Zondag 07/08/2022

InterviewSven Biscop (UGent)

‘Met het bestoken van Kiev lijkt Poetin een duidelijk signaal te willen sturen en nog eens zijn kracht te tonen’

Sven Biscop:
Sven Biscop: "Als je het centrum van Kiev of een andere grote stad bombardeert, weet je dat de kans heel groot is dat daar burgerslachtoffers bij zullen vallen."Beeld Photo News/AFP

Van over heel de wereld komen strenge veroordelingen van de Russische raketaanval op een druk winkelcentrum in de centraal-Oekraïense stad Krementsjoek. Ook in Kiev, Charkiv en andere steden voert Rusland sinds enkele dagen de bombardementen op. Volgens professor Sven Biscop (UGent/Egmontinstituut) wil Poetin een duidelijk signaal naar het Westen sturen.

Tommy Thijs

Achttien burgerdoden, 25 gewonden in het ziekenhuis en nog 36 vermisten. Dat is de voorlopige tol van de zware Russische raketaanval maandag. President Volodymyr Zelensky noemt de aanval een bewuste daad van agressie tegen burgers en “een van de meest provocerende terroristische aanvallen in de Europese geschiedenis”. Volgens Zelensky waren er op het moment van de aanval tot 1.000 burgers in het winkelcentrum aanwezig, dat op honderden kilometers van het front in de Donbas ligt.

Is dit een bewuste aanval op burgerdoelwitten, denkt u?

Biscop: “Het is moeilijk om uit te maken of het Russische leger effectief dit winkelcentrum wilde treffen. Rusland zegt dat het een wapenopslagplaats heeft gebombardeerd in de buurt en niet het shop­ping­cen­ter. Dat kan kloppen, maar verandert natuurlijk niets aan de verschrikkelijke gevolgen voor de onschuldige slachtoffers. Want zelfs áls Rusland een militair doel voor ogen had: als je het centrum van Kiev of een andere grote stad bombardeert, weet je dat de kans heel groot is dat daar burgerslachtoffers bij zullen vallen. Dat wisten Poetin en de Russische legerleiding dus ook.”

null Beeld AP
Beeld AP

Valt deze aanval onder de noemer oorlogsmisdaad, zoals de G7-leiders zeggen?

“Bewuste aanvallen op burgerdoelen zijn inderdaad een oorlogsmisdaad, en het is goed en noodzakelijk dat dat aan de kaak wordt gesteld. Tegelijkertijd moeten we daar ook wel realistisch in zijn. Deze oorlog zal niet eindigen met een grote nederlaag voor Rusland, dus de kans dat de schuldigen achter deze aanval ooit gevat en gestraft zullen worden, lijkt mij bijzonder klein. Kijk ook naar de gruwel van Boetsja: er wordt hard gewerkt om de schuldigen daarvan te vinden en te straffen, maar de kans dat het Russische regime er ooit echt verantwoording over zal afleggen, is bijzonder klein. ”

Afgelopen weekend werd ook Kiev opnieuw bestookt. Is het toeval dat deze aanvallen er komen tijdens de G7-top en net voor de NAVO-top van Madrid van deze week?

“We kunnen natuurlijk niet in het hoofd van Poetin kijken. Maar zeker met het bestoken van Kiev zondag, net bij het begin van de G7, lijkt Poetin toch een duidelijk signaal te willen sturen en nog eens zijn kracht te tonen. Het Westen wil hij laten zien dat Rusland niet onder de indruk is van de wapenleveringen en zich daardoor niet zal laten tegenhouden. Tegelijkertijd is het misschien een uiting van frustratie en vergelding omdat de oorlog tot nog toe niet zo snel is gegaan als vooraf gedacht.

“Aan de Oekraïners wordt dan weer het signaal gegeven dat zij nergens in het land veilig zijn en Rusland hen eender waar kan treffen. Steeds meer burgers uit de delen van het land die niet aan het front liggen, keren terug naar huis nadat ze aan het begin van de invasie gevlucht zijn. Het is dus een duidelijke poging om het moreel te breken.”

Het winkelcentrum in Krementsjoek net na de raketinslag maandag. Beeld AP
Het winkelcentrum in Krementsjoek net na de raketinslag maandag.Beeld AP

Hoe zal het Westen reageren? Zowel Frans president Emmanuel Macron als Brits premier Boris Johnson beklemtoonden op de G7-top dat de aanvallen het Westen nog meer sterken in hun eenheid tegen Rusland.

“Dat klopt wel, maar het is ook niet de eerste aanval op een burgerdoel. Deze bombardementen veranderen de realiteit niet dat Poetin in het meest waarschijnlijke scenario gewoon aan de macht zal blijven. Men zal dus op een gegeven moment met hem rond de tafel moeten. Het lijkt mij bijvoorbeeld ook niet verstandig om Rusland uit te sluiten van de G20-top (de top van de negentien rijkste landen ter wereld en de Europese Unie, TT) later dit jaar, of om er zelf weg te blijven als Poetin komt. Je moet daar net naartoe om krachtig uit te leggen waar het op staat.”

Brandweerlui ruimen puin na de Russische raketaanval op het winkelcentrum van Krementsjoek. Beeld ANP / EPA
Brandweerlui ruimen puin na de Russische raketaanval op het winkelcentrum van Krementsjoek.Beeld ANP / EPA

Wat betekent dit voor de westerse wapenleveringen en sancties?

“Ik vrees dat we op beide vlakken daar wel stilaan aan de limiet zitten. De sancties zullen mogelijk nog wat opgedreven worden, maar in grote lijnen ligt nu vast hoe ver we zelf willen gaan zonder ons zelf te veel pijn te doen. Het belangrijkste is nu om de sancties die er zijn goed uit te voeren, en zelfs dan zullen we geduld moeten hebben.

“Ook qua zwaarte van de al geleverde wapens zitten we nu stilaan aan de limiet na de HIMARS-raketsystemen die vorige week zijn geleverd. De Verenigde Staten overwegen nu wel een geavanceerd luchtafweersysteem te sturen, maar het komt er nu vooral op aan de leveringen vol te houden.”

Rusland wijt brand aan ‘explosies van westerse wapens’

Het Russische leger zegt dat het maandag in Krementsjoek enkel een opslagplaats voor wapens heeft bestookt. De brand in het winkelcentrum is een gevolg van de ontplofte munitie in dat depot, luidt de Russische lezing van de feiten.

“Explosies van de munitie voor westerse wapens hebben een brand veroorzaakt (...) in een winkelcentrum dat niet open was”, zo staat in de verklaring van het Russische leger. De aanval werd uitgevoerd met raketten met “hoge precisie”, zo klinkt het nog.

Rusland heeft alle beschuldigingen over aanvallen tegen burgers sinds het begin van de invasie systematisch van de hand gewezen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234