Vrijdag 03/12/2021

Merkel vreest revolte

Angela Merkel riskeert morgen zware politieke averij op te lopen. In de Bondsdag moet het parlement zich uitspreken over het derde Griekse reddingsplan. Merkel doet er alles aan om de dissidentie binnen haar CDU zo beperkt mogelijk te houden.

Waarover maakt Merkel zich zorgen? De eurogroep keurde vrijdag het derde reddingspakket voor Griekenland al goed. Maar om de 86 miljard euro effectief vrij te geven, dienen de negentien lidstaten van de eurozone eerst hun goedkeuring te geven (zie kader). Dat dit niet overal van een leien dakje zal lopen, is duidelijk. Zo komt de Nederlandse Tweede Kamer morgen terug uit zomerreces, en beloofde PVV-leider Geert Wilders al een motie van wantrouwen tegen het kabinet.

Komt het in Nederland tot een debat, maar niet tot een echte stemming, dan is dat wel zo in Duitsland. Ook de Duitse parlementsleden komen morgen uit vakantie terug, en zij zullen zich moeten uitspreken over het derde hulpprogramma voor Griekenland. Daarbij wordt het uitkijken naar de dissidentie binnen de conservatieve CDU/CSU-fractie van bondskanselier Merkel.

Carsten Brzeski, hoofdeconoom van ING Duitsland, zegt dat de regering ervan mag uitgaan dat een ruime meerderheid voor het pakket stemt. "Merkel weet zich al verzekerd van de steun van de SPD en oppositiepartijen als de Groenen. Dus het gevaar dat het pakket niet wordt goedgekeurd, is geweken."

Het gevaar voor Merkel zit ergens anders. Brzeski: "Bij de vorige stemming - of er een basis was om te onderhandelen over een reddingspakket met Athene - stemden al zowat zestig partijgenoten tegen. Dat zijn voornamelijk rechtse stemmen binnen de CDU. De vraag luidt nu of diezelfde tegenstemmers extra aanhang hebben gevonden. Dat zou een politiek signaal zijn voor Merkel. Als er veel tegenstemmers bij komen, tot pakweg 100 van de 311 fractieleden, dan is dat een belangrijke psychologische tik", analyseert Brzeski. "Dan is de positie van Merkel verzwakt."

De bondskanselier beseft dat, en doet er intussen alles aan om de dissidentie in de eigen rangen beperkt te houden. Gisteren hield ze al overleg met haar partijgenoten, en afgelopen weekend toonde ze zich in een tv-interview uiterst begripvol voor de neen-stemmers. Het staaltje empathie staat in schril contrast met de druk die tegelijk achter de schermen stevig wordt opgevoerd. Zo weet ze zich verzekerd van de steun van haar minister van Financiën, de hardliner Wolfgang Schäuble, die het akkoord zal verdedigen en die naar verluidt in een boze mail heeft uitgehaald naar de dissidenten.

Tandem

"Ondanks alles is er zeker geen sprake van een revolutie in de partij", meent Carsten Brzeski. "Ook al omdat er na Frau Merkel niemand klaarstaat om haar op te volgen. Een vierde ambtstermijn lijkt er te zullen komen. Eind november blaast Merkel tien kaarsjes uit als bondskanselier.

Dat er zo veel nervositeit is rond de stemming heeft de tandem Merkel-Schäuble ironisch genoeg aan zichzelf te wijten. Door zo hardnekkig vol te houden dat de steun van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) aan het derde steunpakket cruciaal is, scoren ze een te vermijden owngoal. "Door de rol van het IMF zo in de verf te zetten, maar tegelijk tegen de schuldkwijtschelding te zijn die het IMF eist voor deelname, zorgt Merkel zelf voor munitie binnen haar eigen fractie", zegt Brzeski, die verwacht dat het IMF voorlopig het been zal stijf houden en dus buitenspel zal blijven.

IMF-topvrouw Christine Lagarde stelde afgelopen weekend nogmaals dat de eurozone "concrete verbintenissen moet afsluiten met betrekking tot significante schuldkwijtschelding, en een heel pak meer dan tot nog toe in overweging werd genomen".

Merkel opende al het debat in die richting. De voorbije dagen herhaalde ze het klassieke standpunt: "In de eurozone is een schuldenkwijtschelding niet mogelijk, maar we zijn wel bereid om over een schuldverlichting met langere looptijden en lagere rentelasten te spreken", liet ze optekenen. Ook Schäuble liet zich in beknopte termen al gelijkaardig uit.

Nieuwe onzekerheid

Terwijl alle ogen op Duitsland zijn gericht, zullen ook de parlementen in Finland en Slowakije een harde noot moeten kraken. Ook twee hardliners. Zeker in Finland, waar de economie in het slop zit, is de empathie voor Griekenland niet groot. De Finse minister van Financiën, Alexander Stubb, sprak in The Wall Street Journal wel al zijn steun uit, maar de conservatieven van de Ware Finnen zullen veel minder begrip tonen.

Ook in Slowakije is de teneur negatief. Dat heeft dan weer veel te maken met de grote onvrede die er heerst omdat de Slowaken, wier levenstandaard onder die van de Grieken ligt, diezelfde Grieken moeten ondersteunen. Als één parlement gaat dwarsliggen, dan ontstaan er weer complicaties. Maar zowel Finland als Slowakije zijn te klein om het reddingspakket echt te doen sneuvelen. Mogelijk spelen ze het spel wel hard, om zo financieel minder te moeten bijdragen aan het totale reddingspakket, dat verdeeld is volgens de economische draagkracht van de lidstaten.

Mogelijk komt de echte verrassing - alweer - uit Griekenland zelf. Premier Alexis Tsipras ziet de steun binnen zijn partij fors krimpen. Tsipras zou na de eerste schijf van 13 miljard, waarmee de eerste dringende nood kan worden gelenigd, in het Griekse parlement de vertrouwensvraag stellen. Als hij die motie niet overleeft, dan komen er nieuwe verkiezingen. En wat die dan brengen, is een nieuwe portie onzekerheid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234