Vrijdag 14/05/2021

Opinie

Meer vrijhandel bevrijdt ons niet van de crisis, integendeel

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

In tegenstelling tot wat Europees Commissaris voor Handel Karel De Gucht beweert ondergraaft het vrijhandelsakkoord waarover de Europese Unie en de Verenigde Staten momenteel onderhandelen onze verworven wettelijke sociale en ecologische bescherming. Dat zegt Europees parlementslid Bart Staes (Groen).

Het had een hoog 'gaat u rustig slapen-gehalte', het opiniestuk van Karel De Gucht, Europees Commissaris voor Handel gisteren in De Morgen. Hij schrijft dat de onder zijn gezag opgestarte onderhandelingen tussen de VS en de EU over een vrijhandelsverdrag (TTIP), geen "schrikbeeld van een neoliberale chaos zonder regels" betekent.

Ik begrijp dat De Gucht vreest dat hij door teveel maatschappelijke onrust er niet in zal slagen voor het eind van zijn mandaat een akkoord te tekenen. En dus moet het protest gesmoord worden met sussende bezweringen. TTIP zal volgens hem leiden tot "groei van zowel de Amerikaanse als de Europese economie", een "dringende noodzaak". Zijn sleutelargument is vals. Dit verdrag gaat ons helemaal niet uit de crisis helpen.

Niet alleen is de vooropgestelde groeiverwachting (0,27 à 0,48 procent) peanuts. Ze treedt in het meest gunstige geval pas op in 2027. Geen soelaas dus voor al die miljoenen werkloze Europese jongeren. Een recente Duitse studie stelt ook dat die groei heel ongelijk kan uitpakken in het voordeel van de VS. Het handelsverdrag leidt uiteindelijk tot een stijging van het inkomen per Amerikaanse inwoner met 13,4 procent en slechts 5 procent voor elke Europeaan. TTIP zou ook de handelsstromen binnen Europa verstoren.

De Gucht zegt zelf: "Het regeringsbeleid - de regels en procedures van regulering - moet worden aangepast, maar dat is complex en politiek gevoelig om voor de hand liggende redenen. Regelgeving biedt bescherming tegen risico's voor gezondheid en veiligheid, het milieu en financiële zekerheid. We moeten onze doelen goed in het oog houden."

Begin juli schreven tientallen sociale, consumenten-, burgerrechten- en milieuorganisaties uit de VS én de EU een open brief aan Amerikaans president Obama, Europees commissievoorzitter Barroso en Europees president Van Rompuy waarin ze hun zorgen uitten over de échte doelen van dit deregulerende verdrag dat de Amerikaanse 'Transatlantic Business Council' al jaren nastreeft. Via 'harmonisering' van standaarden voor producten wil het verdrag alle handelsbelemmeringen opruimen. De organisaties stellen terecht dat verworven wettelijke sociale en ecologische bescherming hierdoor ondergraven worden. En daarmee het vertrouwen van burgers.

"Wat blijft er over van de Europese strategie inzake voedselveiligheid als straks hormonenvlees, chloorkippen, genetisch gewijzigde gewassen en gekloonde dieren vrij ingevoerd kunnen worden?" Een vraag van een groene politicus? Helemaal niet, wel van de Boerenbond. Diens voorzitter Vanthemsche uitte in een recent dubbelinterview met mij zijn ongerustheid: "Wij zijn heel bevreesd voor zo'n vrijhandelsakkoord. Dat zou een serieuze bedreiging zijn voor onze concurrentiepositie. Europa is het werelddeel met de strengste regels voor zijn landbouwsector. Als de consument en de maatschappij dat vraagt, willen wij daar aan voldoen. Maar we moeten dan wel beschermd worden tegen oneerlijke concurrentie van producenten die niet aan die regels moeten voldoen."

Komt daarbovenop dat zowel het Amerikaanse als Europese bedrijfsleven en de onderhandelaars erop uit zijn investeerders te beschermen via het 'Investor-State Dispute Settlement'. Met dit ISDS wordt een essentieel onderdeel van de democratie onderuit gehaald. Bedrijven kunnen elke overheid of wet aanklagen die een bedreiging vormt voor hun investeringen of winst. Hypothetisch? Absoluut niet. Zeker 15 Europese lidstaten kregen al te maken met dit soort dagvaardingen. Energiegigant Vattenfall dagvaardde Duitsland wegens de nucleaire uitfasering voor een bedrag van 3,7 miljard dollar. Recent betaalde Slowakije miljoenen dollar aan een Nederlandse verzekeringsgigant wegens 'schadelijke wetgeving'"rond volksgezondheid. Het Amerikaanse bedrijf Lone Pine klaagde Canada aan voor 250 miljoen dollar wegens een moratorium op schaliegas. Tabaksgigant Philip Morris sleepte Australië en Uruguay voor de rechter wegens wetgeving inzake tabaksverpakkingen. Ecuador moest 1,77 miljard dollar betalen aan het Amerikaanse oliebedrijf Occidental omdat het land zijn Amazone wilde beschermen. Deze dagvaardingen zullen toenemen als dit principe onderdeel van TTIP wordt. Het gevolg is dat vele parlementen geen beperkende wetgeving meer durven stemmen uit angst voor forse schadevergoedingen.

In het onderhandelingsmandaat van De Gucht staat dat de ISDS geen legitieme bescherming van het algemeen belang mag ondermijnen. Maar wat is het algemene belang? Het recht om blijvend naar olie te boren in de Amazone of het recht om dat ecosysteem te bewaren voor toekomstige generaties? Hier botsen fundamenteel twee maatschappijvisies. De dominante neoliberale visie die steeds weer de rode loper uitrolt voor multinationale bedrijfslobby's, en de minder dominante, maar maatschappelijk breed gedragen visie die het belang van de burger en de lange termijn op de eerste plaats zet.

"Onze doelen", mijnheer De Gucht? Dacht het niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234