Woensdag 17/08/2022

Bellen metcorrespondent Fleur de Weerd

‘Men is bang voor Russische infiltranten, ook wij worden voortdurend grondig gecontroleerd’

Oekraïners die geëvacueerd werden uit steden die belaagd worden door Rusland, komen aan in het station van grensstad Oezjhorod. Beeld Photo News
Oekraïners die geëvacueerd werden uit steden die belaagd worden door Rusland, komen aan in het station van grensstad Oezjhorod.Beeld Photo News

Zandzakken en militairen met kalasjnikovs op iedere straathoek: ook het nog relatief veilige westen van Oekraïne is volledig in oorlogsstand beland. We bellen met verslaggever Fleur de Weerd, die op dit moment in grensstad Oezjhorod is.

Fleur Damen

Waar ben je nu? Wat zie je?

“We zijn nu op de terugweg naar het stadje Oezjhorod, in het westen van Oekraïne aan de grens met Slowakije. We komen van de andere kant van de bergrug, waar we een verhaal maakten over een bergdorp dat zich opmaakt voor de strijd. Het gebied rondom Oezjhorod is relatief veilig, maar de spanning neemt ook hier zichtbaar toe. Wat opvalt, zijn de zandzakken die overal verschijnen en de vele politieagenten met kalasjnikovs op straat. De scholen en winkels zijn veelal dicht, en in de dorpen waar we doorheen rijden zie je opvallend weinig kinderen. Families brengen hun kinderen, moeders, en oma’s over de grens, de mannen blijven aan deze kant.”

Merk je verschil met het begin van de week, toen je aankwam in west-Oekraïne?

“Ja. In de eerste dagen lag de focus op het helpen van de vluchtelingen. Nu komt de oorlog in een andere fase en worden dingen geprofessionaliseerd. Dat merk je aan de billboards langs de weg, die zich vullen met pro-Oekraïense propaganda om het moreel hoog te houden. Je merkt het ook aan de opgeschroefde controles. Ik sprak net een jongen met een Russisch paspoort, die wordt overal tegengehouden en gecontroleerd. Datzelfde geldt voor de vluchtelingen die hier in groten getale aankomen. Men is hier bang voor Russische infiltranten of etnische Russen die hier vandaan komen en gevoelige informatie doorspelen. Ook wij worden voortdurend staande gehouden en telkens zeer grondig gecontroleerd.”

Veel journalisten vertrekken uit Rusland, omdat daar een nieuwe wet geldt waardoor burgers en journalisten tot vijftien jaar cel riskeren als zij ‘nepnieuws’ verspreiden. Kunnen jullie je werk nog wel doen?

“We worden goed behandeld, maar de verhoogde staat van paraatheid waarin het land nu komt, compliceert ons werk wel. Ik ben hier met een Oekraïense fixer die het gebied goed kent en fotograaf Joris van Gennip. Voor hem is het soms lastig, omdat we vrijwel niks mogen fotograferen. Een zelfgemaakte slagboom van berkenhout diep in het bos, een schuilkelder: de kleinste dingen worden gezien als ‘strategisch object’.”

“Maar het grootste gevaar voor ons is de hoogspanning waar mensen onder staan. Ook dit relatief veilige gedeelte van het land staat volledig in oorlogsstand. Mensen bewapenen zichzelf, slapen slecht door de vele luchtalarmen en kijken voortdurend op hun telefoon naar informatie uit andere steden. Het is goed nieuws dat er een alcoholverbod is afgekondigd, want de kans op ongelukken neemt toe.”

Hoe brengen mensen in het grensgebied hun dagen door?

“Vrijwilligers maken camouflagenetten en molotovcocktails en verspreiden voedsel en dekens voor de vele vluchtelingen. Voor hen is nauwelijks genoeg ruimte, alle hotels puilen uit. Daarnaast zijn bewoners bezig met het opzetten van lokale verdedigingslinies. Degenen die zich aanmelden om te vechten maar weinig ervaring hebben, worden ingezet als een soort lokale burgerwacht of gaan zelf helpen, bijvoorbeeld bij een checkpoint. Soms zie je daar militairen of politie, maar soms zijn het ook burgers die daar de wacht houden.”

Naar de buitenwereld toe schetst de Oekraïense regering een beeld van een onvermoeibare, strijdlustige bevolking die gelooft in een goede afloop. Herken je dat beeld op straat?

“Over het algemeen laten Oekraïners niet snel hun angst zien. Wij horen veel strijdvaardige kreten. ‘We laten de Russen niet ver komen, we maken ze kapot’, dat soort dingen. Ik sprak gisteren een kennis in Kiev die elke avond naar foto’s van dode Russische militairen kijkt en daarna Oekraïense liedjes luistert voordat ze probeert te slapen. Shockerend misschien, maar zij heeft het nodig om zich op te peppen, want ze gaat waarschijnlijk binnenkort ook vechten voor haar stad.”

“Maar de laatste pak ‘m beet twintig mensen die ik sprak, drukten me allemaal hetzelfde op het hart: zeg alsjeblieft tegen het westen dat we een no-flyzone (een gebied waar een vliegverbod heerst, om militaire vliegtuigen te weren, red.) nodig hebben. Hun idee is dat het ze wel lukt de Russen op de grond te verjagen, maar vanuit de lucht heel kwetsbaar zijn.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234