Vrijdag 17/09/2021

Met een hart entwee voeten in de modder

Het sterkste werk van Tim Dirven trotseert moeiteloos de tijd. Dat bewijst de fijne hommage in een nieuwe Antwerpse fotogalerie.

Tim Dirven (1968) is een wereldburger. Lang geleden tuimelde hij tijdens een reportage in Bosnië in de oorlogsjournalistiek. Later trok hij naar Rwanda, Afghanistan, Armenië en talloze andere brandhaarden. Achteraf beschouwd waren het kamikazestunts, geeft hij toe, maar gelukkig liep alles goed af. Onderweg leerde Dirven pakkende foto's maken: stevig opgebouwde beelden die de essentie van een situatie vatten, vaak in een contrastrijk en diep zwart-wit. Zij vertellen verhalen van mensen die in doorgaans penibele omstandigheden trachten te overleven. Geëngageerde, humanistische fotojournalistiek is dit, met een hart en twee voeten in de modder.

"Als ik fotografeer, zit ik er bovenop", laat de fotograaf zich weleens ontvallen. Het klinkt als het credo van een gehaaste en gedreven journalist die de actualiteit achterna holt, maar dat klopt niet helemaal. In de eerste plaats is Dirven immers een bewogen mens. Dat bewijst hij ook vandaag nog geregeld in deze krant, waar hij ooit samen met Patrick De Spiegelaere, Filip Claus en Stefan Vanfleteren een even imaginair als tijdloos klavertjevier vormde. Maar hij werkt ook voor bladen als National Geographic, Time of Humo en voor humanitaire organisaties. Sinds 2001 is hij ook verbonden aan de fotoagentschappen Hollandse Hoogte en Panos Pictures. In 1997 en 1998 werd Dirven verkozen tot beste Belgische persfotograaf, en ook internationale onderscheidingen als World Press Photo bleven niet uit.

Tranche de vie

Opmerkelijk genoeg hebben Dirvens beste foto's de jaren zonder een enkel rimpeltje getrotseerd, als een fles wijn van een bijzondere cuvée. Van de twintig forse afdrukken in hun sobere zwarte lijsten, die Patrick Vander Weyden in zijn nieuwe galerij heeft opgehangen (zie kader), kennen we er heel wat. Oneerbiedig gesteld zijn het Dirvens greatest hits, maar we kunnen slechts blij zijn dat we ze terugzien, als oude vrienden die we al te lang uit het oog hebben verloren.

Het zijn flarden van "rituelen, portretten, verdwijnende manieren van leven", zoals curator en uitgever Christoph Ruys opmerkte in de inleiding van Dirvens prachtboek Yesterday's People uit 2006. Voor galeriehouder Vander Weyden maakt de man "abstract sociale foto's", en dat klopt: in deze opnamen zit veel meer verborgen dan wat de anekdote laat vermoeden. Elk beeld laat een complexe, gelaagde realiteit inkoken tot een leesbare, gevoelige tranche de vie.

Door menselijke, sociale en politieke motieven te bevriezen in het moment van de foto, schrijven Tim Dirven en zijn camera geschiedenis. Vijftien jaar later is de loden hemel boven het Afghaanse vluchtelingenkamp nog altijd even guur en grijs. De gestalte die op het punt staat in een Oezbeeks waterreservoir te duiken, heeft nog altijd geen beslissing genomen. Is de Armeense locomotief intussen naar de schroothoop afgevoerd of draait hij trouw zijn rondjes? Hoe zou het nog afgelopen zijn met de honden van Derrick en Kim uit Grafton, Ohio, of met de norse krantenman van Kingsfield? Hun lot laat ons niet onverschillig: zoals bijzonder geloofwaardige filmpersonages of dansers die je als toeschouwer van de ene naar de andere productie volgt, ga je je afvragen hoe zij het na de film of de voorstelling stellen. Zelfs de paarden die voor de fotograaf poseren geven blijk van een eigen, raadselachtige identiteit. Almaar zoekt - of vindt - Tim Dirven het snijpunt tussen banaliteit en tragedie, en op dat moment drukt hij af.

Gelukkig is hij dat blijven doen, met overgave en handenvol mededogen. Maar we hoeven niet altijd de recentste productie van een groot fotograaf onder de ogen te krijgen om de kracht van zijn oeuvre naar waarde te schatten. Waarom zou een galeriehouder krampachtig op de uitkijk moeten staan, de horizon afspiedend naar nieuw en ongezien werk? Een tentoonstelling als deze is een pleidooi voor de invoering van een equivalent voor het repertoiretheater of een respectvolle concertprogrammatie in de beeldende kunsten.

Van 17 januari tot 1 maart in de Vander Weyden Gallery, Antwerpen. Donderdag tot zaterdag, 14 tot 18 uur. www.vanderweydengallery.com/

Afghanistan

Madagascar

Kirgistan

Afghanistan

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234