Donderdag 09/12/2021

Analyse

Merkel wint weer: wie houdt haar van een vierde termijn?

Angela Merkel. Beeld REUTERS
Angela Merkel.Beeld REUTERS

"Een politieke aardverschuiving." Zo beschreven de Duitse media de overtuigende overwinning van de christendemocratische CDU van kanselier Angela Merkel bij de deelstaatverkiezingen in Noordrijn-Westfalen. Een vierde ambstermijn lonkt voor 'Das Mädchen'.

De verkiezingen van gisteren in de deelstaat Noordrijn-Westfalen waren de laatste grote test voor de Duitse nationale verkiezingen van september. Noordrijn-Westfalen, de meest bevolkte deelstaat met zo'n 18 miljoen inwoners, is traditioneel een rood bastion. De sociaaldemocratische SPD was er in de recente geschiedenis maar één keer niet de grootste. Het verlies komt voor de SPD van boegbeeld Martin Schulz dan ook extra hard aan.

De CDU behaalde gisteren 33 procent, een stijging van ongeveer zes procent. De sociaaldemocraten moesten het doen met 31,2 procent, een verlies van bijna acht procent tegenover 2012. Hannelore Kraft (SPD) , minister-president van Noordrijn-Westfalen, liet geen twijfel bestaan over het verlies van haar partij en heeft intussen haar vertrek aangekondigd als vicevoorzitter van de partij en als partijleider in haar deelstaat.

Merkel met Armin Laschet, CDU-voorman in Noordrijn-Westfalen.  Beeld EPA
Merkel met Armin Laschet, CDU-voorman in Noordrijn-Westfalen.Beeld EPA

Doodsteek voor Schulz?

Overigens lijkt het veelbesproken 'Schulzeffect' een maat voor niets. In de weken na de aankondiging begin dit jaar dat ex-Europees parlementsvoorzitter Martin Schulz het zou opnemen tegen Merkel, schoot de SPD sterk omhoog in de peilingen, en sloten zich duizenden nieuwe leden aan bij de partij. Van dat sprookjesachtige 'Schulzeffect' lijkt nu nauwelijks nog iets over te blijven. "Het is een zware dag voor de SPD en een zware dag voor mij persoonlijk", sprak Schulz gisteren na afloop.

Intussen voelt Angela Merkel een vierde ambstermijn dichterbij komen. De resultaten van gisteren kaderen immers in de federale trend waarbij de CDU steeds krachtiger wordt. Volgens de recentste polls klokt Merkels partij federaal af op 36 procent tegenover 29 procent voor de SPD. Dat betekent dat Merkel zelfs Schulz niet nodig zou hebben om een coalitie te vormen, al is dat nu nog te vroeg om definitief uit te maken.

SPD-boegbeeld Martin Schulz zichtbaar ontgoocheld na de verkiezingsnederlaag in Noordrijn-Westfalen. Beeld EPA
SPD-boegbeeld Martin Schulz zichtbaar ontgoocheld na de verkiezingsnederlaag in Noordrijn-Westfalen.Beeld EPA

Wat wel vaststaat is dat de belangrijke overwinning in Noordrijn-Westfalen een enorme boost geeft aan Merkel. Maar hoe speelt Merkel dit toch telkens weer klaar? Eerst en vooral: uit de resultaten van gisteren blijkt dat de CDU niet alleen kiezers van andere partijen kon aantrekken, maar ook diegenen die de voorbije jaren niet kwamen opdagen. De opkomstcijfers lagen dan ook hoger dan tijdens de vorige verkiezingen in 2012.

Daarnaast is er ook de kritiek op het 'oppervlakkige' programma van SPD-boegbeeld Schulz. "Ik heb die kritiek al van veel mensen gehoord. Ze zeggen: het is een goed programma, maar je moet concreter worden. Dat heb ik mezelf dus voorgenomen", gaf Schulz gisteren toe. Tot slot lijkt Merkels rol als 'stabiele leider van Europa' in haar voordeel te spelen. Nieuwssite Politico omschrijft het duidelijk: "Schulz kan zoveel handen schudden van fabrieksarbeiders als hij wil, Merkel regelt de zaken."

Wie houdt Merkel tegen?

In de naaste omgeving van Schulz lijkt men nu ook te merken dat het zo niet verder kan. De komende dagen bespreken de hoge functionarissen van de SPD de recente verkiezingsnederlaag. De kans is groot dat dit naar de buitenwereld toe gecommuniceerd wordt als een 'regionale verkiezing over regionale onderwerpen', maar toch lijkt er binnenskamers duidelijk te worden dat de campagne van Schulz een opknapbeurt nodig heeft.

Voor de SPD wordt het alvast geen makkelijke opgave om het vertrouwen te herstellen. De aanhang voor de sociaaldemocraten lijkt verder af te nemen, terwijl de christendemocraten met een overwinning van gisteren een duidelijke boost kregen. Wie kan Angela Merkel in september nog de weg versperren richting een vierde termijn als bondskanselier?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234