Zaterdag 23/01/2021

Mensen beledigen is ook een kunst

Nu er bij het begin van het nieuwe jaar weer allerlei halfgemeende beleefdheden worden uitgewisseld, zorgt de Amerikaan James Charlton voor enig tegengif. Hij is namelijk de samensteller van Fighting Words, een pas verschenen bloemlezing van (letterkundige) beledigingen en scheldpartijen. "Venijn en geschimp zijn tenminste dingen die recht uit het hart komen", vindt Charlton, die een vierhonderdtal onvriendelijke citaten verzamelde van schrijvers over hun collega's. Het gaat van Aristophanes die Euripides afkraakt, tot Norman Mailer die de vloer aanveegt met J.D. Salinger.

De negentiende-eeuwse Britse dichter Alfred Tennyson schreef over zijn voorganger Ben Jonson: "Zijn werk lezen is als door lijm waden". Over Carlyle: "Hij is een dichter aan wie de natuur iedere vorm van verskunst heeft ontzegd". En over Browning: "Er zit heel veel muziek in, maar ze kan er niet uit".

Lord Byron portretteerde Geoffrey Chaucer als "obsceen en verachtelijk", maar kreeg zelf lik op stuk van George Eliot en Matthew Arnold. De eerste noemde hem "het vulgairste genie uit de literatuur", de tweede zag hem als "een man met weinig cultuur en nog minder ideeën". Henry James omschreef George Eliot dan weer als "een blauwkous met het gezicht van een paard", al werd hij door T.S. Eliot vakkundig afgestraft met de vaststelling: "James heeft zo'n fijnmazige geest dat er geen enkel fatsoenlijk idee doorheen kan".

Ook Ernest Hemingway schoot verbaal met scherp naar iedereen die in zijn buurt kwam, maar Gore Vidal diende hem prompt van antwoord: "Welke andere cultuur dan de Amerikaanse kon iemand als Hemingway voortbrengen, zonder hem als een grap te beschouwen?", vroeg hij zich af. Vidal nam overigens nog andere auteurs genadeloos onder vuur. Aleksandr Solzjenitsyn bijvoorbeeld: "Een slechte romancier en een idioot - vooral in de Verenigde Staten een populaire combinatie". En Truman Capote: "Hij heeft van liegen een kunst gemaakt. Een minderwaardige kunst."

Kinsley Amis doet geringschattend over George Bernard Shaw: "Een prima vent: hij heeft geen vijanden en geen van zijn vrienden mag hem". En de New Yorkse schrijfster Fran Lebowitz blijkt geen enkele van haar soortgenoten in het hart te dragen: "Ik hou het meest van dode schrijvers. Die loop je tenminste niet tegen het lijf tijdens feestjes."

Het zijn slechts enkele staaltjes van de door Charlton verzamelde en bij Algonquin Books in North Carolina uitgegeven vormen van welluidende kwaadsprekerij. Wie beweerde ook weer dat literatuur niet amusant kan zijn?(DS)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234