Woensdag 30/11/2022

Met de smartphone naar het knooppunt

Gelanceerd door een mijnwerker uit Limburg, omarmd door moderne fietsers met een smartphone: fietsknooppunten zijn hipper dan ooit. 'En het netwerk is constant in beweging.'

Een zondagmiddag in augustus, en het Pajottenland baadt in een lichtgele gloed. Hannes Nolf twijfelt. "Ofwel rijden we over bordjes 22, 21 en 20 naar nummer 68", laat de 30-jarige Kortrijkzaan de wijsvinger over het scherm van zijn iPhone glijden. "Ofwel gaan we terug tot aan 69 en volgen we het kanaal tot in Sint-Gillis. Wat denk je?" Paul Steinbrueck kijkt rond, ziet in de verte een schaap grazen, en diept eveneens een smartphone uit de achterzak.

Maakte Nolf vooraf een screenshot van fietsnet.be, onlineversie van de welbekende knooppuntenkaart, dan vraagt de Duitse architect Google Maps om raad. Accuraat, en ad hoc. Sinds enkele weken prijkt daar, naast auto, bus en voetganger, ook een fietsicoon. Mondjesmaat worden alle fietspaden van het land op de wegendatabank geïnventariseerd, tot jolijt van de moderne fietser (zie kader, red.). "Kom, we nemen hier rechtsaf, dan komen we volgens Google Maps het snelst weer in Anderlecht. En zo vermijden we ook de Lenniksebaan."

Als een duif uit Barcelona valt een handvol minuten later regen uit het zwerk. Niettemin kan van een geslaagde fietstocht worden gesproken. Alweer een nieuw stukje België ontdekt: groen, onontgonnen en haast achteloos in de lommer van Brussel schuilend. Vijf keer trappen en Anspach wordt arcadisch, zeg maar.

Vintage fietsnet.be. 'Stel zelf je fietsroute samen' is hun baseline, kraakhelder de insteek. Als knalrode mazelen liggen op de website knooppunten verspreid, symbool voor de honderden wit-groene cijferbordjes van Overpelt tot De Panne. Bol per bol dient tussen vertrek- en aankomstplek een traject opgebouwd, langs verharde dan wel onverharde paden. Gratis, gemakkelijk en gebruiksvriendelijk. En vooral: fietsnet.be grossiert in rustige, autoluwe wegen. Veilig en betrouwbaar.

Met succes, want op 22 juli piekten de bezoekerscijfers tot 28.872. Een record in het vijfjarig bestaan van de website. Uit onderzoek van fietsnet.be blijkt bovendien: 26 procent van de gebruikers koos voor een afstand tussen 20 en 25 kilometer. Negentig procent hield het korter dan 55 kilometer, en slechts één procent opteerde voor meer dan 120 kilometer. Vooral de jaagpaden langs een kanaal zijn erg populair. Op de kaart met meest gebruikte routes waaieren dikke trajecten langs de kanalen de steden uit, met een trafiek die de omliggende trajecten in tienvoud overstijgt. Absoluut hotspot daarbij: knooppunt nummer 3 in de Antwerpse Kempen, in het hart van het Rivierenhof gelegen.

"En we merken dat steeds meer jonge mensen een beroep doen op onze site", zegt Koen Mannaerts, softwareontwikkelaar en samen met Kris Mattheus ontwerper van fietsnet.be.

Kortom: anno 2012 zijn de knooppunten al lang geen seniorenspeeltje meer. Dat is, nochtans, wel hoe het allemaal ooit begon.

'Ik rij niet meer mee'

Terug naar begin jaren negentig, daarvoor. Hugo Bollen, voormalig mijningenieur en fervent zondagsfietser, krijgt op zijn donder van zijn vrouw, Miek. "Ik ben het beu om tijdens het fietsen aan elk kruispunt te moeten afstappen om de kaart te bekijken", zegt die. "Ik rij niet meer mee." Paniek bij Bollen. Maar: de burgerlijk ingenieur, jarenlang aan de slag in de mijnen van Eisden, Zolder en Beringen, herinnert zich plots hoe ondergronds de wagons via knooppunten naar een centraal punt reden.

Boem, paukenslag: 'Het achtste wereldwonder', zoals Radio 2 Limburg de knooppuntenroute later zal bestempelen, is geboren. En toch: het vergt jaren vooraleer Bollen zijn droom om in het groenste deel van Limburg een hoogwaardig fiets- en wandelwegennetwerk te realiseren, goedgekeurd ziet.

"Op dat moment waren er al heel veel fietsroutes, men had het gevoel dat Vlaanderen verzadigd was", zal Bollen daar later over zeggen. "Maar dat waren allemaal vaste routes, meestal genoemd naar een lokale bekendheid en vaak niet langs de mooiste stukken. Ik wilde een systeem op poten zetten waarbij de fietsers zelf keuzes kunnen maken."

Pas in 1995 wordt door het Regionaal Landschap Kempen en Maasland het eerste fietsroutenetwerk geopend. In het noordoosten van Limburg, met fondsen die overbleven na de versnelde mijnsluitingen. Gevolg: meer dan 700.000 fietsers per jaar en dus ook interesse van de aangrenzende provincies. Ook in Nederlands Limburg, de Antwerpse Kempen, de provincie Luik en zelfs in het Duitse grensgebied komen snel uitbreidingen die op het Limburgse netwerk aansluiten. Na zeventien jaar vol vergunningsaanvragen bestaan de knooppunten inmiddels in de meeste provincies van Nederland en België, en speelden zowel Duitsland als Kosovo bij Bollens geesteskind leentjebuur.

Zoals het hoort in deze digitale tijden maakten Bollens knooppunten ook de sprong naar het wereldwijde web. Verschillende websites bieden vandaag de mogelijkheid om in enkele muisklikken een hoogstpersoonlijk traject uit te bouwen. Routeyou.com bijvoorbeeld. Of Routedokter.be, specifiek op de provincie Antwerpen toegespitst. Sinds juni 2007 is bovendien fietsnet.be actief, de eerste online fietsrouteplanner in België. Vandaag is gans Vlaanderen en grote delen van Nederland 'gedekt'. 24.392 kilometer, in 8.903 trajecten. "En het netwerk is nog steeds in beweging", zegt Koen Mannaerts van fietsnet.be. "Tweewekelijks wordt de site aangepast, naar bijvoorbeeld nieuw geasfalteerde fietspaden."

Meer zelfs: Mannaerts en Mattheus werken, samen met derde bestuurder Ronald Hermans, momenteel volop aan een Fietsnet 2.0. "Ergens volgend voorjaar moet die online komen", zegt Mannaerts. "Bedoeling is om de zuivere routeplanner te overstijgen en meer op ervaringen toe te spitsen. We merken dat ons publiek steeds jonger wordt, en daarom hopen we ook een app mogelijk te maken. 'Speciaal om te gaan fietsen hebben we nu een iPad gekocht, en dan werkt fietsnet er blijkbaar toch niet op', hoor ik tegenwoordig vaak. Een beetje beschamend, maar we werken nu eenmaal met Flash en daar is de support voor iPad of smartphone onbestaande."

Eveneens pijnlijk: de grote blinde vlek die de stad Brussel op fietsnet.be vormt. "Dat is inderdaad een jammerlijk gat in onze kaart", zegt Mannaerts. "We zijn ons er volledig van bewust dat Brussel, Wallonië en ook Frankrijk enorme opportuniteiten bieden. Met de nieuwe site hopen we dus ook om andere trajecten, en niet meer alleen de knooppunten, aan onze kaart toe te voegen. We willen ons niet tot Vlaanderen beperken."

Overwoekerde borden

Ook de websites van Knooppunter en Westtoer maken intussen gebruik van het fietsnet, maar uiteraard zijn de knooppunten nog steeds in papieren versie te koop.Voor mensen met sportkuiten, maar zonder smartphone. Tomas bijvoorbeeld, Gentse dertiger die 's weekends sporadisch papieren strookjes met knooppuntcijfers op zijn fietsframe kleeft. "De Vlaamse Ardennen ken ik intussen als mijn broekzak", zegt hij, "maar als ik richting Aalst of het Meetjesland wil fietsen, komen de knooppunten goed van pas."

Op de kaarten, uitgegeven door Toerisme Vlaanderen en de vijf provinciale diensten en eveneens te verkrijgen bij de betere boekhandel, krijgen ook goedgelegen horeca-zaken de nodige aandacht. De oorspronkelijke filosofie van Hugo Bollen indachtig: "De knooppunten zijn meer dan paaltjes in de grond. De filosofie is dat een gezin met kleine kinderen er moet kunnen fietsen. Op die manier krijgt het netwerk ook een sociale functie."

"Het grote nadeel is wel dat je geen enkel bordje mag missen, anders is je route om zeep", beseft Tomas. "Soms zijn de bordjes overwoekerd door struiken of rij je te snel, en dan moet je een aantal kilometer terugfietsen."

Maar, zo besluit Tomas, "dankzij de knooppunten heb ik stukjes natuur ontdekt waar ik anders allicht nooit geraakt zou zijn."

www.fietsnet.be

Google Maps helpt nu ook fietsers op weg

Internetreus Google heeft een fietsfunctie gelanceerd in de kaartendatabase Google Maps. Vanaf nu kunnen dus ook fietsers in Google Maps hun routes uitstippelen. Met de nieuwe functie is het mogelijk om routes aan te passen, wegen met fietspaden te selecteren en fietsvriendelijke routes te berekenen die drukke wegen vermijden. Daarnaast is het ook mogelijk om recreatieve fietsroutes in de buurt te vinden, kondigde Google aan op zijn blog. Op maps.google.be, bij 'Routebeschrijving', moet op het

fietsicoontje geklikt worden om een fietsroute te plannen. De groengekleurde of -gestipte wegen wijzen fietsroutes, fietspaden of fietsvriendelijke wegen aan. Google zegt over enkele honderden kilometers aan fietsroutes op de kaart te beschikken, maar biedt met Google Map Maker ook de mogelijkheid om de kaarten te bewerken. Het was vroeger al mogelijk om op Google Maps routes te plannen met de wagen, het openbaar vervoer of te voet.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234