer, dan weer trokken zich boven het podium dreigende onweerswolken samen en stevenden de gitaren af op verzengende crescendo's.

Die stormachtige uitbarstingen en auditieve draaikolken waren echter altijd het gevolg van een zorgvuldig opgebouwde compositorische ontwikkeling. Het uitroepteken in de groepsnaam staat er niet toevallig: Godspeed róckt en legt daarbij een verbluffend evenwicht tussen beheersing en overgave aan de dag. Toch laat het geluid van de Canadezen zich maar moeizaam definiëren: termen als rock of noise lijken te banaal en kamermuziek klinkt te academisch. Zeker is alleen dat de nummers zeer gedisciplineerd en met veel reliëf worden uitgevoerd en dat ze hun hypnotische effect ontlenen aan herhaling en versnelling. Ondanks zijn sinistere reputatie straalde GYBE! trouwens ook vitaliteit en levensvreugde uit. Alsof de muzikanten wilden zeggen: als we dan toch ten onder moeten gaan, dan liefst met opgeheven hoofd.

Jammer genoeg groeide het concert, dat indrukwekkend begon, uit tot een ruim tweeënhalf uur durende uitputtingsslag. Vooral het laatste uur vertoonde enkele inzinkingen en dode momenten die afbreuk deden aan de overweldigende impact van de eerste helft. Niet zo overweldigend als twee jaar geleden in de AB-club dus, maar zodra Godspeed de kunst van het schrappen onder de knie krijgt, kun je ervan op aan dat zijn optredens weer een onvergetelijke totaalervaring opleveren.

WIE: Godspeed You Black Emperor! WAAR EN WANNEER: AB, Brussel, woensdag 17 aprilONS OORDEEL: Het dynamische geluid van Godspeed, dat het midden houdt tussen rock en kamermuziek, was vaak adembenemend en opwindend. Helaas groeide het concert uit tot een uitputtingsslag die de impact van het gebodene aantastte.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234