Maandag 29/11/2021

Griekse crisis

Merkel gooit deur weer dicht: geen schuldvermindering voor Griekenland

Angela Merkel, vandaag in Sarajevo. Beeld AP
Angela Merkel, vandaag in Sarajevo.Beeld AP

Ondanks een nieuwe forcing van het Internationaal Monetair Fonds heeft de Duitse bondskanselier Angela Merkel tijdens een bezoek aan Sarajevo nogmaals een kwijtschelding van Griekse schulden van de hand gewezen. Onder anderen Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, had vandaag de schuldeisers gevraagd met "geloofwaardige voorstellen" te komen in verband met de Griekse schuld. Lees: schuldvermindering. Juristen zien voldoende mazen in de wetten die zo'n stap wel mogelijk maken, zeker als de politieke wil er daarvoor is.

"Ik heb gezegd dat er van een klassieke haircut geen sprake kan zijn en dat is niet veranderd", zo reageerde Merkel op de forcing van het IMF om iets te doen aan de Griekse schuldenlast. Ze wees er in Sarajevo op dat de duurzaamheid van de Griekse staatsschuld ook al in 2012 op tafel lag. "We hebben toen langere looptijden toegekend, we hebben de terugbetaling van leningen uit het noodfonds EFSF opgeschoven tot 2020."

Merkel kampt met toenemende druk om zich inschikkelijker op te stellen, terwijl de overgrote meerderheid van de Duitse bevolking wil dat ze voet bij stuk houdt. Onder meer Franse politici, de VS en het IMF drongen er donderdag bij Merkel op aan kwijtschelding onderdeel te maken van een akkoord met Griekenland.

Een veel gehoord woord was 'herprofilering', waarbij de voorwaarden van leningen worden aangepast in plaats van een verlaging van de schuldsom bij een 'klassieke haircut'. Het IMF stelde dat de Griekse schuldenlast zonder kwijtschelding niet houdbaar is.

De bondskanselier houdt vast aan een clausule in het Verdrag van Lissabon waarin staat dat de Europese Unie niet verantwoordelijk is voor schulden van de lidstaten en ook dat die schulden niet kunnen worden overgenomen.

"Er zijn geen juridische beperkingen om een deel van de schuld van Griekenland aan het permanente noodfonds ESM kwijt te schelden", zei dan weer partner Kai Schaffelhuber van advocatenkantoor Allen & Overy. Griekenland heeft bijna 142 miljard euro geleend bij het ESM, dat volgens de jurist los staat van de Europese Unie.

Ian Clark, een partner van de Londense firma White & Case, ziet in de juridische brij rond het grote aantal betrokken instanties juist een kans voor politici om een oplossing te vinden. "Te denken is aan een ruime verlenging van de looptijden van bestaande leningen zonder risico dat een rechtbank dat afwijst".

Schäuble ziet wel enige ruimte

Duits minister van Financiën Wolfgang Schäuble wees er deze week nog op dat een schuldkwijtschelding indruist tegen de Europese verdragen. Op een event van de Bundesbank in Frankfurt gaf hij vandaag wel toe dat de komende dagen mogelijk over een herschikking gepraat zal worden, maar ook daarvoor is er volgens hem "weinig manoeuvreerruimte". De minister wees er wel fijntjes op dat net Merkel indertijd had aangedrongen op de deelname van het IMF aan de Griekse reddingsoperatie.

Nog voor zondag goedkeuring

In Frankfurt maande Schäuble de Griekse regering ook aan om nog voor de cruciale Europese top van zondag hervormingsmaatregelen goed te keuren om het vertrouwen van de europartners te herstellen. "We hebben steeds gezegd dat we onmiddellijke maatregelen willen, maatregelen die vertrouwen scheppen, maar we zien er geen."

Schäuble klampte naar eigen zeggen deze week nog zijn nieuwe Griekse collega Euclides Tsakalotos aan met de boodschap: "Neem toch één of andere maatregel. Ga naar je parlement en 'just do it'. Dat zou enorm veel vertrouwen schenken". Maar de kans dat de Grieken alsnog voor zondag nieuwe hervormingen van kracht laten worden, acht hij "zeer gering".

De Griekse regering legt momenteel de laatste hand aan hervormingsvoorstellen die de schuldeisers moeten overtuigen om het land nieuwe leningen te verstrekken en binnen de eurozone te houden. Het komende weekeinde volgt het finale verdict: zaterdag beraden de ministers van Financiën zich over de voorstellen, zondag komen de staatshoofden en regeringsleiders bijeen.

IMF: geen uitstel van betaling

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) laat ondertussen weten dat het Griekenland geen uitstel van betaling kan verlenen. Dat druist in tegen de eigen regels over landen die een betalingsachterstand hebben opgelopen, stelt hoofdeconoom Olivier Blanchard van het IMF.

"Wanneer een land in betalingsachterstand verkeert, kunnen we op geen enkele manier nog nieuwe leningen toestaan en een uitstel van terugbetaling is in feite een soort lening", lichtte Blanchard toe.

Griekenland miste op 30 juni een schuldaflossing van 1,5 miljard euro bij het IMF. Het land diende in extremis wel een verzoek tot uitstel van betaling in op basis van het IMF-charter, dat die mogelijkheid voorziet om te vermijden dat een land aan "een uitzonderlijke beproeving" wordt onderworpen. De uiteindelijke beslissing komt de raad van bestuur toe.

Sommige experts menen dat het IMF, dat de Europeanen oproept om de schuldenlast te verlichten, zelf het goede voorbeeld zou kunnen geven en de Grieken uitstel van betaling zou kunnen gunnen. Blanchard wees er echter op dat de meeste van de 188 lidstaten van het IMF "armer zijn dan Griekenland en niet het soort uitstel hebben genoten dat sommigen ons nu vragen toe te staan aan Griekenland".

Het IMF meent ook dat uitstel van betaling, een gunstmaatregel die nog maar twee keer is toegekend in de geschiedenis van het IMF, niet nuttig is voor landen met acute financieringsnoden als Griekenland.

De betalingsachterstand bij het IMF kan de komende weken overigens nog oplopen: voor maandag moet Athene 455 miljoen terugbetalen, voor 1 augustus nog eens 284 miljoen euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234