Zondag 07/06/2020

Europese UnieUpdate

Merkel en Macron lanceren Europees herstelfonds van 500 miljard euro

Frans president Macron en Duits bondskanselier Merkel tijdens de persconferentie.Beeld Kay Nietfeld/dpa-Pool/dpa

Duitsland en Frankrijk willen een nieuw Europees herstelfonds van 500 miljard euro voor de zwaarst door de coronapandemie getroffen sectoren en regio’s. Het EU-budget wordt de komende jaren hiervoor exceptioneel verhoogd.

Het gezamenlijke initiatief dat de Franse president Macron en de Duitse bondskanselier Merkel maandagmiddag presenteerden, houdt het midden tussen de zuidelijke wensen (1.500 miljard) en die van noordelijke lidstaten (bescheiden fonds, geen giften). De lidstaten zullen de Europese schuld in de jaren erna terugbetalen met hogere bijdragen aan Brussel. 

Macron sprak over “een grote stap voorwaarts” omdat de EU gezamenlijk leent en dat geld als gift aan de getroffen landen doorgeeft. Tot nog toe voelde Berlijn hier niets voor. Merkel wees erop dat uitzonderlijke omstandigheden – ze noemde de coronacrisis de “zwaarste uit de Europese geschiedenis” – om speciale maatregelen vragen.

In het Duits-Franse voorstel krijgt de Europese Commissie de mogelijkheid komende maanden 500 miljard euro te lenen op de internationale kapitaalmarkt. De lidstaten staan garant voor die leningen, dat kost de landen op korte termijn (midden in een zware recessie) niets.

Terugbetaling in 15 jaar

Merkel en Macron stellen voor dat de terugbetaling van de schuld de komende 15 jaar zal gebeuren. Daarvoor zou de gebruikelijke verdeelsleutel worden gehanteerd. De EU-landen kunnen ook besluiten tot de invoering van nieuwe Europese belastingen (een taks op techreuzen) om de schuld af te betalen.

Merkel en Macron benadrukten dat de miljarden bedoeld zijn om de nakende recessie te verzachten. Tegelijk moet het geld gebruikt worden om industrieën te vergroenen en te digitaliseren. De beide leiders riepen hun collega’s op tot spoed: gedraal maakt de recessie alleen maar groter.

Commissievoorzitter Von der Leyen ‘verwelkomde’ het Frans-Duitse plan. De Commissie komt eind mei met haar voorstel voor een herstelfonds en een nieuwe Europese meerjarenbegroting (2021-2027). Commissieambtenaren zeggen dat Von der Leyen afgelopen dagen ‘nauw contact’ heeft onderhouden met Macron en Merkel.

De regeringsleiders beslissen in juni, iedereen heeft daarbij een veto. EU-president Michel betitelde het plan van Berlijn en Parijs als “een stap in de juiste richting”, net als Rome en Madrid. In een eerste reactie verwierp Nederland dan weer het lenen van 500 miljard euro zoals Parijs en Berlijn voorstellen. 

Verafschuwde eurobonds

Afgelopen weken kibbelden Berlijn en Parijs volop over de aanpak van de coronapandemie. Een Frans plan voor een speciaal coronafonds voor getroffen bedrijven en landen, werd door Duitsland van tafel geveegd. Dat fonds leek te veel op gezamenlijk uitgegeven schuldpapier, de in het noorden verafschuwde eurobonds.

Door de Commissie het geld voor het herstelfonds te laten lenen, blijven de uitgaven via het EU-budget lopen waardoor de gelijkenis met eurobonds afneemt. Macron en Merkel zeiden dat overeenstemming tussen hen beiden niet voldoende is voor een Europees akkoord maar wel een voorwaarde.

Eerder deze maand gingen de EU-leiders al akkoord met 540 miljard euro aan leningen voor landen en sectoren waar de coronacrisis hard heeft toegeslagen. Het gaat om 240 miljard aan beschikbare leningen via het Europees noodfonds, 200 miljard via de Europese Investeringsbank en 100 miljard van de Commissie voor WW-regelingen. Samen met het voorgestelde herstelfonds is er ruim 1.000 miljard euro beschikbaar, bijna gelijk verdeeld tussen leningen en giften. Dat is minder dan waar Italië, Spanje en het Europees Parlement om vragen.

Naast het nieuwe herstelfonds willen Macron en Merkel de EU meer bevoegdheden geven om zorgbeleid in gang te zetten. De EU zou meer geld beschikbaar moeten hebben voor de ontwikkeling van vaccins, zou voorraden medicijnen en hulpmiddelen (maskers, testkits) moeten aanleggen en draaiboeken opstellen over de bestrijding van een pandemie. De nieuwe ‘Europese zorgsoevereiniteit’ kan de bestaande afhankelijkheid van China en India bij de levering van geneesmiddelen verminderen.

Berlijn en Parijs vinden het ook hoog tijd om de EU-staatssteunregels aan te passen om nieuwe Europese industriële reuzen op te zetten: clusters van bedrijven die accu’s voor elektrische auto’s ontwikkelen of waterstofcellen. Tot nog toe trapte de Commissie op de rem uit vrees voor concurrentievervalsing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234