Vrijdag 04/12/2020
Joe Biden na zijn overwinningsspeech zaterdag.

Achtergrond

Met deze plannen wil Biden het roer volledig omgooien

Joe Biden na zijn overwinningsspeech zaterdag.Beeld AP

Zodra Joe Biden in januari zijn intrek heeft genomen in het Witte Huis gaat het roer flink om. Hij heeft al laten weten dat hij allerlei presidentiële decreten van Trump zal terugdraaien met eigen decreten. Voor andere koerswijzigingen is hij afhankelijk van de Senaat. Welke veranderingen zijn op til?

Coronabeleid

Biden wil vandaag al een team presenteren dat zich met prioriteit nummer één moet bezighouden: greep krijgen op de coronapandemie, die weer snel om zich heen grijpt in de VS. Maar dat zal niet eenvoudig zijn. De staten gaan over eventuele nieuwe, strengere maatregelen, niet de federale overheid. Verwacht wordt dat Biden mondkapjes verplicht maakt, maar zijn macht beperkt zich tot federale gebouwen en het transport tussen de staten. Een probleem is bovendien dat president Trump nog ruim twee maanden de touwtjes in handen heeft en hij lijkt niet van plan het roer om te gooien. 

Biden overweegt een beroep te doen op de zogenoemde War Production Act, waarmee de overheid bedrijven kan dwingen de productie van medisch materieel, zoals coronatestkits, drastisch op te voeren. Zeker is in elk geval dat Biden de band met de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) herstelt. Trump kondigde in juli het vertrek van de VS uit de WHO aan, omdat hij vond dat de organisatie haar oren te veel naar China liet hangen als het ging om wat hij het ‘Chinese virus’ noemt.

Klimaat en milieu

Een van de eerste dingen die Biden zal doen, is het vertrek van de VS uit het klimaatakkoord van Parijs ongedaan maken. Dat kan hij met één pennenstreek doen, maar voor het optuigen van een ambitieus programma om aan de afspraken onder het akkoord te voldoen heeft hij de steun van de Senaat nodig. Ook zal Biden meteen een hele reeks decreten terugdraaien waarmee zijn voorganger allerlei milieumaatregelen (zoals een verbod voor oliewinning in sommige natuurparken) heeft geschrapt.

Gezondheidszorg

Vanaf dag één is Trump bezig geweest met pogingen om Obamacare, het systeem waarmee tientallen miljoenen onverzekerde Amerikanen een dekking voor ziektekosten kregen, te ontmantelen. Dat is niet helemaal gelukt, maar de Republikeinen hebben wel een cruciaal onderdeel weten te slopen: de boete voor mensen die geen ziektekostenverzekering nemen. Biden wil Obamacare versterken en uitbreiden, maar het is zeer de vraag of hij dat door de Senaat krijgt als de Republikeinen daar de lakens uitdelen.

Erger nog: het Hooggerechtshof buigt zich deze week over een verzoek van een reeks staten plus de regering-Trump om Obamacare helemaal te schrappen. Als alle drie de door Trump benoemde rechters daarmee instemmen, hebben de conservatieven in het Hooggerechtshof voldoende stemmen om Obamacare om zeep te helpen. Dan verliezen ruim 20 miljoen Amerikanen hun ziektekostenverzekering en moet Biden helemaal opnieuw beginnen.

Immigratie

Biden is van plan meteen een wetsvoorstel in te dienen om de ‘dreamers’, mensen die als kind met hun ouders illegaal de VS binnenkwamen, uitzicht op een Amerikaans paspoort te geven. Als nieuwe president wil hij ook meteen het omstreden inreisverbod van Trump voor mensen uit een reeks islamitische landen schrappen. Dat kan hij zonder steun van het Congres doen, omdat het inreisverbod op een presidentieel decreet van Trump rust.

De bouw van Trumps “prachtige” muur langs de grens met Mexico komt meteen stil te liggen. Het is Trump nooit gelukt daarvoor echt geld los te peuteren bij het Congres, maar hij wist wel wat andere potjes, zoals van het Pentagon, aan te boren. Dat houdt met het aantreden van Biden meteen op. Trump wilde komend jaar ook niet meer dan 15.000 vluchtelingen binnenlaten. Biden heeft al laten weten dat hij dat aantal drastisch zal verhogen.

Economie

Biden wil snel een nieuw hulppakket van ruim 2.000 miljard dollar om de schade van de coronacrisis te beperken, in de vorm van extra werkloosheidsuitkeringen, steun voor middelgrote en kleine bedrijven en andere stimuleringsmaatregelen. Tot nog toe hebben de Democraten en de Republikeinen daarover geen akkoord weten te sluiten. De Republikeinse Senaat wilde niet verder gaan dan 500 miljard dollar. Daarnaast heeft Biden ambitieuze plannen voor een economisch herstelplan dat miljoenen nieuwe banen moet opleveren. De komende tien jaar wil hij 7.000 miljard dollar pompen in het verbeteren van de Amerikaanse wegen en bruggen, het ontwikkelen van een groene economie en allerlei projecten die vooral ten goede komen van de lage en middeninkomens. Als de Republikeinen de meerderheid in de Senaat houden, zal het moeilijk zijn voldoende geld te krijgen.

Buitenlands beleid

Ook op dit terrein gaat het roer drastisch om. Biden zal meteen proberen de schade te herstellen van Trumps ‘America First’-beleid en zijn ruzies met Amerika’s bondgenoten. Ook onder Biden zullen de VS erop blijven hameren dat de Europese NAVO-landen meer aan hun defensie moeten besteden, maar de toon zal heel anders zijn. Trump maakte nauwelijks een geheim van zijn streven verdeeldheid te zaaien in de Europese Unie om het handelsblok te ondermijnen (vandaar ook zijn enthousiasme over de brexit), Biden ziet de EU als een belangrijke bondgenoot.

De aanstaande president wil zich ook weer aansluiten bij het nucleaire akkoord met Iran, dat Trump opblies. Volgens Biden biedt het akkoord meer kansen Iran af te houden van het ontwikkelen van kernwapens dan Trumps sanctiebeleid. Voor Israël zal er ook het een en ander gaan veranderen. Het ziet ernaar uit dat Biden terugkeert naar de opvatting dat de Israëlische nederzettingen in bezet gebied tegen het internationaal recht indruisen. Vast staat wel dat het vredesplan van Trumps schoonzoon Jared Kushner voor het conflict tussen Israël en de Palestijnen (volgens Trump de ‘deal van de eeuw’) de prullenbak in kan. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234