Zondag 16/02/2020

Met Lotte in Weimar

Hotel Elefant in Weimar is altijd een trefpunt geweest voor staatsmannen en schrijvers, geleerden, musici en schilders. De grote Duitse schrijver Thomas Mann vereeuwigde het in zijn roman Lotte in Weimar en Adolf Hitler braakte vanop het balkonnetje zijn toespraken uit. In dit beroemdste hotel van de Goethe-stad, thans Europese cultuurstad 1999, ging Eric Bracke een nachtje slapen.

Anders dan in Thomas Manns roman Lotte in Weimar staat in Hotel Elefant geen kelner Mager klaar om me te begroeten en me vervolgens naar mijn kamer te begeleiden. Gesteld dat dit wel zo ware geweest, dan zou Mager zich ongetwijfeld wat minder hebben uitgesloofd dan in de roman - Mager is zowat de oerversie van Xavier Debaere, de professionele afscheidsnemer uit Mark Uytterhoevens populaire televisieprogramma van weleer. Maar ik ben dan ook niet Charlotte Kestner-Buff, de vrouw die ooit model stond voor de geliefde van Werther uit Goethes beroemdse roman Die Leiden des jungen Werthers. De vrouw is bij haar aankomst in Elefant drieënzestig jaar en is niet echt meer de schoonheid die Goethe in zijn jeugd aanbad. Toch geraakt literatuurfanaat Mager door het dolle heen als de identiteit van deze gaste tot hem doordringt. "In mijn positie, mevrouw Hofrätin", zegt Mager, "en zeker in tijden zoals onze stad ze heeft meegemaakt, komt men in aanraking met allerlei mensen, zo menig belangrijk personage, belangrijk door geboorte of verdienste, trekt voorbij, en onvermijdelijk ontstaat dan een zekere afstomping voor de contacten met hooggeplaatsten, met het wereldgebeuren vervlochten personen, met dragers van namen die ontzag inboezemen, de fantasie prikkelen. Zo gaat dat, mevrouw Hofrätin. Maar - die beroepsmatige gewenning, die afstomping - waar blijft ze nu? Mijn leven lang, dat mag ik u bekennen, heb ik nooit iemand mogen ontvangen en dienen die mijn hart en geest zozeer geraakt heeft als deze gast, deze waarlijk gedenkwaardige gast van heden. (...)"

Thomas Mann verzint dit niet zomaar: Lotte kwam op een dag in 1816 inderdaad in Hotel Elefant aan. In de roman logeert ze in kamer 'numero zevenentwintig', twee trappen hoog. Ik verblijf in kamer 316 op de derde verdieping, maar kan wel gebruik maken van een lift. Mijn kamer, en dat is een tegenvaller, doet niet denken aan het glorierijke verleden van de instelling. Dit is gewoon een onberispelijke, comfortabele kamer zonder veel persoonlijkheid, waar een mandje fruit en een fles water op de gast staan te wachten. De meubelen zijn nieuw: dit kan onmogelijk het bed zijn waarin Napoleon of Tolstoj heeft geslapen (misschien maar best ook). Eveneens is het uitgesloten dat Paganini of Wagner aan deze secretaire nog wat aan een compositie heeft zitten vijlen. De twee vensters in de kamer bieden uitzicht op een mooie binnentuin. Maar helaas is het miezerig en koud zodat het genieten van de ommuurde tuin beperkt blijft tot kijken.

Bij Thomas Mann maakt Lotte gebruik van een parlour-room op de eerste etage om een gast te ontvangen die zich naar het hotel spoedt zodra hij bij de barbier van haar verblijf heeft gehoord. Het hotel heeft nu nog een stemmige bibliotheek met klassieke literatuur - die de indruk geeft zelden gelezen te worden - en ingericht in interbellumstijl. Ik heb het boek van Thomas Mann op mijn nachttafeltje, maar het heeft geen zin de concrete verschijningsvorm van dit hotel te confronteren met de beschrijvingen in de roman. Dit gebouw staat hier nog maar honderd jaar, ook als is er op deze plaats al ruim drie eeuwen een hotel. Enkele fraaie vormelementen verwant aan de Bauhausstijl zijn door de renovatie die zes jaar geleden werd voltooid onberispelijk bewaard, maar de sfeer is weg. Toegegeven, deze bibliotheek met de open haard is wel een genoeglijke plaats. Hier en daar hangen aan de wanden in het hotel ook originele kunstwerken van hedendaagse schilders. Zoals de reeks werken die Jiri Georg Dokoupil speciaal voor de grote conferentiezaal, de zogenaamde Richard-Wagner-Saal, heeft gemaakt: veertien scènes uit Wagners Ring des Nibelungen. In de foyer van het hotel trekt een schilderij van Bernd Zimmer de aandacht. Ik vind ze niet meteen allemaal, maar volgens de promotiebrochure herbergt dit hotel nog kunstwerken van onder anderen Georg Baselitz, Sandro Chia, Rainer Fetting, Markus Lüpertz, A.R.Penck en Strawalde.

Het restaurant, waar indertijd ook Goethe en Schiller met hun gasten kwamen eten en drinken, is genoemd naar Anna Amalia. Zij was de moeder van hertog Carl-August die geleerden en kunstenaars in haar salon ontving en zo van Weimar een Musenhof maakte. Frans Liszt, die in 1842 in Weimar kwam wonen, valt de eer te beurt dat de bar van Hotel Elefant nu zijn naam draagt. Zo vormt dit hotel een bloemlezing van belangrijke namen uit de rijke cultuurgeschiedenis van Weimar.

Over Hitler, die vanaf het balkon van Hotel Elefant de op de markt verzamelde menigte toesprak, zwijgt de folder zedig. Verscheidene fotodocumenten getuigen echter van deze gebeurtenis. In Hitlers propagandastrijd was de Musenstadt erg belangrijk. Maar nog andere politici hebben hun best gedaan om met 'de geest van Weimar' te worden geassocieerd. Eerder leende de stad haar naam aan de eerste Duitse Democratische Republiek na de Eerste Wereldoorlog. De grondwetgevende vergadering week uit naar het Deutsche Nationaltheater omdat in Berlijn een revolutionair klimaat heerste. In de gastenboeken van Hotel Elefant zijn sporen van deze gewichtige gebeurtenissen te vinden. Maar Hotel Elefant schrijft ook nu nog geschiedenis. In het recente verleden kwamen bijvoorbeeld Mitterrand en Kohl hier dineren en Gorbatsjov gaf in het hotel een persconferentie. En nu kruip ik hier in bed. Met Lotte in Weimar dan nog. Nog beter was geweest: in Weimar met Lotte in bed. Die uit Goethes boek wel te verstaan.

Hotel Elefant is pal bij de markt van Weimar gelegen en telt 102 kamers met alle modern comfort. Reserveren kan bij Caractère, 053/63.00.77.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234