Maandag 17/05/2021

Merkel en co. halen deadline niet

De onderhandelingen over een nieuwe coalitie in Duitsland hebben nog niets opgeleverd. CDU/CSU en de SPD wilden maximaal vijf dagen aan verkennende gesprekken besteden, maar gisteravond, aan het eind van de vijfde dag, lag er nog geen resultaat op tafel.

Het moeten de laatste meters zijn van deze tweede etappe van de Duitse formatie. Bij de mislukte onderhandelingen in november over de coalitievorming bleven CDU, Groenen en FDP ruim een maand lang in deze fase steken voor ze met lege handen naar buiten kwamen.

Dat kan Duitsland zich niet nog een keer permitteren. Nu al verontschuldigde Bondspresident Steinmeier zich bij de andere Europese landen voor het oponthoud. Angela Merkel en SPD-leider Martin Schulz spraken gisterochtend allebei van 'dikke brokken' die moesten worden geruimd om de weg voor een coalitie vrij te maken. Alsof ze samen uit een spelonk proberen te klimmen.

En daar heeft hun geploeter ook iets van weg. Het zijn moeizame onderhandelingen, omdat ze eventueel leiden tot een coalitie die niemand wilde. Van Merkel is bekend dat ze liever met de Groenen zou hebben geregeerd. Schulz wilde zijn partij oplappen in de oppositie en CSU-leider Seehofer wil alleen regeren omdat de CSU zonder CDU zijn landelijke machtspositie verliest.

Dat CDU/CSU en de SPD samen kúnnen regeren staat buiten kijf. Ze hebben het net vier jaar gedaan. De verkiezingsprogramma's vertonen weinig onoverbrugbare verschillen. Het leek er daarom de afgelopen dagen op dat de SPD naarstig op zoek was naar een trofee waarmee de partij deze ongewenste coalitie aan de eigen achterban kon verkopen. Als er een akkoord komt, moeten de SPD-leden daar nog over stemmen op 21 januari. Pas na een vóór-stem kan de laatste etappe beginnen: de echte formatie.

Stemmen de SPD'ers tegen, dan volgen er waarschijnlijk nieuwe verkiezingen. Ondenkbaar is dat scenario niet, omdat er nog steeds veel hooggeplaatste sociaaldemocraten tegen een regering met de CDU zijn. Maar ook nieuwe verkiezingen zijn geen prettig scenario voor de partij die in de peilingen nog maar op 19 procent staat. De AfD is intussen geklommen naar 14,5 procent.

Maar wat moet de SPD vragen als trofee? De plannen die jarenlang bovenaan het sociaaldemocratische lijstje stonden, zijn in de vorige kabinetsperiode werkelijkheid geworden: het homohuwelijk, het minimumloon. Alleen was het Merkel die met de eer aan de haal ging.

Verenigde Staten van Europa

Blijft over: Europa. Schulz zei onlangs, lonkend naar de Franse president Macron, dat hij 'Verenigde Staten van Europa' wil en wel voor 2025. De CDU wil niet zo hard van stapel lopen, en vooral geen gedeelde Europese schulden. Toch lijkt het zeker dat de CDU uiteindelijk met Schulz' Europese enthousiasme instemt, omdat Merkel zichzelf anders op het internationale toneel ongeloofwaardig maakt. Dat maakt Europa als SPD-trofee niet echt geschikt.

Beter geschikt is het thema sociale rechtvaardigheid, de grote verkiezingsbelofte van de SPD. Maar op dit punt gaat het hard tegen hard. De SPD wil onder andere de inkomstenbelasting voor veelverdieners verhogen en het zorgverzekeringsstelsel rechtvaardiger maken. In CDU-kringen wordt dat opgevat als linkse symboolpolitiek.

Mocht het tot een akkoord komen, dan is er in elk geval een slachtoffer te betreuren: het klimaat. Eerder deze week werd bekend dat de onderhandelaars het eens waren geworden over het opgeven van de klimaatdoelen van Parijs: een CO₂-reductie van 40 procent in 2020 ten opzichte van 1990.

De grootste vraag die boven deze formatie hangt is wat de CDU eigenlijk wil. "Een stabiele regering", herhaalt Merkel steeds. Veel inhoudelijker wordt het niet. En dus luidt de vertaling van haar woorden op de opiniepagina's: Merkel wil de macht niet verliezen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234