Maandag 23/09/2019

Opinie

Merkel, al bijna een politicus uit een andere tijd

Angela Merkel, 'kanselier van de vrije wereld'. "Politici die besluiten durven nemen die ingaan tegen de gezonde volkswil zijn schaars aan het worden", schrijft Wagendorp. Beeld PHOTO_NEWS

Bert Wagendorp is columnist bij de Volkskrant.

Bondskanselier Angela Merkel is door het Amerikaanse weekblad Time uitgeroepen tot Persoon van het Jaar. Ze bleef Abu Bakr al-Baghdadi (gevaarlijke gek van IS) en Donald Trump (gevaarlijke gek met presidentsaspiraties) voor. Daaruit blijkt al dat het hier niet gaat om een populariteitspoll of een alternatieve Nobelprijs voor de Vrede. Time kiest elk jaar de persoon die in het betreffende jaar de meeste invloed heeft gehad op de wereld - in positieve óf negatieve zin.

Dat zie je trouwens ook aan het feit dat een van Merkels drie Duitse voorgangers op de erelijst - naast Konrad Adenauer (1953) en Willy Brandt (1970) - Adolf Hitler was. Jozef Stalin werd zelfs tweemaal uitverkoren. Angela Merkel is de eerste vrouwelijke Persoon van het Jaar. Wallis Simpson (1936), Queen Elisabeth II (1952) en Corazon Aquino (1986) werden vreemd genoeg nog verkozen tot Man van het Jaar.

Bert Wagendorp. Beeld Karoly Effenberger

De uitkomst is natuurlijk arbitrair. Op de redactie van Time gaan er tientallen namen over tafel, komen ze na veel geharrewar tot een shortlist van acht personen en daar rolt dan uiteindelijk de winnaar uit. Meestal kiezen ze de president van Amerika - 21 keer sinds vliegenier Lindbergh in 1927 de eerste Man van het Jaar was - of een andere invloedrijke Amerikaan, bijvoorbeeld Mark Zuckerberg.

Maar om Angela Merkel konden ze dit jaar niet heen. De Duitse bondskanselier liep voorop bij de oplossing van de eurocrisis en het voorkomen van een grexit, ze leidde het diplomatieke offensief in de krachtmeting Oekraïne-Rusland en ze liet één miljoen vluchtelingen toe tot haar land.

Bij Time maakte vooral dat laatste diepe indruk. Hoofdredacteur Nancy Gibbs prijst in het juryrapport Merkels "menselijkheid, generositeit en verdraagzaamheid". Merkel, schrijft Gibbs, voorziet ons van "standvastig moreel leiderschap in een wereld waarin daarvan te weinig is".

Angela Merkel is de afgelopen maanden in en buiten Duitsland bedolven onder de kritiek vanwege haar ruimhartige toelatingsbeleid en optimistische 'Wir schaffen das'. Daarmee zou ze voor het eerst in haar tienjarige loopbaan als kanselier haar hand hebben overspeeld. Maar de critici gaan bijna altijd voorbij aan Merkels motief: dat sprake is van een humanitaire ramp en dat het vrije, rijke Westen, dat zich altijd zo trots voorstaat op zijn humanistische waarden, de plicht heeft bij te dragen aan een oplossing.

Bovendien mag niet worden uitgesloten dat Merkel gelijk krijgt en de Duitsers het schaffen.

"Leiders worden alleen getest wanneer het volk hen niet wil volgen", schrijft Gibbs. Het klinkt als een waarheid uit een lang vervlogen tijd. Welke leider onderwerpt zich nog aan zo'n test? Politici die besluiten durven nemen die ingaan tegen de gezonde volkswil zijn schaars aan het worden. De leider van de 21ste eeuw volgt het volk, hij is een democratische pleaser geworden, een laffe glijer die verleidt door mensen naar de mond te praten - Geert Wilders is in Nederland het duidelijkste voorbeeld, het verschijnsel is internationaal. Vraagt het volk haat, dan krijgt het haat. Wil het angst, dan krijgt het angst.

Angela Merkel is de uitzondering. Misschien moet je haar, treurig genoeg, al bijna een politicus uit een andere tijd noemen. Ze vraagt, schrijft Gibbs, van haar land "meer dan de meeste politici zouden durven". Misschien vraagt ze te veel, maar ze heeft in elk geval de moed te laten zien waarvoor ze staat en daarnaar te handelen - in 2017 kunnen de kiezers haar op haar daden afrekenen.

Chancellor of the Free World, staat er op de cover van Time. Dat is een terechte eretitel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234