Woensdag 21/08/2019

Met de sampler naar Palestina

Aftasten of muziek de diepe breuklijnen tussen Israëlieten en Palestijnen kan overbruggen. Met die nobele missie trokken vier Gentse muzikanten naar Israël, Heilig Land in woelig water. Jason Dousselaere en Dijf Sanders, samen Teddiedrum. Eva De Roovere. En Johannes Verschaeve, frontman bij The Van Jets. Dit is het verhaal achter Soundtrack, vanaf zondagavond zeven weken lang op Canvas. Lander Deweer

Als John, Paul, George en Ringo over het zebrapad van Abbey Road schrijden Jason, Dijf, Johannes en Eva door de titel van het fonkelnieuwe Canvas-programma. Luide Klezmerklanken knallen uit het scherm. 'From Tel Aviv to the Death Sea, from the West Bank to Jerusalem. Guitar are on my back, wanna stop stop, talking the talk. I just wanna play around, in the Holy Land. O bang bang!'

De voorbije dagen kreeg het lied airplay op verschillende inlandse radiozenders. Vanaf morgenavond fungeert het als begintune van Soundtrack, een zevendelige documentairereeks over vier Belgische muzikanten op tournee door Israël. In een hoogsteigen patois manifesteren Johannes Verschaeve, Jason Dousselaere, Dijf Sanders en Eva De Roovere zich als een bont maar intrigerend kwartet. En Soundtrack als een lieflijk reisverslag. Verwacht niet de diepgang van De schaduw van het kruis, wel de spontane verwondering van vier muzikale Kuifjes. Met zonnebril, maar zonder bias. "Op zoek naar de rol van muziek in Het Beloofde Land", luidt de slagzin van Soundtrack, niet zomaar. "Hun emoties worden de soundtrack van hun roadmovie."

Intussen zijn de nostalgisch ogende beelden van Soundtrack door de werkelijkheid ingehaald. Rauwe, met bloed en woede doorspekte, beelden domineerden de voorbije weken de berichtgeving over Israël. Gevreesd kan worden dat Soundtrack, een programma van het jonge Antwerpse productiehuis Geronimo, verraden is door zijn welbewuste naïviteit.

Manu Vanderjeugd, cameraman en een van de bezielers van Soundtrack, zegt: "Met de mensen die wij hebben ontmoet, zou alles goed zijn."

Bjorn Rutgeerts, regisseur van Soundtrack, lost af: "En als we over een maand opnieuw zouden vertrekken, zouden we volgens mij ook niet met een radicaal andere reeks terug naar huis komen."

Vanderjeugd: "Maar het is wel waar dat onze reeks niet kan winnen van de werkelijkheid. Het romantische beeld dat we wilden scheppen, dat muziek toenadering kan brengen, is door de oorlog van de voorbije weken doorprikt. Meer dan honderd doden, waarvan een groot deel kinderen: dan stelt onze reeks eigenlijk niet veel voor. Wij komen nu plots met een vrij leuke, opgewekte reeks, gedraaid in een periode van relatieve vrede, maar intussen is het weer volop oorlog. Een moeilijke tweestrijd."

'Ik vraag mij vooral af of er muzikale interactie is tussen Israëlieten en Palestijnen. Of zij via muziek hun situatie willen veranderen'

Jason Dousselaere, in aflevering 1 van 'Soundtrack'

Vanderjeugd: "Deze reeks pretendeert niet de ultieme analyse van het Israëlische conflict aan te bieden. We waren met Soundtrack vooral erg benieuwd naar de spontane indrukken van vier gewone mensen in een enorm complex land. Jason, Dijf, Eva en Johannes zijn met een heel open blik naar Israël getrokken, maar hebben ook altijd hun kritische bedenkingen heel duidelijk geformuleerd. Dat maakt Soundtrack voor mij zo mooi. Een journalist moet steeds objectief blijven, onze muzikanten mochten ook hun eigen mening over de werkelijkheid ventileren."

Rutgeerts: "Het zijn stuk voor stuk geen dommeriken, ze staan allemaal met hun beide voeten op de grond, maar ze vertrokken natuurlijk wel met een bepaald beeld naar Israël: dat van het eeuwige conflict, waarbij de twee kampen constant met stenen naar elkaar gooien of traangas naar elkaar spuiten. De bedoeling was om hun eerste reacties ter plekke te laten zien, en die meteen in muziek om te zetten. Niet simpel, want dikwijls werden ze overmand door hun emoties. Bij checkpoint Kalandia bijvoorbeeld hing een enorm grimmige sfeer - op straat lagen dode honden, waar kinderen mee aan het spelen waren - maar toch vroegen wij hen dan om daar een muzikale jam op te starten."

Vanderjeugd: "Die jams waren voor mij de beste momenten van de reis. Op een heuvel in Tel Aviv, bij valavond, met vier steengoede muzikanten rond mij: ik heb vaak met kippenvel staan draaien. Het werk van Teddiedrum of The Van Jets kende ik van tevoren eerlijk gezegd niet, maar ik was meteen onder de indruk van het gemak waarmee die gasten muziek creëren. Er is tijdens dit programma zelfs zo veel goede muziek gemaakt dat er gemakkelijk een cd mee gevuld zou kunnen worden."

Rutgeerts: "Ook fascinerend was de rolverdeling tussen de vier. Jason was de kampioen van de improvisatie: we rijden Jeruzalem binnen en hij verzint spontaan een nieuw nummer. Johannes is de behoeder van het ritme. Eva zocht meer naar de gesofisticeerde afwerking, en Dijf is gewoon een enorme soundwizard."

'Dit land is het voorbeeld van hoe muziek relevant kan zijn. Ofwel om even te ontsnappen aan de realiteit, ofwel om mensen te besmetten met muziek, waardoor je hopelijk nieuwe generaties krijgt die minder kortzichtig zijn'

Johannes Verschaeve in aflevering 7 van 'Soundtrack'

Aanbreken deed Soundtrack met een simpel idee. Bezield vertelt Vanderjeugd over een ex-lief en een beste vriend, diep in de Antwerpse Joodse gemeenschap geworteld. Over zijn fascinatie voor Israël in het algemeen, en 's lands instrumentenbouwers in het bijzonder. En over hoe die betovering gaandeweg tot droom uitgroeit. "Ik zat al acht jaar met het idee om in Israël een muziekdocumentaire te maken", zegt hij. "Maar de absolute voorwaarde was dat we niet nogmaals de schuif met filmmuziek uit Into the Wild of The Motorcycle Diaries zouden opentrekken."

En, dus, zoekt hij, samen met productiehuis Geronimo, naar enthousiaste muzikanten die, als een nomade gelegenheidsgroep, het Beloofde Land willen doorkruisen. In mei dit jaar ruilt hij wens voor werkelijkheid. Drie weken lang en kriskras duikt het Soundtrack-team in de verknipte Israëlische landkaart. Elk met hun eigen verwachtingen, elk met een eigen instrument. Klarinet of sampler, akoestische dan wel elektrische gitaar. Van Tel Aviv tot Jeruzalem, van Tiberias tot Ramallah: goed voor 2.000 kilometer op de teller en een veelvoud aan contrasten op het scherm.

'Mannekes, ik ga efkes een lange broek aandoen'

Eva De Roovere, in aflevering 5 van 'Soundtrack''

Rutgeerts: "We hebben vooraf lang getwijfeld hoeveel personages we wilden gebruiken, maar vier blijft toch de ideale samenstelling van een rockband. The Beatles, U2: allemaal met vier. Bij reality-tv is dat echter niet bepaald ideaal. Er stond altijd wel iemand in de weg, en je kunt ook geen interviews doen met vier tegelijk. Maar op de oorspronkelijke shortlist van muzikanten stonden deze vier namen al, en bij de eerste tests in Borgerhout bleek meteen dat alles in elkaar klikte. Zoals de kijker ze in Soundtrack ziet, zo zijn die gasten ook in het echte leven. Het zijn natuurlijk wel allemaal haantjes, stuk voor stuk bandleaders, en dat heeft bij momenten wel wat botsingen gegeven. Maar daar kwam juist erg interessante televisie uit."

Vanderjeugd: "Bovendien was het echt opmerkelijk hoe rustig het in mei in Israël was. Op voorhand hadden we dat nooit durven vermoeden. We hadden al onze harde schijven dubbel aangekocht, om te voorkomen dat we bij een eventuele inbeslagname alles zouden kwijtspelen. Schijf 1 zouden we bij ons houden, schijf 2 zou bij wijze van back-up altijd in Tel Aviv blijven. Maar dat bleek al snel een nutteloze investering. Het was bijvoorbeeld echt bizar om te zien hoe de soldaten aan de grensposten hun dagen vulden. 'So, you guys are from Belgium?', vroegen de meesten. 'Wonderful! I really wanna go to Tomorrowland.' En voor de rest verveelden zij zich te pletter, en wilden ze zo snel mogelijk weer op hun Playstation gaan spelen."

Rutgeerts: "Ik was er vroeger wel al eens geweest, maar toch was deze trip heel confronterend. Vooral omdat we niet vanuit een pure nieuwsinvalshoek te werk zijn gegaan, maar enkel vanuit het dagelijkse leven van de gewone mensen. Op één draaidag reden we vaak vijf keer de Palestijns-Israëlische grens over, en werden we telkens opnieuw van de ene waarheid in de andere gegooid. Bovendien is het ook geen land waar je zomaar van punt A naar punt B kunt reizen, je moet altijd weer voorbij een of andere checkpoint. Eén keer hebben ze de tourbus vol gas gespoten, om explosieven op te sporen, en een andere keer lieten ze honden in de bus los. Maar voor de rest hebben we eigenlijk nooit grote problemen ondervonden."

"You have two joysticks, like on your Playstation. When you see something suspicious in Gaza, you shoot two times in the air. If the man still gets closer and closer the wall, you shoot to kill."

Een Israëlische soldaat aan de grens met Gaza, in aflevering 6 van 'Soundtrack'

Soundtrack is vanaf zondagavond zeven weken lang te zien op Canvas, telkens van 19.30u tot 20u. Via www.facebook.com /soundtrackcanvas is te volgen hoe het de mensen daar vergaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden