Woensdag 04/08/2021

AchtergrondCoronavirus

Meerdere coronavarianten rukken op in België: kunnen we verspreiding nog stoppen?

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Aan het Rega Instituut in Leuven is een sneltest op komst om varianten van het coronavirus te detecteren. Geen dag te vroeg, nu blijkt dat de Britse variant B117 in ons land circuleert en ook de Zuid-Afrikaanse mutant oprukt. Viroloog Marc Van Ranst spreekt van ‘zowat 100 vastgestelde gevallen’ van afwijkende varianten. ‘Dat is een steekproef, waarschijnlijk moet je dat nog eens met 100 vermenigvuldigen’.

Eind november werden de eerste vier gevallen van de Britse variant in ons land gedetecteerd. Daarna volgden er nog drie in de kerstperiode. Sindsdien gaat het snel: nadat er woensdag opnieuw zeven gevallen (zes in het labo van Leuven, één in Gent) bekend raakten, blijken er nog eens minstens zes gevallen met de Britse variant van het coronavirus te zijn gevonden in het onderzoek van microbioloog Herman Goossens (U Antwerpen) en vier in het UZ Gent. Tot slot meldde microbioloog Emmanuel André donderdagavond via Twitter dat er nog eens 46 gevallen werden vastgesteld door de KU Leuven. Het totaal komt daarmee op minstens 70 te liggen.

De federale testlabo’s die lid zijn van het ‘nationaal sequencing consortium’ onderzoeken coronastalen waarin het zogenaamde S-gen ontbreekt — wat mogelijk wijst op een besmetting met de Britse variant van het virus. In het Antwerpse lab van Herman Goossens werden 17 recente verdachte clusters onderzocht. Bij zes clusters werd via genoomanalyse al bevestigd dat het om B117 ging. Twee anderen moeten nog onderzocht worden, bij de rest zou het om de ‘gewone’ Covid-19-vorm gaan.

Wat opvalt is dat er bij die mensen niet altijd een directe link met het buitenland is, laat staan met Groot-Brittannië. Bij drie clusters is er geen enkel verband met een ander land. Bij de vijf anderen zijn er links met Groot-Brittannië, maar óók met Libanon, Zwitserland en Dubai. “Het zit dus breder verspreid”, aldus federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a).

Zelfs Braziliaanse variant

Ook de Zuid-Afrikaanse variant circuleert hier: een West-Vlaamse van rond de 80 jaar stierf er kort na Nieuwjaar aan, en ook haar zus zou ermee besmet zijn. In het UZ Gent zijn vier gevallen gedetecteerd. Aan de KU Leuven werd nog eens één geval gemeld. Er bestaat nog maar weinig onderzoek over deze mutatie. “Mogelijk is die nóg besmettelijker”, zegt immunoloog Johan Neyts van de KU Leuven — en dat terwijl de Britse zich al 50 tot 70 procent sneller verspreidt. “Het baart me zorgen dat de variant in Zuid-Afrika heel erg de ronde doet, terwijl het daar volop zomer is, met temperaturen tussen 30 en 35 graden.”

Volgens Piet Maes, viroloog aan het Rega Instituut, is er intussen ook al een Braziliaanse variant gesignaleerd. “In één week tijd is vastgesteld dat het aantal gevallen heel erg is gestegen. Die tijdspanne is natuurlijk veel te kort om uitspraken te doen over de besmettelijkheid. Gelukkig is die variant buiten Brazilië voorlopig nog nergens anders te zien”, zegt hij.

Gevaar

Minister Vandenbroucke noemde de situatie ernstig, in het parlement. “We worden geconfronteerd met een nieuw gevaar.” Hij benadrukt ook dat de patiënten die de Britse variant opliepen en hun huisarts erg snel gecontacteerd zijn door de lokale gezondheidsinspecteur.

Contact tracing wordt met de nieuwe varianten van nóg groter belang. Maar volgens het Agentschap Zorg & Gezondheid wordt elke coronabesmetting identiek behandeld: zodra de besmetting is vastgesteld, gaan contactonderzoekers aan de slag. Om vast te stellen dat een patiënt besmet is met de Britse variant, moet het hele genoom worden bepaald. “Afhankelijk van de hoeveelheid staal kan dat drie tot vijf dagen in beslag nemen”, zegt Piet Maes van het Rega-instituut. “Het goede nieuws is dat we veel snellere tests hebben, die bijna op punt staan.” Voordeel aan zo'n ‘sneltest’: na een dag weet het labo al of het om de Britse variant gaat. Nadeel: ze weten ook niets méér dan dat, net omdat het een snelle screening is.

Het is de bedoeling dat de testlabo’s de activiteiten intensiveren en weldra tot duizend verdachte stalen per week zullen analyseren.

Perspectief

Volgens Maes zullen we de varianten van het virus niet kunnen stoppen, maar is het niet te laat om ze nog zoveel mogelijk tegen te houden. “Ik vind dat ons land goed bezig is. Vergeleken met sommige andere landen zijn hier al heel veel maatregelen al lang van kracht. Hoelang zijn de cafés en restaurants al dicht? Ik denk dat we het nog een hele tijd zullen moeten volhouden.”

Viroloog Marc Van Ranst benadrukt dat we het perspectief moeten blijven zien. “Aan de gewone variant, die nog altijd rondwaart, sterven spijtig genoeg nog dagelijks mensen”, zegt hij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234