Dinsdag 11/05/2021

Opinie

Met de invoering van het homohuwelijk stelt Merkel pragmatisme boven principes

Margriet Brandsma Beeld rv
Margriet BrandsmaBeeld rv

Margriet Brandsma was correspondent voor de NOS in Duitsland. Ze is auteur van Het mirakel Merkel en schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

Duitse commentatoren spraken begin deze week van de zoveelste Geniestreich van hun bondskanselier, de zoveelste meesterzet van Angela Merkel. Door van het homohuwelijk een zogenoemde vrije kwestie te maken, nam ze belangrijke opponenten de wind uit de zeilen. De SPD, de Groenen en die Linke verheugden zich al op een verkiezingsstrijd waarin ze de christendemocraten van Merkel konden verwijten het homohuwelijk te blokkeren, terwijl een overgrote meerderheid van de Duitsers geen bezwaar meer heeft tegen een huwelijk tussen mensen van gelijk geslacht.

In gesprek met Brigitte, een tijdschrift voor mode, beauty en recepten, haalde Merkel maandagavond een streep door die rekening. Volg je geweten maar, zei ze tegen haar partijgenoten in de Bondsdag, partijdiscipline doet er even niet toe. Het gevolg: 75 leden van de CDU/CSU stemden voor invoering van het homohuwelijk en droegen ertoe bij dat zo’n huwelijk nu ook in Duitsland mogelijk wordt.

Dertig jaar discussie

Dat de Duitsers nu pas zo ver zijn, 16 jaar later dan Nederland (dat in 2001 het homohuwelijk invoerde) en 14 jaar later dan België (2003), komt door diezelfde partij van Merkel, de CDU/CSU. Al dertig jaar voeren Duitsers discussie over openstelling van het huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht, steevast blokkeerden de christendemocraten dat het ervan zou komen. Ook Merkel deed dat, vanuit de overweging dat homoparen dan ook kinderen kunnen adopteren. “Ik betwijfel of dat goed is voor het welzijn van kinderen”, zei ze in 2013, toen het onderwerp in aanloop naar verkiezingen eveneens op de agenda stond.

En nu dan de ommekeer. Een merkeliaanse meesterzet? In politiek opzicht misschien wel, maar het bewijst vooral dat ze pragmatisme boven principes stelt. De persoon Merkel wil nog steeds niets van het homohuwelijk weten en stemde vandaag dan ook tegen. De politicus Merkel is radicaal van koers gewijzigd omdat ze inziet dat het oude standpunt in een veranderende samenleving niet is vol te houden. Het is niet voor het eerst dat ze dat doet. Het besluit om te stoppen met kernenergie, de afschaffing van de dienstplicht en de invoering van het minimumloon, het waren voor de CDU/CSU onbegaanbare paden totdat Merkel, onder druk van de publieke opinie en/of politieke tegenstanders, van standpunt wijzigde.

Ongrijpbaar

Het drijft haar politieke tegenstanders tot wanhoop omdat het haar ongrijpbaar maakt. Dat Merkel discussies uit de weg gaat, thema’s van de agenda haalt nog voordat een volwassen politiek debat mogelijk is, noemde haar sociaaldemocratische uitdager Martin Schulz eerder deze week zelfs ‘een aanslag op de democratie’. Dat zijn grote woorden die getuigen van onmacht, maar begrijpelijk is het wel. Wat Schulz ook doet, hij lijkt het net als zijn sociaaldemocratische voorgangers Schröder (2005), Steinmeier (2009) en Steinbrück (2013) af te leggen tegen de vrouw die electoraal slapend rijk wordt.

Haar grenzeloze flexibiliteit mag een verklaring zijn voor het succes van Merkel, respect dwingt het niet af. Dat was veel meer het geval geweest als ze met overtuiging had gezegd dat ze zich zou inzetten voor invoering van het homohuwelijk. Dat deed ze niet, ze zette een stapje opzij en gooide principes overboord. Dat verklaart waarom Duitse homo’s en lesbiennes niet in juichen zijn uitgebarsten voor de kanselier die het mogelijk maakt dat ze officieel kunnen trouwen. Omdat het er opnieuw zo duimdik bovenop ligt dat Merkel niet tot nieuwe inzichten is gekomen, maar handelt uit opportunisme.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234