Dinsdag 24/11/2020

Tentoonstelling

Met de neus tegen een vitrinekast leer je Mozart pas echt kennen

Beeld Sander De Keere

Parijs is misschien niet meteen de eerste stad die je met Wolfgang Amadeus Mozart associeert. Toch verbleef het genie er drie keer. Na zijn dood begonnen de opera’s van Mozart echter een eigen Frans leven te leiden. De Bibliothèque nationale en de Opéra national in Parijs brengen dit boeiend verhaal in Mozart, une passion française.

Het eerste verblijf van Mozart in Parijs was in 1763, als onderdeel van een grote Europese tournee die in totaal drieënhalf jaar zou duren. Dat Mozart de Fransen wist te charmeren, wordt in de tentoonstelling geïllustreerd met een bundel klavecimbelsonates die hij componeerde voor Madame Victoire, de dochter van de Franse koning Louis XV. Dat vader Leopold een manager avant la lettre was, blijkt meteen uit het eerste document waar je op botst: een handgeschreven catalogus van alle werken die zoon Mozart al bij elkaar had geschreven. Zijn muzikaal cv. 

Wat nog? Een brief van de Franse filosoof Voltaire, waarin te lezen staat dat hij wegens ziekte een concert met de jonge Mozart niet kon bijwonen. Voltaire noemt hem ‘een schitterend fenomeen boven de zwarte horizon’. Van een compliment gesproken.

Na een tweede verblijf in 1766 trekt Mozart voor een derde keer naar Parijs in 1778. In de tentoonstelling ligt een vroege uitgave van zijn Parijse symfonie, die hij in die periode componeerde. Een brief aan zijn zus toont de menselijke kant van de componist: hij schreef het op een enveloppe die bestemd was voor zijn vader. Geef toe, het handschrift van de jonge Amadeus kunnen lezen, dat doet iets met een melomaan.

Wolfgang Amadeus Mozart.Beeld Getty Images

De Franse make-over

De bezoekjes van Mozart aan Parijs zijn in deze tentoonstelling duidelijk een opwarmertje. Het echte verhaal gaat over de grote opera’s van Mozart, die na zijn dood in 1791 vaak werden bijgekruid volgens het Frans recept. Zo werd in 1793 Le Nozze di Figaro omgedoopt tot Le Mariage de Figaro. Zowel dit Frans libretto als een handgeschreven ariafragment uit het origineel kun je in de collectie met je eigen ogen bekijken. 

Nog opvallende stukken? De uitgave van Les Mystères d’Isis, een Franse parodie op Die Zauberflöte (De toverfluit). Prachtige decorontwerpen in aquarel tonen hoe dit werk sans gêne werd omgetoverd tot een Egyptisch verhaal. In hetzelfde jaar verscheen ook de eerste Franstalige biografie van Mozart. Met je neus tegen de vitrinekast lees je in de eerste regels dat Mozart meteen na zijn dood een diepe indruk naliet. Door de vele geschriften en plaatjes voel je dat de Fransen voor de opera’s van Mozart een balans zochten tussen authenticiteit en actualiteit.

Ook de opera Don Giovanni kon niet ontsnappen aan de Franse invloed. Het libretto werd aangepast door een generaal en een bibliothecaris van Versailles, maar dat wordt mooi verzwegen op de uitgestalde affiche: Paroles de ***, musique de Mozart. Anderzijds belicht de expo ook de tegenbeweging: de oprichting van het Théâtre-Italien, waar de opera’s van Mozart in hun originele taal werden uitgevoerd door een cast van internationale zangers. Zo vind je er een tekening uit 1824 van de kostumering voor Carlo Zucchelli, de eerste zanger die Don Giovanni in de oorspronkelijke taal bracht.

Don Giovanni!

De laatste ruimte biedt een overzicht van de uitvoeringspraktijk door de eeuwen heen. Ik denk aan de prachtige tekeningen van Charles Bianchini die vertellen hoe oriëntalisme werd vormgegeven in de kostuums voor Die Entführung aus dem Serail aan het begin van de 20ste eeuw. Gedetailleerde decorschetsen uit de jaren 1860 – het zijn schilderijen op zich – tonen hoe regie een stempel drukt op de verhaallijn. Tussen vier weelderige kostuums (die nog gedragen zijn door Cecilia Bartoli en Ernest Blanc) vind je een ware schat: de handgeschreven partituur van de opera Don Giovanni, die in het bezit was van de Spaans-Franse mezzosopraan Pauline Viardot.

Beeld Sander De Keere

Mozart, une passion française is voor wie Mozart al kent, of voor wie Mozart wil ontdekken. Veel achtergrondinformatie over de verhaallijnen van de opera’s krijg je niet. Misschien een gemiste kans om ook de nieuwsgierige leek aan te trekken. Maar wie wil, kan Mozart ook muzikaal leren kennen via de verschillende luisterpunten. Hier een Franse versie van Don Giovanni in je koptelefoon, daar het Kyrie dat Mozart schreef toen hij tien jaar oud was. Hebt u een paar uurtjes vrij in Parijs? Gaan!

De tentoonstelling Mozart, une passion française loopt nog tot 19 september 2017 in Palais Garnier in Parijs. Info en tickets via www.bnf.fr 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234