Woensdag 12/05/2021

Met afgemeten passen

Zoals Magritte onder een steen het woord 'miroir' schilderde, zo ontwikkelde Brouwn zijn persoonlijke maateenheden, als verzet tegen de gangbare afstandsmaten

expo l Stanley Brouwn in Antwerpen en Eindhoven HHHH

Luk lambrecht

Stanley Brouwn (°1935, Paramaribo) meet al meer dan veertig jaar zijn bewegingen in de wereld op. Daaruit distilleert hij dan een abstracte en tegelijk erg persoonlijke weergave van de lijfelijk ervaren begrippen tijd en ruimte, bijvoorbeeld door de stappen die hij in de wereld zet nauwgezet te noteren.

Brouwn kwam tot volle ontplooiing vanaf de jaren zestig, in de tijd waarin Fluxus de gevestigde en burgerlijke waarden van de kunst onderuithaalde. Zijn werk mag je gerust in een adem noemen met bijvoorbeeld On Kawara en Mel Bochner. Heel wat artiesten baalden in die tijd van schilderkunst die het ego met grote gebaren in de wereld slingerde.

Brouwn reageerde als het ware op wetenschappelijke voet. Zijn positivistische bevindingen presenteerde hij als van alle anecdotiek ontbeende tekens van leven. Maniakaal tekende hij tot in detail de afstanden die hij aflegde op. Zo legde hij op fiches vast hoeveel stappen hij op een bepaalde plek binnen een voorafbepaalde tijd had gemaakt.

Bij een breder publiek blijft hij bekend met zijn vroegste werk, de tekeningenreeks This Way Brouwn (1961). Hij vroeg toevallige voorbijgangers in Amsterdam op een stukje papier te noteren hoe hij zich van het ene punt in de stad naar het andere moest begeven. Op die krabbels en tekeningetjes, soms hooguit een paar woorden, stempelde hij nadien 'This way Brouwn' en maakte het kunst. Het is een typische strategie van dat tijdsgewricht om de allerindividueelst gekleurde ervaring te vatten. De erfenis van Marcel Duchamp was daarbij nooit ver weg: Brouwn eigende zich de ideeën van gewone passanten toe en wrong die in een systeem. Hij ontpopte zich zo tot een archivaris van afstand.

Op het eerste gezicht lijkt dat alles nogal koel en afstandelijk. Verwacht dus niet veel kleur. Alles is opgetekend op witte bladen papier of wordt op steekkaarten bijgehouden in lekker ouderwetse metalen archiefbakken.

Met de introductie van het metrieke stelsel in 1799 werd afstand gestandaardiseerd. De meter werd het ijkpunt voor onze ervaring van afstand en snelheid. Net zoals René Magritte de vanzelfsprekendheid van de conventionele taal bekritiseerde door onder de afbeelding van een steen het woord 'miroir' te schilderen, ontwikkelde Brouwn persoonlijke maten zoals de Brouwn-voet (26 centimeter) en de Brouwn-stap (86 centimeter). Daarmee grijpt hij terug naar vroegere tijden, toen iedere stad en regio zich van eigen, verschillende maateenheden bediende. Die veelheden gebruikt Brouwn in zijn werk. Dat lijkt op technische tekeningen maar als je goed 'leest' gaat een hele wereld voor je open, zonder dat je je verplicht wordt om je in te laten met het persoonlijke leven van de kunstenaar.

In Eindhoven en Antwerpen kun je zo eindeloos verdwalen in een bewust spel van letterlijke en gesuggereerde constructies van tijd en ruimte. Van belang is daarbij dat Brouwn spreekt over ruimte "portretteren". In Eindhoven zijn zo alle zalen perfect opgemeten en vervolgens met een label als 'portret' gepresenteerd.

Het blijft verbazen dat je zoiets meer dan veertig jaar kunt volhouden zonder dat het vervelend wordt. Portrait of a Week omschrijft Brouwn als de optelsom van al zijn stappen gedurende een week tijdens de periode van 4 februari tot 19 maart van dit jaar. In een ander werk/voorstel alludeert hij op denkbeeldige afstanden tussen zichzelf en een bepaalde plaats of een bepaalde persoon op een bepaald moment.

Velen vinden dit zakelijke oeuvre onmenselijk, waarschijnlijk omdat het een uitgebeend röntgenbeeld op het leven toont die je zeer direct confronteert met de eindigheid van de menselijke tocht... Het leven is benauwend kort, maar op Brouwn kun je rekenen. Zo kun je het ook bekijken.

Waar en wanneer Tot 19 maart, dinsdag tot vrijdag van 10 tot 18 uur, zaterdag van 12 tot 18 uur, galerie Micheline Szwajcer, Verlatstraat 14, Antwerpen, 03/237.11.27, www.gms.be. Tot 17 april, dinsdag tot zondag, 11 tot 17 uur, Van Abbemuseum, Bilderdijklaan 10, Eindhoven, 0031-40/246.06.80, www.vanabbemuseum.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234