Zondag 09/05/2021

Met een dik gat

Christopher Hitchens staat al decennialang bekend als een van de scherpste stemmen uit de Angelsaksische debatschool, maar echt bekend werd hij pas vorig jaar, met zijn virulente kritiek op het geloof in het algemeen en het christendom in het bijzonder in de bestseller God is niet groot. In het meinummer van het Britse analyseblad Prospect brengt de bekende journalist Alexander Linklater verslag uit van een driedaags bezoek aan het intellectuele monster, waarvan de romancier Ian McEwan ooit zei dat het lijkt alsof alles dat hij ooit heeft gelezen "onmiddellijk neurologisch toegankelijk is". Hitchens heeft niet alleen een schier bovenmenselijk geheugen, maar ook een hoogst ontvlambaar karakter en een verzengende voorliefde voor de polemiek.

In deze bijdrage zegt hij dat hij soms bang is van zijn eigen dikke huid, die met het voortschrijden der jaren misschien wel eens te dik geworden zou kunnen zijn. Maar berouw van zijn radicaliteit heeft hij niet: "Ik ben nooit onder de indruk geweest van het 'de kunst van het mogelijke'-gedoe of de middenpositie. Waarom zouden mensen zich met politiek bezighouden als dat het enige is wat je wil bereiken?'"

Voor macho denkers als Hitchens is het nogal simpel: ofwel denk je juist, ofwel denk je verkeerd. Juist denken is in zijn geval in een aantal pro's en cons samen te vatten: vóór de val van de Muur, de omverwerping van Ceaucescu en het protesterende volk op Tiananmen, maar ondubbelzinnig tégen de fatwa tegen Rushdie en Fukuyama's "end-of-history stuff". Velen ter linkerzijde zullen dat wellicht weinig verrassende posities vinden, maar zijn verdediging van de oorlog in Irak is al een stuk controversiëler. En ook daar houdt hij vol, tot op de dag van vandaag: "Als mijn Iraakse en Koerdische kameraden zouden zeggen: 'Was het maar nooit gebeurd', pas dan zou ik mijn positie geïsoleerd willen noemen.'

In het uitvoerige, maar ook bijzonder leesbare portret gaat het uiteraard over zijn evolutie van een soort van 68'er (met meer feeling voor de destructieve kant van dat historische moment dan voor het emancipatoire van de beweging, noteert Linklater) naar wat sommigen een neoconservatieve denker noemen. Als het al niet "leugenachtige, egoïstische, kettingrokende, dronken, opportunistische en cynische ruziezoeker met een dik gat" is, zoals zijn voormalige vriend Robin Blackburn, een bekend figuur uit de Britse extreem linkse scene, hem tegenwoordig omschrijft.

Het leven van een fulltime intellectueel is zwaar, maar groots en meeslepend: tijdens de driedaagse ontvangt Hitchens de zoon van de Iraakse president, belt hij met Hollywoodster en politiek activist Sean Penn en luncht hij met Ayaan Hirsi Ali. Waar Hitchens de energie vandaan haalt is niet duidelijk, en of hij gelukkig is nog minder, maar voor een absolutistisch denker als Hitchens zijn dat amper relevante kwesties.

Net voor het stuk over Hitchens trekt Prospect een hoogstpersoonlijk blik wereldintellectuelen open, als het ware om een en ander iets lichter verteerbaar te maken. Op de longlist van honderd namen staan evergreens als Noam Chomsky of Alain Finkielkraut, maar ook minder bekende opiniemakers als Anna Applebaum (de uitstekende Washington Post-journaliste), Robert Putnam (Amerikaans politiek wetenschapper) of de Egyptische moslimtelevangelist Amr Khaled. Romanciers worden niet over het hoofd gezien, maar erg talrijk zijn ze niet: we moeten het doen met weinig verrassende namen als Umberto Eco, JM Coetzee, Amos Oz, Maria Vargas Llosa en Salman Rushdie. (BB)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234