Woensdag 08/04/2020

Medische zorg

‘Meer verpleegkundigen tewerkstellen kan aantal onverwachte overlijdens verminderen’

Beeld thinkstock

In onze ziekenhuizen overlijden drie patiënten op de 1.000 onverwacht. Volgens onderzoeker Filip Haegdorens (UAntwerpen) kan dat aantal naar beneden als meer verpleegkundigen worden tewerkgesteld. ‘Door de hoge werkdruk komt niet iedereen aan zijn verpleegkundige taken toe.’

U concludeert: meer verpleegkundigen in ziekenhuizen kunnen leiden tot minder onverwachte overlijdens. Wat loopt er precies mis?

“Het is niet zo dat de kwaliteit van de zorg in ons land slecht is of dat het ziekenhuispersoneel zijn best niet doet. We weten wel al langer dat de werkdruk bij Belgische verpleegkundigen hoog ligt. Een verpleegkundige is gemiddeld verantwoordelijk voor tien patiënten. Dat is veel in vergelijking met de rest van Europa, waar het gemiddelde één verpleegkundige per acht patiënten is. Alleen Spanje doet het nog slechter, met één verpleegkundige op dertien mensen.

“Door die hoge druk krijgen verpleegkundigen het werk niet altijd gedaan. Daardoor zullen ze belangrijke taken, zoals het observeren van patiënten, misschien overslaan. Bepaalde tekenen dat het niet goed met hen gaat over het hoofd zien kan wel een effect hebben op het onverwachte overlijden.”

Het sterftecijfer brengt u niet alleen in verband met het aantal verpleegkundigen, maar ook met hun opleidingsniveau.

“Klopt. Er wordt al langer gepleit voor meer hoogopgeleide verpleegkundigen op bachelorniveau. In België vertegenwoordigen zij bijna 60 procent van het verplegend personeel. Maar in landen als Amerika wordt dat te laag bevonden en zetten ze een doel van 80 procent voorop.

“Ik denk dat we daar ook over moeten nadenken. Temeer omdat bij ons alle verpleegkundigen, of ze nu aan de hogeschool hebben gestudeerd of in het hoger beroepsonderwijs, precies dezelfde taken mogen uitvoeren. Maar in de loop van de jaren is de zorg in ziekenhuizen veel complexer geworden, onder meer omdat het aantal ligdagen is ingekort en er meer op thuiszorg wordt ingezet. Daar moet onze kennis en kunde op aangepast worden.”

Hoeveel overlijdens kunnen met meer en beter opgeleide verpleegkundigen vermeden worden?

“Dat heb ik zelf niet onderzocht. Er zijn wel eerdere cijfers bekend. Aan de KU Leuven is in 2014 onderzocht wat de impact is van de werkbelasting van verpleegkundigen op het vroegtijdig overlijden van patiënten na een operatie. Net als wij stelden de onderzoekers vast dat meer werkdruk tot meer overlijdens leidt. Voor elke patiënt die een verpleegkundige extra onder de hoede kreeg, nam het risico op sterfte binnen dertig dagen met 7 procent toe.”

Waarom raakt het tekort aan verpleegkundigen zo moeizaam weggewerkt?

“De oplossing is niet zo simpel. Gewoon het aantal verpleegkundigen optrekken tot pakweg de verhouding van een voor vijf patiënten, zoals in Noorwegen: zo werkt het niet. Dat is ook niet betaalbaar. Je moet per afdeling kijken wat nodig is. De verhouding één op vijf zou wenselijk zijn voor een afdeling waar de hoogste graad van zorg geboden moet worden, zoals oncologie, maar niet per se voor een afdeling met weinig ingewikkelde dagingrepen. Om die puzzel te leggen, moeten academici, beleidsmakers en mensen uit de praktijk de koppen bij elkaar steken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234