Dinsdag 24/11/2020

Meisje met cowboyhoed en sok in de broek

'Boys Don't Cry', een film over transseksualiteit en liefde

Toen Fox Searchlight de film in oktober 1999 in de VS uitbracht, hadden wellicht weinigen het succesverhaal van Boys Don't Cry durven te voorspellen. Deze kleine, onafhankelijke film van Kimberley Peirce deed het opvallend goed, dankzij het krachtige, puur-realistische verhaal en het uitstekend acteerwerk van Chloë Sevigny en vooral hoofdrolspeelster Hilary Swank. Laatstgenoemde kreeg voor haar ijzersterke vertolking van Brandon Teena een Golden Globe en een Oscar-nominatie. De kans is groot dat ze die nominatie op 26 maart mag verzilveren.

Op oudejaarsavond 1993 wordt Brandon Teena in Falls City, Nebraska, op een brutale manier vermoord door vrienden van haar liefje Lana Tisdel. Ook een alleenstaande moeder bij wie Brandon logeerde, en haar vriend werden omgebracht. De moordenaars hadden ontdekt dat Brandon eigenlijk Teena Brandon was, een meisje dat liever voor een jongen wou doorgaan en zich daarom vermomd had als een man. Een week voor haar dood werd Brandon Teena door dezelfde jongelui verkracht.

Dit dramatische gebeuren is het onderwerp van het intrigerende Boys Don't Cry, de eerste langspeelfilm van Kimberly Peirce (33). Toen ze in 1994 het verhaal van Teena Brandon las in het New Yorkse blad The Village Voice, wist Kimberly Peirce dat ze er iets mee moest doen. "Het was een buitengewoon verhaal. Dat meisje woonde in een wagenpark en dat hield in dat ze beperkte middelen had. Ze had heel weinig rolmodellen en woonde in Nebraska, het heartland van Amerika. Teena wou doorgaan voor een jongen en uitgaan met meisjes. Dus wat deed ze? Haar kort knippen, cowboyhoed opzetten en een sok in haar broek. Ze kwam ook in aanraking met de kleine misdaad. Maar wat zat daarachter?

"Ik werd als het ware verliefd op Brandon en wou een verhaal maken over haar leven. Om haar of hem recht te doen. Ik begon alle krantenartikels over de zaak te lezen en ontdekte dat veel ervan pure sensatie was. Veel mensen pinden zich vast op het spectaculaire feit dat een meisje zichzelf transformeerde in een jongen, zonder zich af te vragen wie Brandon eigenlijk was en waarom ze dat deed. En daarbij focusten ze zich op de brutaliteit van de moorden. Daaruit bleek dat deze lui helemaal geen emotioneel begrip toonden. Dat vond ik gevaarlijk, gezien het hoge aantal aan haatmisdaden in Amerika. Ik wou op zoek gaan naar de mechanismen achter die haat. Tonen dat geweld niet anoniem is, maar persoonlijk. Daarom stak ik zoveel tijd in het waarheidsgetrouwe gehalte van de film."

Meer dan vijf jaar heeft Kimberly Peirce, die samen met Andy Bienen het scenario schreef, aan het filmproject gewerkt. Via een journalist kreeg ze toegang tot gerechtsdocumenten en transcripties van de moordzaken. De cineaste zocht ook Lana Tisdel op, het vriendinnetje van Brandon, die indirect de aanleiding was voor het drama, want zij geloofde rotsvast dat Brandon een jongen was. Uit de interviews met Tisdel kwam de essentie van hun relatie naar boven. "Lana hield van Brandon als een soul love, ze hield van haar diepste innerlijke wezen. Ze hield vast aan haar fantasie. Dat is zo mooi." De interviews op video hielpen de actrice Chloë Sevigny om de 'echte' Lana juist weer te geven. Sevigny, die in het controversiële Kids te zien was en vaak samenwerkt met Harmony Korine, het enfant terrible van de Amerikaanse independent film, zet een van haar beste vertolkingen neer. Het leverde haar een Oscar-nominatie op voor beste vrouwelijke bijrol.

Het castingproces voor de hoofdrol daarentegen liep niet van een leien dakje. Tot een maand voor de opnamen moesten beginnen, hadden de filmmakers nog geen Brandon gevonden. Hoe kwam dat? Peirce: "Vanaf het begin wist ik dat we naar een onbekend iemand moesten zoeken. Dat zou de geloofwaardigheid immers ten goede komen. Het moest ook iemand zijn die kon doorgaan voor Brandon, zowel op het scherm als in de realiteit. Audities bij transseksuelen en dragqueens leverden niets op. En professionele actrices hadden er totaal geen idee van hoe het is om een jongen te zijn. Tot we een tape uit Los Angeles ontvingen waarop een beeldschoon iemand met cowboyhoed, boots, een sok in de broek. Ze kon op het scherm perfect doorgaan voor een jongen. Ik wist meteen dat ik Brandon gevonden had."

Die persoon was Hilary Swank, wier vertolkingen in The Next Karate Kid en in de tv-series Buffy the Vampire Slayer en Beverly Hills 90210 voor de meesten wellicht onbekend zijn. De grote uitdaging voor haar was om ook in het dagelijkse leven door te kunnen gaan voor een jongen. "Eerst moest mijn lange haar eraf," aldus Swank. "Maar dat was niet voldoende. Kimberly legde me een ultieme test op: ik moest me gedurende vier weken kleden als een jongen en daar een dagboek over bijhouden. Dat was een complete transformatie. Ik ontmoette de andere acteurs pas op de set, na mijn volledige vervorming."

Bracht dat niet veel verwarring met zich mee? "Jawel, er komen zoveel verschillende emoties naar boven. Ervaren hoe eenzaam het moet zijn om een transseksueel te zijn, was het moeilijkst. Dat heeft veel te maken met de samenleving, die graag alles in categorieën opdeelt." Als kind deed Hilary Swank veel typische jongensdingen, zoals in bomen klimmen, en tijdens haar puberteit had ze het soms moeilijk met haar vrouw-zijn. "Toen voelde ik me soms ongemakkelijk met de aandacht die ik kreeg van mannen. En ja, er was een tijd dat ik dacht dat het makkelijker was om een man te zijn. Maar dat is verleden tijd."

Het is bijna onvoorstelbaar dat deze stralende, mooie jonge vrouw zo'n realistische, bijna ontroerende Brandon neerzet in de film. Beslist een Oscar waard. Een opmerkelijk detail: Hilary Swank is geboren in Lincoln, Nebraska, in dezelfde kliniek als Brandon Teena. Dat het 'in de huid van een personage kruipen' angstaanjagende vormen kan aannemen ondervond Hilary Swank maar al te goed. Tijdens de opnamen maakte ze een crisis door. "Een dergelijke rol is emotioneel enorm uitputtend. Ik was compleet Brandon. Ik ademde Brandon. Ik droomde van Brandon. We zaten drie weken in het draaien en ik had een vrije dag. Ik deed wat make-up op, ik wilde Hilary zijn. Maar dat bleek zo moeilijk. Toen werd ik enorm bang dat ik nooit meer mezelf zou kunnen zijn. Het leek of ik al mijn 'vrouwelijke' manieren verloren had, want ik had ze al zo lang verborgen gehouden. Ik belde mijn man op en smeekte hem naar de set te komen en bij me te blijven voor de rest van de opnamen. En dat deed hij ook."

Tijdens het gesprek komt de vraag naar boven wat Brandon Teena dreef: het verlangen naar vrouwen of het verlangen om een jongen te zijn? Kimberly Peirce laat die vraag liever in het midden. "Ik wil niet catalogiseren. Gewoonweg het feit dat Brandon die transformatie wou ondergaan, is buitengewoon. Laat hem doen. Zet hem in actie en kijk wat er gebeurt. Dat is ook de manier waarop je het publiek laat participeren in de film." Hilary Swank wil niet speculeren maar ze spreekt wel over Brandon als een 'hij'. "Dat is mijn manier om hem te respecteren."

De film schetst een accuraat beeld van de levenswijze en mentaliteit van landelijk Amerika. Verbazingwekkend juist. Maar dat is niet de essentie van Boys Don't Cry. Die mening treedt Hilary Swank volledig bij. "Het is een universeel verhaal, dat grenzen overschrijdt. De film handelt niet alleen over transseksualiteit. Hij gaat veel dieper: je hart volgen, je dromen volgen, jezelf zijn. Het zoeken naar liefde."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234