Zondag 26/06/2022

Met een stemmig koor van robots

opera

armageddon, een groteske operette van art zoyd

Rijsel

Van onze medewerker

Ludo Dosogne

Afgelopen weekend ging in de Aeronef de apocalyptische podiumproductie Armageddon, een groteske operette van Art Zoyd en Musiques Nouvelles, waaraan drie componisten en een serie multimediale kunstenaars maanden hebben gezwoegd, in première. De menselijke stem komt er niet meer aan te pas, want alle zangrollen zijn toevertrouwd aan robots. Meer dan de helft van de tweeëntwintig operetterobots maakt deel uit van een koor dat de gebeurtenissen becommentarieert en met veel kabaal boven het publiek zweeft. Andere hebben een vaste stek op de scène. Ze kunnen enkel opstaan en weer neerzitten. De rebelse robots - of zijn het gesofistikeerde vouwladders en schuiftafels? - gedragen zich dan weer veel beweeglijker: ze trainen hun ledematen in afwachting van de ultieme strijd. Een strompelende onheilsprofeet, in casu een gehavende stofzuiger, kan hen niet tot de orde roepen. De dansende kubustoren met een doorkijkpiramide als hoofd stelt een hulpeloze God voor. Veilig afgeschermd in een kooi zit de gehavende, wild om zich heen slaande Robbie, die is ontsnapt uit de sciencefictionfilm Forbidden Planet en voortdurend de aandacht opeist.

Mooi ogen de robots allerminst. De Canadese ingenieur Louis-Philippe Demers lette bij zijn ontwerpen enkel op de beoogde functies. Hij maakte hoofdzakelijk gebruik van metalen structuren en hydraulische systemen. Elk exemplaar is voorzien van een luidspreker, die als mond dienstdoet. De koplampen zijn evenmin overbodig, want de robots mogen niet uit het zicht verdwijnen als de toneelrookmachines worden ingeschakeld.

Het libretto is geïnspireerd op de Openbaring van Johannes en het apocriefe boek van de profeet Enoch. In beide geschriften wordt uitgebreid ingegaan op het einde der tijden. Dat de robots vaak onverstaanbaar zijn vindt Gérard Hourbette, die dit project bedacht en de muziek van het eerste en het vierde bedrijf componeerde, niet erg. "In de lyrische kunst is dat doodnormaal", getuigt hij lachend. "Wie een opera-uitvoering bijwoont, probeert toch niet elk woord te ontcijferen. Toch zijn onze robots zo vakkundig geprogrammeerd dat ze de toegewezen lettergrepen perfect kunnen uitspreken, bovendien hebben ze in tegenstelling tot de operadiva's geen last van emoties."

De vijf blazers van Musiques Nouvelles gaan vooraan op de scène direct de confrontatie aan met het robotkoor. Zij maken gelijkaardige, houterige bewegingen. Hun krachtdadige geluiden herinneren aan het destructieve bazuingeschal in de bijbelse stad Jericho. De klanktovenaars van Art Zoyd hebben zich elk op een hoge, strategische plek opgesteld. Hun 'soundscape' heeft vaak een bezwerend effect. Het gezoem, het gerammel, het klokjesgetingel en het ritmisch percussiegeweld wordt geregeld met psychedelische projecties ondersteund.

"Een bloedserieuze opera is Armageddon gelukkig niet geworden" legt Gérard Hourbette uit. Na zijn muzikale experimenten bij punkchoreografe Karole Armitage hadden we niet anders verwacht. Ook voor de cultfilm Metropolis heeft hij indertijd met Patricia Dallio een overrompelende soundtrack gerealiseerd. Armageddon werd uiteindelijk een amusante operette met industriële robots, die even redeloos zijn als de mens en daarom de verschrikkelijkste episodes uit de krijgsgeschiedenis proberen na te spelen. "We hebben ons niet bekommerd om de twijfelachtige mystieke aspecten, die de Apocalyps en het Boek van Enoch worden toegedicht", geeft Hourbette toe. "Wel suggereren we dat het kwaad in de wereld is ingebakken. Wie denkt dat hij het kan uitroeien, is een naïeve ijdeltuit." De robots wagen zich tijdens het slotbedrijf aan een kinderlied. Maar 'Tagada! Tagada!' klinkt meer als het geratel van een mitraillette dan als een vriendelijke afscheidsgroet.

Armageddon gaat wellicht op tournee, maar precieze data en plaatsen zijn nog niet bekend.

'In tegenstelling tot operadiva's hebben machines geen last van emoties'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234