Dinsdag 18/01/2022

AchtergrondVerenigde Staten

Megaproces van start tegen farmaceuten wegens veroorzaken opiatenepidemie in VS: ‘Dode pillbillies, feest in directiekamers’

Actievoerders bij farmabedrijf Purdue Pharma in Stamford. De industrie heeft volgens hen en de aanklagers consumenten misleid, door te ontkennen hoe verslavend de pillen waren. Beeld LightRocket via Getty Images
Actievoerders bij farmabedrijf Purdue Pharma in Stamford. De industrie heeft volgens hen en de aanklagers consumenten misleid, door te ontkennen hoe verslavend de pillen waren.Beeld LightRocket via Getty Images

‘De winsten schoten omhoog en onze gemeenschappen raakten verwoest.’ Met hun leger aan advocaten luisterden opiatenfabrikanten deze week naar de openingsrede van de aanklagers in Central Islip, Long Island. Niet zoals gebruikelijk in een rechtszaal maar in een collegezaal van een rechtenopleiding, waar het gezelschap wel in paste.

Maral Noshad Sharifi

De makers van de medicijnen en de opiatenverslaafden leven in een parallel universum, vervolgde Jayne Conroy, de advocaat van Suffolk County, naast Nassau County en de staat New York een van de klagers. Terwijl er doden vielen onder de bevolking zouden de fabrikanten hun winsten en ‘successen vieren’ in boardrooms.

Dinsdag startte het langverwachte megaproces tegen farmaceuten, distributeurs en andere grote bedrijven die een rol hebben gespeeld in de opiatenepidemie, die sinds 1999 een half miljoen doden heeft veroorzaakt in de Verenigde Staten.

De verslavingsepidemie kon twintig jaar voortwoeden totdat eind 2019 voor het eerst een Amerikaanse farmaceut schuldig werd bevonden aan het mede veroorzaken van de opiatencrisis. Het vonnis dat toen in de staat Oklahoma werd uitgesproken was een mijlpaal. Inmiddels hebben in de Verenigde Staten zo’n drieduizend rechtszaken plaatsgevonden tegen belangrijke spelers uit de opiatenindustrie. Op dit moment vindt er in Californië een zaak plaats tegen verschillende fabrikanten en in West Virginia een tegen een groep distributeurs.

Bijzonder aan dit nieuwste proces in Long Island is dat voor het eerst de hele opiatenketen voor een jury verschijnt: van de medicijnfabrikanten die de verslavende pillen maakten, tot de distributeurs die ze leverden.

De zeven verdachten zouden de opiaten (oxycodone, tramadol, morfine en fentanyl) zeer agressief op de markt hebben gebracht en tegen beter weten in consumenten hebben misleid, door te ontkennen hoe verslavend de pillen waren. Tussen 1999 en 2019 zijn bijna een half miljoen Amerikanen gestorven aan een overdosis opiaten, die in het verleden zeer gemakkelijk werden voorgeschreven.

Woensdag was de beurt aan opiatenleveranciers Teva PharLeveranciers, Pharmaceutical Industries Ltd. en McKesson Corporation, die de jury lieten weten niets verkeerd te hebben gedaan. Hun advocaten benadrukten dat de pillen die zij op de markt brachten legaal zijn verstrekt. “Het bewijs zal aantonen dat de marketingverklaringen van mijn klanten waarheidsgetrouw waren en in overeenstemming met de wet”, zei Nancy Patterson, de advocaat van de Israëlische medicijnenfabrikant Teva.

McKesson, een bedrijf dat medicijnen distribueert die door andere zijn gemaakt, heeft “alles gedaan wat het moest doen”, zei advocaat Paul Schmidt tegen de jury. Het leverde alleen de hoeveelheden opiaten die waren goedgekeurd door overheidsinstanties, zei hij.

De verdachten, onder wie Endo Health Solution en Amerisource Bergen Drug Corporation, hebben tot nog toe iedere vorm van wangedrag ontkend. Maar de klagers suggereerden tijdens hun openingsrede dat de bedrijven wel wisten wat er aan de hand was en ongevoelig waren voor de desastreuze gevolgen van hun medicijnen. Zo werden er e-mails voorgelezen van werknemers van Amerisource, een groothandelaar in pillen, die ‘grapjes’ maakten over de drugsdoden en ‘hillbillies’ gekscherend ‘pillbillies’ noemden.

Wangedrag

Met de ogen van de wereld gericht op New York zal de staat het dodelijke wangedrag van bedrijven die verslavende opiaten verhandelen aantonen, zei Letitia James de procureur-generaal van de staat New York tijdens een persconferentie. De komende tijd zullen tientallen getuigen worden gehoord, onder wie een gepensioneerde lijkschouwer en artsen die expert zijn op het gebied van verslaving.

Twee jaar geleden begon James met het voorbereiden van dit proces, dat naar verwachting maanden zal duren. De opiatenindustrie heeft volgens haar in talloze Amerikaanse gemeenschappen “grote schade aangericht” met als gevolg dat “miljoenen mensen nog steeds verslaafd zijn aan dodelijke opiaten”. De doelgroep legt een enorme druk op het Amerikaanse zorg- en gevangeniswezen en duwt veel kinderen de pleegzorg in.

Lange tijd trof de epidemie vooral de witte rurale delen van de Verenigde Staten, maar sinds de coronapandemie neemt het aantal opiatendoden in de zwarte gemeenschap toe. Sinds het begin van de pandemie nam het aantal overdoses toe in maanden waarin veel Amerikanen werkloos thuis zaten. Ook omdat veel behandelingsprogramma’s werden gesloten.

Nog vóór aanvang wist een aantal bedrijven het proces te omzeilen door schikkingen. Farmaciegigant Johnson & Johnson trof er een – na elf uur onderhandelen – van meer dan 230 miljoen dollar (193 miljoen euro) met de staat New York. Het moederbedrijf van het Belgische Janssen Pharmaceuticals stemde er ook mee in de productie en distributie van opiaten in New York en de rest van het land permanent te beëindigen. Al zegt het bedrijf zelf dat de schikking “geen erkenning voor aansprakelijkheid of wangedrag door het bedrijf” is.

Naar verwachting leggen de bedrijven tijdens dit proces de schuld voor de opiatenepidemie bij artsen en overheidsorganen als de Drug Enforcement Administration, die volgens hen onvoldoende toezicht zou hebben gehouden. Hun acties “met betrekking tot de marketing en promotie van belangrijke voorgeschreven pijnstillers waren passend en verantwoordelijk”.

Advocaat Jayne Conroy zei in Central Islip dat de bedrijven niet de enige verantwoordelijken zijn voor de opiatenepidemie, maar wel degelijk aansprakelijk gehouden moeten worden. “Ze wijzen naar iedereen, behalve naar zichzelf.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234