Dinsdag 22/06/2021

Met dank aan de lageloon-landen

Kortrijk is als eerste Belgische stad opgenomen in een Unesco-lijst van designsteden. De stad is zo de Vlaamse evenknie van Sydney, Peking of Seoel. 'Vroeger waren we bescheiden over ons design, nu iets minder.'

Een glimmende fietsbrug aan het Buda-eiland even buiten het centrum van Kortrijk. Ze ligt in het hart van een opkomend stadsdeel waar oude fabriekspanden hubs worden voor ontwerpers en ondernemers. Omdat de Leie hier een eilandje insluit, voelen we ons een beetje in Rotterdam.

Een belangrijke Kortrijkse hub voor design is Buda, een oud textielgebouw, dat Designregio Kortrijk gebruikt voor creatieve projecten. "Twee weken geleden hebben we in dit gebouw 'De week van het ontwerpen' gehouden", zegt Stijn Debaillie, de coördinator van Designregio Kortrijk. "We lieten toen projecten zien van Howest-studenten om zo ondernemers en studenten met elkaar in contact te brengen."

En om iedereen in aanraking te brengen met design is er in het gebouw ook een Fablab, waar je je eigen ontwerpen kunt maken. Wie zien er een Eiffeltoren, met een laser uit karton gesneden. En beneden liggen nog schaakstukken, die studenten uit een 3D-printer hebben gehaald.

Designregio Kortrijk is een initiatief geweest van de stad Kortrijk samen met vijf andere lokale spelers, waaronder ondernemersorganisatie Voka. "Het idee was om via creativiteit en design de oude industrie nieuw leven in te blazen", zegt Debaillie. "Kortrijk is ooit rijk geworden door de textielindustrie, maar wanneer die concurrentie kreeg van lageloonlanden, moesten bedrijven zichzelf heruitvinden."

En laat steden die zichzelf opnieuw op de kaart zetten dankzij hun creativiteit nu net het belangrijkste criterium zijn voor de Unesco-lijst. Behalve Kortrijk telt die slechts acht Europese steden. Dat de West-Vlaamse stad inzet op design werd eerder al onderstreept door de Design Biënnale, die vorig jaar 70.000 bezoekers aantrok uit 50 landen.

Award

Veel minder opvallend is een glazen kiosk op de grote markt, die maandelijks een designproject toont: binnenkort laat elastiekenfabrikant Elasta er bijvoorbeeld zien wat je allemaal kunt doen met de rekkers die in onderbroeken zitten. "Ook al waren we vroeger bescheiden over ons design, met de award is dat nu iets minder", lacht Debaillie. "Maar creativiteit is eigenlijk typisch iets voor ondernemers, die voortdurend nieuwe producten op de markt moeten zetten."

De transformatie van de oude vlasindustrie naar die moderne West-Vlaamse maakindustrie wordt uit de doeken gedaan in een nieuw museum: Texture. In de 'wonderkamer' van het museum staat uitgelegd hoe het vlas nu gebruikt wordt voor het composietmateriaal van de koersfiets van Johan Musseeuw.

"Die is gemaakt door een dochteronderneming van Libeco", zegt Marijke Bouciqué, innovatieverantwoordelijke bij Voka. "Het composietmateriaal zit ook in tennisraketten, omdat het stevig is en goed schokken kan opvangen. Design is niet enkel het ontwerp van een product: je moet er ook het juiste materiaal voor vinden."

Een ander bedrijf dat die creatieve transformatie goed illustreert, is Verilin, een 60 jaar oud familiebedrijf, dat zich nog steeds bezighoudt met vlas en linnen. Anders dan de klassieke weverijen, die bijvoorbeeld een bepaald tafelkleed duizenden keren produceren, legt Verilin zich toe op industrieel vervaardigd maatwerk.

"Onze klanten zijn hotels, projectontwikkelaars of de betere brasseries", vertelt zaakvoerder René Schepers. "Wij maken gordijnen of tafellakens voor hen met een specifieke print zodat een restaurant, bijvoorbeeld, zijn eigen sfeer kan creëren."

Nachtwacht

Verilin nodigt ook kunstenaars uit die met de textiel komen experimenteren (niet van de minste: Michaël Borremans of Sofie Lachaert), maar eigenlijk kan iedereen het bedrijf een vraag stellen om een tekening of print in zijn tafellaken te weven. Onlangs wou iemand De nachtwachtvan Rembrandt. "Die vragen hebben ons steeds voor nieuwe problemen gesteld, die wij dan moesten oplossen", zegt Schepers. "Op die manier hebben we eigenlijk onze machines steeds aangepast."

Verilin heeft zo de gedachte van wat design in de vorige eeuw was, omgedraaid. Ging het vroeger om een slim ontworpen product dat je en masse kon produceren, dan gaat het hier over het massaal produceren van unieke ontwerpen. "Ook al hebben we nu moderne technieken", zegt Schepers. "Het weven gebeurt natuurlijk nog altijd met een weefgetouw en draden, een principe dat al bestaat sinds de middeleeuwen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234