Woensdag 11/12/2019

Met de bezem door de ruimte

Om de aarde zwerft steeds meer ruimtepuin. Gevaarlijk spul, maar hoe zamel je het in? Met een lijm spuitende ruimtevuilniswagen, zo blijkt.

Het grauwe industriegebied in Tokio, gelegen tussen loodsen en fabrieken, lijkt een prima plek voor het kantoor van Astroscale, een firma die zich wil specialiseren in afvalbeheer. Pas als de bezoeker het kantoor binnenstapt, krijgt hij de indruk dat oprichter Nobu Okada meer wil zijn dan een gewone vuilnisman. Op de deur naar de vergaderruimte zijn posters geplakt met planeten en in de hoek van de zaal staan schaalmodellen van satellieten. Okada begroet zijn bezoekers in een donkerblauw T-shirt met het logo van het concern: Space Sweepers, ruimtevegers.

Okada wil de eerste commerciële afvalverwerker worden van de door de mens gemaakte troep die het lastigst bereikbaar is: afgedankte satellieten, achtergelaten rakettrappen en andere zooi die zich rond de aarde heeft verzameld sinds de eerste spoetnik het ruimtetijdperk inluidde.

De Japanner heeft zijn bedrijf drie jaar geleden opgericht vanuit het idee dat overheidsruimtevaartorganisaties zich amper bekommeren om het afvalprobleem. Een klein commercieel bedrijf kan de boel sneller fiksen, denkt Okada.

"Afvalverwerking is voor ruimtevaartorganisaties niet sexy. Ze zijn bang dat de belastingbetaler daar zijn geld niet aan besteed wil zien", zegt de 43-jarige man achter Astroscale, dat vanwege het vriendelijke ondernemersklimaat zijn hoofdkantoor in Singapore heeft. Nu wil Okada zijn vleugels uitslaan naar zijn geboorteland, waar meer geschikte technici voorhanden zijn.

23.000 stukken ruimtepuin die groot genoeg zijn om vanaf de aarde te volgen - minstens 10 centimeter - worden momenteel in de gaten gehouden door de Amerikaanse luchtmacht. Maar het kunnen er zomaar tientallen miljoenen meer zijn, denken wetenschappers. Zoals bouten of stukjes bevroren koelvloeistof voor raketmotoren, die niet vanaf de aarde kunnen worden gedetecteerd. Zelfs de kleinste deeltjes schieten met zulke enorme snelheden door de ruimte dat ze potentieel dodelijke projectielen vormen. In 1983 keerde het ruimteveer Challenger terug naar de aarde met een fikse put in zijn gepantserde voorruit na een botsing met een schilfertje verf.

Ruimtescherven

En het dreigt nog drukker te worden rond de aarde. Bedrijven als SpaceX en OneWeb werken aan nieuwe netwerken van honderden of zelfs duizenden kleine satellieten voor internet- en telefonieverbindingen. Nog meer satellieten betekent een nog grotere kans op botsingen, met als potentieel gevolg een verstoring van de communicatie. In 2009 knalde een afgedankte Russische militaire satelliet tegen een commerciële Amerikaanse telecomkunstmaan, waardoor tal van satelliettelefoons tijdelijk geen bereik hadden. Erger is dat elke botsing een nieuwe wolk ruimtescherven veroorzaakt, die mogelijk een kettingreactie in gang zet van botsingen die de laagste aardbaan onbruikbaar maakt.

"Als we die dingen niet weghalen, wordt de vuilnisring mogelijk instabiel", zegt William Ailor van Aerospace Corporation, een door de Amerikaanse overheid betaald onderzoekscentrum in Californië. "En dat kan gevolgen hebben voor het inzetten van satellieten."

Die situatie biedt kansen voor Okada, die bedrijfskunde studeerde in de VS, aan de Purdue University, waar ook zijn jeugdheld Neil Armstrong werd opgeleid. Eerdere projecten waaraan hij meedeed, bevielen hem niet: "Ze waren traag en roken naar overheid", zegt hij. "Ik kwam uit de start-upwereld, waar we het gewend zijn te denken in termen van dagen en weken, niet van jaren."

Okada ontwikkelde een plan in twee stappen om het opruimen van ruimtepuin lucratief te maken. Eerst wil Astroscale dit jaar een kleine satelliet lanceren, de IDEA OSG 1. Die satelliet is uitgerust met panelen waarmee inslagen van de kleinste schilfers puin kunnen worden gemeten. Aan de hand van die informatie wil Astroscale een gedetailleerde kaart maken van de dichtheid van het ruimtepuin op diverse hoogtes en locaties, die hij wil verkopen aan satellietbedrijven en ruimtevaartorganisaties. "We moeten in een vroeg stadium geld verdienen, nog voor we beginnen met opruimen. We moeten laten zien dat we als commercieel bedrijf kunnen bestaan", zegt Okada, die al ruim 41 miljoen euro van investeerders zegt te hebben opgehaald.

Dienblad met lijm

De tweede, nog ambitieuzere stap volgt in 2018, als Astroscale zijn ELSA 1 lanceert. Dit grotere ruimtetoestel krijgt sensoren en stuwraketten, waarmee het ruimtepuin kan volgen en onderscheppen. Het middel waarmee dat gaat gebeuren is even eenvoudig als licht in gewicht: lijm. Deze lijm, die Astroscale in samenwerking met een ander Japans bedrijf heeft ontwikkeld, wordt op een oppervlak gesmeerd ter grootte van een dienblad , waarmee het puin naar de ELSA 1 wordt gehengeld. Zowel ELSA als het ruimtepuin zullen daarna verbranden in de atmosfeer.

De beperking van gewicht ziet Okada als grootste succesfactor. De lijm die ELSA 1 gebruikt weegt misschien een ons. Okada's ingenieurs hebben een manier bedacht om het gewicht van ELSA onder de 100 kilogram te houden, veel minder dan andere voorgestelde ruimteafvaltrucks. In eerste instantie wil Astroscale zich richten op defecte satellieten. "We beginnen niet met willekeurig ruimtevuil, we richten ons eerst op onze klanten. Het echte puinruimen begint als we de technologie hebben geperfectioneerd."

"Ik zie een zakelijke kans voor het oplossen van een probleem waarvan niemand weet hoe het aan te pakken", zegt Okada. "Al komt mijn enthousiasme vooral voort uit het feit dat ik terugkeer naar een passie uit mijn tienerjaren: de ruimte."

© The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234