Dinsdag 24/05/2022

Mens blijven in onmenselijke wereld

Roadmovies hebben doorgaans iets optimistisch. Ook al houden de personages weinig goede herinneringen over aan het verleden, ook al is het heden ‘on the road’ problematisch en onzeker, toch blijft er meestal de hoop dat de toekomst, waar de protagonisten heen stappen of rijden, troost en verlichting zal brengen. Maar het post-apocalyptische drama The Road, gebaseerd op de met een Pulitzerprijs bekroonde succesroman van Cormac McCarthy, is zeker geen roadmovie van dertien in een dozijn. door Jan Temmerman

Regie:John HillcoatMet: Viggo Mortensen, Kodi Smit-McPhee, Charlize Theron, Robert DuvallSpeelduur: 119 minuten

Behalve als roadmovie kan en moet The Road van de Australische regisseur John Hillcoat, onder meer bekend van de harde western The Proposition, ook gecatalogeerd worden binnen het post-apocalyptische filmgenre, waarvan we de laatste tijd toch wel opvallend veel voorbeelden te zien krijgen. Onlangs waren er nog de grotendeels uit CGI opgetrokken spektakelfilms Terminator Salvation van regisseur McG en 2012 van rampenspecialist Roland Emmerich. En binnenkort kunnen we Denzel Washington door desolate en verwoeste landschappen zien struinen in The Book of Eli van de gebroeders Albert & Allen Hughes.Net zomin als in het boek van Cormac McCarthy (°1933), die bij het grote publiek vooral bekend raakte door de verfilming van No Country for Old Men van de gebroeders Ethan & Joel Coen, wordt in de film The Road expliciet verteld welke grote ramp onze planeet zo goed als onbewoonbaar heeft gemaakt. Een klimatologische catastrofe? Een nucleaire doomsday? De kijker krijgt alleen het resultaat te zien en dat is voldoende om zich te realiseren dat het iets verschrikkelijks moet geweest zijn. Van fauna is blijkbaar geen sprake meer en van flora rest weinig anders dan dode bomen, waarvan de wortels het ook al laten afweten zodat ze soms met donderend geraas neerploffen op de met as bedekte bodem. En dat alles onder een donkere, loodzware hemel die alleen maar af en toe oplicht door verre, mysterieuze branden.

Kwestie van overleven

De film begint weliswaar met idyllische beelden van bloemen, paarden én Charlize Theron, maar snel wordt duidelijk dat die alleen nog bestaan in de dromen en herinneringen van The Man (ijzersterke en zeer intense vertolking, nog maar eens, van Viggo Mortensen). Zijn naam komen we nooit te weten, net zomin als die van zijn tienjarige zoontje (de jonge Kodi Smit-McPhee, een casting coup), die op de generiek alleen maar aangeduid staat als The Boy. Zij zijn het die in dat totaal vernielde landschap, over kapotte snelwegen en doorheen cityscapes vol ruïnes, onderweg zijn. On the road. Met zo’n winkelkarretje waarin enkele schamele bezittingen verzameld liggen. De vader wil om een of andere reden naar de zee. Omdat ter plaatse blijven sowieso geen enkele zin heeft. Ze moeten eten vinden. Leven lijkt alleen een kwestie van overleven.Vader en zoon zijn niet de enige overlevenden. Er zijn andere sukkelaars, die ook alleen maar proberen van de ene uitzichtloze dag in de andere wanhopige dag te geraken. Maar er zijn ook rondzwervende, kannibalistische bendes, die hun menselijke soortgenoten alleen nog maar als proviand zien. Dit lijken typische ingrediënten uit een horrorfilm en er zijn inderdaad enkele momenten waarop The Road op die genreconventies inspeelt. Maar de film is eerst en vooral een morele parabel, die zich toespitst op de vader-zoonverhouding. Het is bijvoorbeeld de vader die de jongen duidelijk maakt dat er ‘good guys’ en ‘bad guys’ rondlopen in die post-apocalyptische omgeving. En het is de jongen die bang vraagt of zijzelf nog steeds de ‘good guys’ zijn nadat zijn vader een man heeft neergeschoten.

Koppig doel

De vader herinnert zich hoe het vroeger was en hoe zijn vrouw (rol van Charlize Theron) en de moeder van zijn zoon verkoos om zelf uit het leven te stappen. De jongen heeft nooit een andere wereld gekend. De vader heeft maar één koppig doel voor ogen: zijn zoon beschermen. De mensheid mag dan wel grotendeels verdwenen zijn en de aarde mag dan wel op sterven na dood zijn, toch wil hij dat restant aan menselijkheid bewaren. Maar hoelang kan hij dat volhouden, als hij zelf tot moord en doodslag gedwongen wordt?In tegenstelling tot de hoger geciteerde post-apocalyptische rampenfilms is The Road in essentie een intimistisch drama, op menselijke schaal. Extreem en toch zeer realistisch. Geen behoefte aan veel CGI - de hallucinante beelden van gestrande schepen op de weg werden bijvoorbeeld geplukt uit een documentaire over de orkaan Katrina - maar toch ogen de desolate en troosteloze locaties zeer authentiek. Er werd onder meer in de buurt van de Mount Saint Helens-vulkaan gedraaid. Het zijn vooral de sterke vertolkingen en de morele en existentiële implicaties die van The Road en weliswaar harde, maar toch zeer beklijvende kijkervaring maken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234