Dinsdag 25/06/2019

Reportage

Mens en dier geteisterd door rattenplaag: "Mijn kippen leggen zelfs geen eieren meer"

Rattenbestrijder Stephan Van Praet wijst de rattentunnels aan waarlangs de ratten het kippenhok proberen binnendringen. Beeld Damon De Backer

De regen en het donkere weer van de afgelopen weken hebben duidelijk gevolgen. We houden er niet alleen minder energie aan over, we zitten ook met meer ratten. Niet enkel mensen hebben last van het ongedierte. Ook de kippen krijgen er stress van. 

“Het is de laatste drie maanden echt een invasie”, zegt Anita, een hobbyboer uit Belsele, terwijl ze met ons naar haar kippenhokken loopt. Haar papegaai Louis, die bij de ontmoeting op haar schouders zat, vliegt nu in brede cirkels boven de tuin. Eens in het kippenhok toont Anita ons hoe ratten een tunneltje onder de omheining gegraven hebben. 

Waar de ratten vandaan komen, is vrij evident: de tunneltjes wijzen in de richting van de gracht die voor de kippenren loopt. Ook haar overburen houden kippen, en ook zij hebben al ratten over de vloer gekregen. “En van de stad mogen wij die gracht natuurlijk niet dichtgooien”, zegt ze.

Anita en haar buren zijn niet de enigen in ons land die met ongenode gasten zitten. Zelfs het koninklijk paleis heeft een bestrijdingsfirma ingeschakeld om in Laken op ratten te komen jagen. En in Parijs, waar de rivier de Seine de laatste dagen buiten haar oevers is getreden, krioelt het nu van het ongedierte.

Lees verder onder de foto.

Anita en haar papegaai Louis. Beeld Damon De Backer

“Ze zijn hier zeker ook in opmars”, zegt Stephan Van Praet, een moderne rattenvanger van Rentokil, die Anita te hulp heeft geroepen. In een grijs pak controleert hij de groene rattenvallen in de kippenren. “De jongste maanden krijgen we beduidend meer oproepen binnen, maar hoeveel precies kan ik niet zeggen.”

Voedsel en bescherming

Dat er sprake is van meer overlast door ratten is volgens professor Herwig Leirs van Universiteit Antwerpen niet zo verwonderlijk. Dat heeft gewoon te maken met de grotere hoeveelheid neerslag. “Ik denk niet dat er ineens meer ratten zijn, of ik heb geen gegevens die daarop wijzen”, zegt hij. “Maar als de riolen vol water lopen door aanhoudende regen, zijn de ratten gedwongen om naar boven te komen.”

Wat de ratten vooral zoeken, is eten en bescherming en die vinden ze heel snel in kippenhokken als die van Anita, waar ze zich te goed kunnen doen aan het kippengraan. Ook zouden ze al een paar kuikens hebben opgegeten. Door de stress die de kippen daarvan krijgen, geven ze nu geen eieren meer, vertelt Anita.
 "Als er ratten hebben gezeten, willen de kippen zelfs het hok niet meer in, raar genoeg." 

Rattenbestrijder Stephan Van Praet. Beeld Damon De Backer

Huisdieren – Anita heeft een kat en vier honden – halen weinig uit tegen de ratten. Wat wel helpt, zijn bakjes met vergif, die strategisch naast de rattentunneltjes staan opgesteld. “Als ze ervan eten, zijn de ratten een dag of twee later dood”, zegt Stephan. “Ze sterven dan een eindje verderop, dus hier ga je ze niet zien liggen.”

Naast bedrijven moet Stephan ook vaak uitrukken om in privéwoningen ratten te verdelgen, vertelt hij. Veel van zijn werk is preventief. En bij veel klanten, zoals bij Anita die hem steevast een kopje koffie aanbiedt, komt hij regelmatig langs.

Huizen

Hoewel landbouwbedrijven bij wet verplicht zijn om samen met verdelgers maatregelen te treffen tegen ratten, zijn particulieren dat uiteraard niet. Maar onze huizen zijn zeker niet veilig voor deze dieren, zegt professor Leirs. “Als je een rat ziet, moet je snel uitzoeken langs welke opening ze het huis is binnengedrongen en die afsluiten", waarschuwt hij. "Langs een deur, een slecht afgesloten afvoerputje of een kapotte leiding, glippen ze naar binnen. Een gat van 2 centimeter is voor een rat al genoeg.”

Lees verder onder de foto.

In Parijs krioelt het van de ratten. Beeld AFP

Eens er een rat is binnengekomen, is de kans heel groot dat andere zullen volgen. Ratten zijn wat je noemt familiedieren, aldus Leirs. “Ze kunnen aan elkaar ruiken welk voedsel ze hebben gegeten en gaan graag met elkaar mee. De dieren zijn verlekkerd op zakken met hondenbrokken, die vaak onbeschermd in een garage staan. Ook een composthoop met vleesresten is voor ratten een trekpleister.”

Heel gevaarlijk zijn de ratten tenslotte niet. Bijten zullen ze enkel doen als ze in het nauw gedreven voelen, maar dat neemt niet weg dat de dieren wel mogelijk ziektes meedragen. Terwijl de zwarte rat de verspreiding van de pest op haar geweten heeft, is de bruine rat die in Vlaanderen het vaakst voorkomt, ook een drager van allerlei ongein.

“De bruine rat, of rattus norvegicus, kan salmonella meedragen”, zegt Leirs. “Als de uitwerpselen van de ratten dan in voedsel terechtkomen, kunnen ze dat besmetten. Een erg zeldzame ziekte is nog leptospirose. Wanneer je in contact komt met water dat ratten via hun urine hebben aangetast, kunnen de bacteriën langs de huid binnendringen en een soort van geelzucht veroorzaken.”

Lees verder onder de foto.

Louis kijkt toe vanop het dak van de kippenren. Beeld Damon De Backer

Vossen en een buizerd

Het huis van Anita zijn de ratten gelukkig nog niet binnengeraakt. Na de kippenhokken aan de voorkant, neemt ze ons mee naar de achterkant van haar hobbyboerderij, waar vossen twee kippen hebben doodgebeten. Op het grasveld waar we lopen, liggen dan weer de pluimen van een kip die een buizerd daar heeft meegeplukt.

“Nu is hij toch wel aan het showen”, zegt Anita over haar papegaai die net rakelings langs ons hoofd scheert. Louis maakt nogmaals een paar cirkels en gaat dan op een omheining zitten. 

Anita,  terwijl ze in het kippenhok de kadavers aanwijst. “Die kippen zijn de Lunch Garden geworden voor de roofdieren uit het bos hier vlak naast”, zegt ze. “De meeste kippen zijn vorige zomer al opgevreten. Ik heb het nu nog eens geprobeerd met twee kippen, maar die waren op een nacht dood. Op den duur kan ik hier geen kiekske meer zetten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden