Maandag 23/09/2019

'Merkel en Sarkozy zijn minder Europeaan in hart en geest dan hun voorgangers'

Dominique Moïsi (65) is als senior adviseur van het Franse instituut voor internationale betrekkingen en hoogleraar aan het Parijse Institut d'Etudes Politiques een van de bekendste politicologen van Frankrijk. In De geopolitiek van emotie (2009) voerde hij aan dat niet economische belangen maar emoties onze wereld verklaren. En omdat de huidige generatie Europese leiders te weinig passie tonen voor het Europese project is hij bezorgd.

Bent u het eens met de critici die stellen dat de huidige eurocrisis ook een EU-leiderschapscrisis is?

Dominique Moïsi: "Daar ben ik het mee eens, maar het hangt er wel van af wiens bestuur je beoordeelt. Vast staat dat het leiderschap van de Europese Unie de voorbije jaren zwakker is geworden. Als je kijkt naar het beleid van Commissievoorzitter José Manuel Barroso en buitenlandvertegenwoordiger Catherine Ashton... Dat zijn geen Europese politici van het niveau van Jacques Delors, niet? Raadsvoorzitter Herman Van Rompuy daarentegen is wel van een groter kaliber. Maar, door zijn positie wordt hij gedwongen discreet en voorzichtig te werken.

"De afwezigheid van een sterke EU-leiding draagt dus bij aan de credibiliteitscrisis die mee de huidige problemen veroorzaakt. De leiders in Duitsland en Frankrijk hebben geprofiteerd van de zwaktes in 'Brussel' om de zaken meer naar hun hand te zetten. Ze deden zich voor alsof zij ons 'allemaal gingen redden van de bureaucraten'. Daardoor hebben ze zichzelf wel in de eerste lijn gepositioneerd, en moesten ze zelf de leiding nemen."

Maar hebben Duits bondskanselier Angela Merkel en Frans president Nicolas Sarkozy genoeg gedaan om de eurocrisis aan te pakken?

"Nee. 'Te weinig, te laat' is hun voortdurende probleem. Wat ze deze maandag beslisten, hadden ze zes maanden geleden al moeten doen. Ze lopen achter de feiten aan."

Hun illustere voorgangers zoals Helmut Kohl en François Mitterrand slaagden er wel in om erg snel de geschiedenis te veranderen. Waar ligt het verschil?

"Kohl en Mitterrand waren emotioneel betrokken bij Europa, zoals ook Helmut Schmidt en Valéry Giscard d'Estaing voor hen. Merkel en Sarkozy zijn agnostici. Politiek hebben ze grote kwaliteiten maar ze zijn minder Europeaan in hart en geest dan hun voorgangers. Met die andere houding tegenover Europa moeten we rekening houden, zeker nu er al verkiezingen aankomen in Frankrijk volgend jaar."

Wat moeten Merkel en Sarkozy volgens u nu doen om het vertrouwen in het Europese project te herstellen?

"Eerst een einde maken aan de ambiguïteit. Een grote tegenstelling nu is dat er voortdurend elementen worden bovengehaald om een federalistische oplossing te vinden voor de crisis, maar dat we in de praktijk in een Europa leven dat verdeeld is tussen de Franse intergouvernementele visie en de Duitse federalistische visie."

Zijn beide met elkaar te verzoenen?

"Op korte termijn zullen zeker antwoorden worden gevonden om de situatie te stabiliseren. Daar ben ik van overtuigd, zelfs als ratingagentschappen ons onze triple A-status ontnemen. Ook de rating van de Verenigde Staten werd al verlaagd. Op lange termijn is een federalistischer benadering van de Europese Unie volgens mij onontbeerlijk."

Ondertussen hangt het lot van Europa af van de emotionele markten. Hoe moeten onze leiders daarmee omgaan?

"Om het vertrouwen van de markten te herwinnen moeten de Europese lidstaten eerst het vertrouwen van hun burgers terugwinnen. Een probleem dat daarbij rijst, is dat de markten weinig geduld hebben, en onze democratie traag werkt. De democratie heeft vandaag een tijdsprobleem. Kijk naar China. Zij hebben het structurele voordeel dat ze snel kunnen reageren op de markten omdat ze geen democratie zijn. Dat voorbeeld kunnen wij natuurlijk niet volgen. Onze democratie moet zichzelf wel heruitvinden om naar een nieuw evenwicht te streven tussen onze burgers, instellingen en de markten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234