Vrijdag 06/12/2019

Mentale krachtinspanningen lonen

Sinds het eerste labo voor sportpsychologie werd geopend in 1920 in Duitsland zijn sportpsychologen lange tijd scheef bekeken door clubs en atleten. Maar dat is helemaal omgeslagen.

Zowat elke topploeg of elite-atleet staat vandaag permanent in contact met een psycholoog of 'mental coach' om de mentale dipjes die prestaties ruïneren te overwinnen. De verbeterde reputatie van de sportpsychologie stoelt grotendeels op de stevige wetenschappelijke basis die het effect van mentale training op de prestaties aantoont. Amerikaans onderzoek bij basketballers toont bijvoorbeeld aan dat hun slaagkans bij een vrije worp zes tot negen procentpunten lager is wanneer de laatste seconden ingaan, hun team achter ligt en de vrije worp het cruciale verschil kan maken. De stress blokkeert hen.

Maar de geest kan omgekeerd ook een overwinning forceren. Zo tonen verschillende studies de kracht van 'de onbeweeglijke blik'. Voetballers, golfers en basketballers blijken beter te mikken wanneer ze de bal volgen zonder de ogen te bewegen. Nieuw onderzoek toont dat dat komt door een samenspel tussen optische en psychologische mechanismen. Objecten die je in het centrum van het oog ziet, lijken groter dan de objecten die je in de rand ziet. Psychologieprofessor Jessica Witt van de Purdue University deed tests met golfers die ze met de 'Ebbinghausillusie' confronteerde: door elf kleinere cirkels rond een hole weer te geven, leek die groter. Door er vijf grotere rond te plaatsten leek ze kleiner. In de eerste situatie, waarbij het doelwit groter bleek, scoorden de golfers beter, zo rapporteert Witt in Psychological Science. Ze stelt dat een groter doelwit het zelfvertrouwen in het eigen kunnen vergroot.

Ook bijgeloof heeft dat effect. De universiteit van Keulen deed verschillende experimenten die dat aantonen. Sporters die met een geluksbal aan de slag mochten of die hun persoonlijke geluksbrengers mochten houden, zetten veel betere prestaties neer dan de groep die met gewoon materiaal en zonder de hebbedingen aan de slag moesten. Wie denkt dat het geluk aan zijn kant staat, voelt zich competenter en doet harder zijn best om vol te houden, zo concluderen de onderzoekers.

Niet dat om het even welke mantra werkt. Onderzoek toont dat zichzelf toespreken de prestaties vooral verbetert wanneer het gaat om precieze instructies zoals 'elleboog omhoog', 'hoofd omlaag'. Dat werkt stukken beter dan peptalk à la 'Ik kan het!'. Volgens een paper in Perspectives on Psychological Science, komt dat omdat instructies de concentratie op de uit te voeren taak verhogen en dat het zelfvertrouwen nog meer oppept. "Ik weet perfect hoe ik moet bewegen om te slagen", denkt de atleet. Tegelijkertijd zet dit het automatische hersenprogramma in werking dat de taak uitvoert. En hoe meer er automatisch gaat, hoe beter de prestaties.

© Reuters Vertaling en bewerking: Barbara Debusschere

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234