Zondag 09/05/2021

Stijn Van de Voorde

"Met een dwars statement scoor je altijd in cafés waar hippe en mooie mensen komen"

Stijn Van de Voorde. Beeld Karoly Effenberger
Stijn Van de Voorde.Beeld Karoly Effenberger

Stijn Van de Voorde is te horen op Studio Brussel, te zien op Canvas en elke woensdag te lezen in Cult.

Het is vandaag precies 50 jaar geleden dat schrijver en filosoof Jean-Paul Sartre de Nobelprijs voor Literatuur weigerde. Hij vond dat de prijs al te vaak aan anticommunistische schrijvers was toegekend. Iets banaal als een prijs zou bovendien de aandacht afleiden van wat echt telt: de inhoud. Punt.

Ik zou in eerste instantie exact hetzelfde doen. Een belangrijke culturele onderscheiding weigeren kan nooit kwaad. Met een dwars statement scoor je altijd in cafés waar hippe en mooie mensen komen. Je hoeft er zelfs geen fatsoenlijke reden voor te hebben. Niemand weet na een tijdje nog WAAROM je bedankte voor de eer, maar DAT je het hebt gedaan wordt zelden vergeten. Tot zover de theorie. In de praktijk zou ik natuurlijk ongeveer alles aanvaarden. Zeker als er - zoals in dit geval - een prijskaartje van bijna 900.000 euro aan vastkleeft. Met die centen schaf ik me zelf een credible café aan in Antwerpen-Zuid. En als er nog wat overblijft, koop ik er nog wat modieuze vrienden bij. Zo kan het ook.

Voorlopig maak ik me niet te veel zorgen over het al dan niet accepteren van een Nobelprijs. Die bekroning krijg je gelukkig niet zomaar. Je moet iets belangwekkend gepresteerd hebben, bijvoorbeeld in de wereld van de wetenschap. Denk aan historische figuren als dr. Antonio Moniz (lobotomie, 1949), Al Gore (een toffe powerpoint over ons klimaat, 2007) of Isamu Akasaki en zijn collega's (blauw led-licht, 2014). Tijdens deze Vlaamse Wetenschapsweek kunnen we hun belang niet genoeg benadrukken. Je zou bijna denken dat wetenschappers nooit een prijs zouden weigeren. Ze frequenteren tenslotte geen hippe cafés en profiteren bijgevolg niet van de extralegale voordelen.

Dat is echter buiten Grigori Perelman gerekend. De Russische geleerde loste in 2006 het Vermoeden van Poincaré op, een van de moeilijkste wiskundige vraagstukken van de afgelopen 100 jaar. Hij kreeg daar de Fields-medaille (de belangrijkste wiskundige onderscheiding) én 1 miljoen dollar voor. Perelman bedankte voor de eer. De Rus is zijn medaille én bijbehorende cheque nooit komen ophalen. Hij bleef liever rustig bij zijn mama in Sint-Petersburg. De wereldvreemde man was naar verluidt plots teleurgesteld geraakt in de wiskunde. Een fenomeen waar ik zelf reeds op zesjarige leeftijd mee werd geconfronteerd. Het bespaarde me alvast een volwassen ontgoocheling. En 1 miljoen dollar.

Al Gore won de Nobelprijs voor de Vrede in 2007. Beeld AFP
Al Gore won de Nobelprijs voor de Vrede in 2007.Beeld AFP

Een cultuurprijs weigeren is in het algemeen eenvoudiger dan een wetenschapsprijs, omdat cultuurprijzen zelden aan de juiste figuren worden uitgereikt. Dat klinkt als cafépraat, maar de geschiedenis heeft me al genoeg gelijk gegeven.

De Grammy's? Daft Punk, The Avalanches, Aphex Twin en Saint Germain brachten in 2000 zeer verdienstelijke albums uit. Toch ging de Grammy voor 'Best Dance Recording' naar Baha Men, voor 'Who Let the Dogs Out?'. Hoe speciaal is dat allemaal? En zou er in 1996 écht geen betere reggaeplaat gemaakt zijn dan 'Boombastic' van Shaggy? Een fenomeen waar ik zelf reeds op zesjarige leeftijd mee werd geconfronteerd Is het niet vreemd dat The Beach Boys pas in 2013 hun eerste Grammy wonnen? En waarom mocht Kurt Cobain er nooit eentje (levend) afhalen?

Daft Punk. Beeld AP
Daft Punk.Beeld AP

De Oscars zijn op dat gebied even boeiend. We houden allemaal van Stevie Wonder, maar waarom wint net zijn dieptepunt 'I Just Called to Say I Love You' in 1984 een Academy Award voor Best Original Song? De kans dat wij in ons leven een Oscar winnen is klein. Misschien is het geruststellend te weten dat klassiekers als 'Fight Club', 'The Shawshank Redemption', 'Reservoir Dogs', 'The Shining' en 'Psycho' dat OOK nooit hebben gedaan. 'Pearl Harbor' vreemd genoeg wel, maar wat maakt het uit? Wie weet er nog welke artiesten ooit een MIA of Vlaamse Televisiester in ontvangst namen? We onthouden vreemd genoeg meestal enkel de namen van de verliezers die er volgens ons eentje hadden MOETEN winnen.

Dat besefte ik reeds op jonge leeftijd toen Dimitri uit mijn straat als grote overwinnaar van de tekenwedstrijd van de Delhaize werd uitgeroepen. Hij kreeg de rode walkman, terwijl iedereen zag dat de twee struisvogels op zijn tekening waren overgecalqueerd uit een ouderwets natuurprentenboek. Mijn 'Clown met bal' strandde op een verdienstelijke zevende plaats en daar was ik zeer blij mee. De eerste prijs zou ik toch nooit aanvaard hebben. De Delhaize had dat jaar naar mijn mening al te veel walkmans uitgedeeld aan anticommunistische winnaars.

null Beeld rv
Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234