Donderdag 23/01/2020

Menselijk leed is aan Poetin niet besteed

Anna Pivovartsjoek is adjunct-hoofdredacteur en chef cultuur van Fair Observer. Een versie van deze bijdrage - die zij in eigen naam schreef - verscheen eerder in The Moscow Times. "Altijd gaat de Russische president met zijn onbewogen Botoxgezicht elke verantwoordelijkheid uit de weg, zonder een spoor van empathie."

De verwoesting en het verlies in het dorp Hrabove, of Grabovo, in Oost-Oekraïne zijn ongezien in Europa sinds een vliegtuig neerstortte boven het Schotse plaatsje Lockerbie. Brokstukken van vlucht MH17 van Malaysia Airlines liggen verspreid in de glooiende velden. Geschokte inwoners beschrijven hoe ze lichamen uit de lucht zagen vallen, een vrouw zag het dak van haar tuinhuis doorboord worden door een van de slachtoffers. Twee dagen na de crash was het lichaam nog altijd niet weggehaald.

Zoals te voorspellen was, wijzen de regeringen van Rusland en Oekraïne naar elkaar om de verantwoordelijkheid voor de ramp van zich af te schuiven. Er zijn hardnekkige geruchten, schijnbaar verspreid door het Russische federale luchtvaartagentschap, dat de vlucht van Vladimir Poetin vanuit Latijns-Amerika het eigenlijke doelwit was. Op het Russische internet circuleren krankzinnige complottheorieën over de vermiste vlucht 370 van Malaysia Airlines, Amerikaanse special forces, vervalste paspoorten en de 'vreemde' Facebookprofielen van slachtoffers.

En er is de meest geloofwaardige versie: dat de tragedie het resultaat was van een vergissing van pro-Russische rebellen in Oost-Oekraïne die dachten dat ze een Oekraïens militair vliegtuig hadden neergehaald en daarover opschepten op het internet met de frase: "We hadden hen gewaarschuwd niet in ons luchtruim te vliegen." Maar dit gaat niet over wie de Buk bediende die de ramp wellicht veroorzaakte.

Dit gaat over het cynisme, de onverschilligheid voor mensenlevens en leed die president Poetin huldigt sinds hij aan de macht kwam.

Het is moeilijk om de spanning en de gruwel te vergeten die de mensen in Rusland - althans de mensen in Rusland die ik ken - voelden toen ze zagen hoe het Kremlin de 118 bemanningsleden van de nucleaire onderzeeër Koersk opgaf en hen liet stikken op de bodem van de Barentszzee.

Poetin deed er vijf dagen over om uit zijn zomervakantie terug te komen, terwijl het land de adem inhield in de hoop dat de nog levende mariniers gered zouden worden. Zijn onmogelijk te vergeten antwoord op de vraag van Larry King wat er gebeurd was met de duikboot was een meesmuilend 'Hij zonk'.

Poetins bargoens als hij het heeft over Tsjetsjeense strijders is één ding, het zinloze verlies van mensenlevens tijdens de bezetting van de school in Beslan, waarbij meer dan 300 doden vielen, onder wie 200 kinderen, of de raid op het Doebrovkatheater in Moskou, waarbij 130 gijzelaars stierven, is iets totaal anders.

Stalin sprak ooit de beroemde woorden dat één dood een tragedie is, een miljoen doden een statistiek. Terwijl Rusland van de ene tragedie naar de andere gaat, van de terroristische aanslagen op de metro van Moskou en de luchthaven Domodedovo tot de twintig mensen die stierven bij een ontsporing van een metrotoestel in Moskou, altijd gaat Poetin met zijn onbewogen Botoxgezicht elke verantwoordelijkheid uit de weg, zonder een spoor van empathie. Niets in zijn koude ogen verraadt dat hij zich bewust is van zijn rol, en die van zijn beleid, in al die tragedies.

De wereld kijkt toe
Anders aan de crash in Oekraïne is dat de hele wereld toekijkt. De wereld kijkt toe terwijl de Russische president de schuld geeft aan 'het land van herkomst', alsof niet algemeen geweten is dat het gebruik van Russisch militair materieel door de rebellen, die sinds het begin van het conflict al tal van vliegtuigen en helikopters neerhaalden, geen cruciale factor in deze tragedie is.

Alsof de onderhandse steun van het Kremlin aan de separatisten, zoals het de rebellen noemt, geen verwoestend conflict aanwakkert dat tot dusver al duizend mensenlevens geëist heeft. Alsof dezelfde rebellen die de plek van de ramp mismeesterden - OVSE-onderzoekers werden bewaakt door dronken mannen die met hun kalasjnikovs in de lucht schoten - geen Frankensteinachtig product zijn van zijn 'gebrek aan realiteitszin', zoals de Duitse kanselier Angela Merkel zei.

Wat vandaag op het spel staat, terwijl het gekibbel over lichaamsdelen en zwarte dozen doorgaat en berichten opduiken over plunderingen en andere onvoorstelbare misdrijven, is de prijs van de menselijke waardigheid.

Commentatoren hebben dit het Lockerbie van Poetin genoemd en vergelijken het met het neerhalen in 1983 van een Koreaans 'spionagevliegtuig', een feit dat bijzonder schadelijk was voor de toen al kwetsbare internationale positie van de USSR.

De Moskovieten leggen bloemen voor de Nederlandse ambassade met boodschappen waarin ze om vergiffenis vragen. Het eerbare, humane wat Poetin zou moeten doen, is een krachtig standpunt innemen en volledige toegang en totale transparantie eisen van de rebellen. Misschien is hij wel de enige die invloed heeft op hen, ook al is het conflict inmiddels zo chaotisch geworden dat zelfs zijn overredingskracht ondergesneeuwd lijkt te worden.

Maar als je naar zijn staat van verdienste kijkt in het omgaan met menselijk leed, dan is het gespannen moment van stilte tijdens de persconferentie misschien wel het beste wat de 298 slachtoffers van vlucht MH17 zullen krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234