Woensdag 05/10/2022

ReportageOekraïne

Met een EHBO-kit bereiden Oekraïense burgers zich voor op het verdedigen van hun land

In een bos buiten Kiev leren Oekraïense burgers in voorbereiding op een gewapend conflict overlevingsvaardigheden tijdens een tweedaagse training.  Beeld AFP
In een bos buiten Kiev leren Oekraïense burgers in voorbereiding op een gewapend conflict overlevingsvaardigheden tijdens een tweedaagse training.Beeld AFP

In Oekraïne is de bereidheid onder burgers om het land te verdedigen groot. Vooral trainingen in eerste hulp zijn populair. ‘Als er iets gebeurt, willen we gewonde soldaten kunnen helpen.’

Michiel Driebergen

In het Sjevtsjenko-park kuieren verliefde stelletjes door de sneeuw en spelen oude mannen hun potje schaak. In een kelder in een naastgelegen gebouw bereidt een groep mensen zich voor op oorlog. Je komt er alleen door met andere bezoekers mee te glippen: een kunstig vormgegeven hek van metalen traliewerk door, een binnenplaats over en een trap af.

“Als de situatie verslechtert, kom dan hierheen. Dan beslissen we samen wat we gaan doen”, zegt de leider van het stel, Dmitro Kortsjinski, een man met een grote snor. Zijn gehoor bestaat uit een dertigtal mannen en vrouwen.

In tijden van oorlog is Oekraïne afhankelijk van burgers. Dat was in 2014 en 2015 zo, toen het conflict uitbrak in het oosten van het land en het officiële leger ongetraind en ongemotiveerd bleek. Tienduizenden mensen bewapenden zich vrijwillig, vormden bataljons, en trokken ten strijde tegen door Rusland gesteunde milities. Nu een uitbreiding van het conflict mogelijk lijkt, zijn ze er opnieuw klaar voor. “Als er oorlog komt, zullen we vechten”, aldus Dmitro Kortsjinski.

In het zaaltje, dat aan een klein orthodox kerkgenootschap toebehoort, bestaat de voorbereiding vooralsnog uit een training eerste hulp, ofwel ‘tactische geneeskunde’. De situaties die worden nagebootst gaan niet over ongevallen in het verkeer, maar over gevechtssituaties. “Als je een gewonde wilt behandelen, volg altijd het bevel van de commandant”, aldus de paramedik in legeruniform die de training verzorgt. “Sluipschutters wachten op mensen die te hulp schieten. Dan slaan ze vaak opnieuw toe.”

Ook het oefenmateriaal – de ‘mannequin’, zoals de leraar hem noemt – belichaamt de echte oorlog. Het gaat om een grote, jonge man met een baard, die tijdens een gevecht in Oost-Oekraïne de onderkant van zijn been verloor. Hij gaat op de mat liggen en schuift zijn prothese eraf, om de deelnemers de gelegenheid te geven te oefenen met het aanleggen van een tourniquet. “Hoe snel kan iemand doodbloeden?”, vraagt een van hen. “Binnen drie minuten”, antwoordt de trainer.

Burgers nemen deel aan een training, georganiseerd door Oekraïense oorlogsveteranen. Beeld Reuters
Burgers nemen deel aan een training, georganiseerd door Oekraïense oorlogsveteranen.Beeld Reuters

De kern van het kerkgenootschap blijkt te bestaan uit een klein vrijwilligersbataljon, dat in 2014 actief was aan het front. Toen de regering in 2016 alle burgerstrijders onder het commando van het leger besloot te brengen, richtte Dmitro Kortsjinski zich op de groei van de kerkgemeenschap. “De afgelopen jaren zijn we altijd paraat gebleven”, zegt hij. Om vervolgens uit te leggen waarom gewone burgers zo actief zijn in het conflict. “Rusland heeft een sterke staat, Oekraïne heeft die niet. Als de Oekraïense instituties wegvallen, moet de samenleving de oorlog kunnen voortzetten.”

‘Als we niks doen, komt de oorlog sowieso naar ons toe’

Of de eerste hulp op het slagveld in de praktijk zal moeten worden gebracht, weten de deelnemers niet. “We horen allerlei berichten, maar misschien gaat het slechts om een informatiecampagne”, aldus Maria Мiskiv, een jonge vrouw met een lange vlecht, die in het dagelijks leven advocaat is. “Zeker, we kunnen oorlog verwachten. Maar in die situatie bevindt Oekraïne zich al acht jaar.” De training is voor haar een manier om zelfvertrouwen te kweken. “Als er iets gebeurt, willen we betrokken zijn. Dan willen we gewonde soldaten kunnen helpen.”

Uit recent onderzoek van het Kievse International Institute of Sociology blijkt dat bijna de helft van de Oekraïners een Russische invasie als een mogelijkheid beschouwt. In dat geval zegt een derde van de Oekraïners bereid te zijn zich gewapend te verzetten, nog eens een vijfde wil zich op andere manier teweerstellen tegen de Russen.

Volgens de zus van Maria, Hanna Miskiv, beseffen Oekraïners nu des te meer dat het leger hulp nodig heeft. “Als we niks doen, komt de oorlog sowieso naar ons toe”, gelooft ze. De ‘mannequin’, die gewond raakte op het slagveld, is haar verloofde. De zussen komen uit een kleine stad in het westen van het land. Vanuit die regio trokken veel Oekraïners ten strijde – en velen keerden terug in een kist.

Kennis opfrissen met een cursus eerste hulp

Onder de gesneuvelden waren veel vrijwillige soldaten, zegt de trainer, die de naam Jevgeni Pjankov draagt. Als paramedicus werkte hij onder andere met het zogeheten Donbas-bataljon, dat veel hoogopgeleide burgers als strijders kende. Die hadden aanvankelijk geen enkele gevechtservaring. “Hun patriottisme was op een hoog niveau, maar dat was hun onervarenheid ook”, vertelt hij. “Ze stierven met tientallen tegelijk.”

De belangstelling voor zijn training eerste hulp is zo groot dat Jevgeni Pjankov vanaf nu een maand lang drie keer per week een avond aan de slag zal zijn. Zijn cursus is in de eerste plaats bedoeld voor voormalige strijders, veteranen met oorlogservaring, die hun kennis over eerste hulp willen opfrissen. “Als er oorlog komt, zullen alle mannen die ooit als vrijwilliger vochten opnieuw naar het front trekken”, weet hij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234