Woensdag 23/09/2020

Smartphones

Meer swipen, minder blowen?

Beeld Sabine Joosten/Hollandse Hoogte

Drinken, blowen en snuiven jongeren minder omdat ze voortdurend bezig zijn met hun smartphone? Een aantal wetenschappers vindt dat die hypothese moet worden getoetst. 

Hoe komt het dat jongeren minder vaak tot alcohol, cannabis en cocaïne worden verleid? Nieuwe Amerikaanse cijfers over het dalende druggebruik in die groep doen wetenschappers een nieuwe piste naar voor schuiven. "Gebruiken de jongeren minder omdat ze voortdurend gestimuleerd en geëntertaind worden door computers en smartphones?", vragen ze zich af in de voorpagina van The New York Times.

Een antwoord op de vraag hebben ze nog niet. Er is voorlopig alleen sprake van een correlatie. De wetenschappers merken op dat in het afgelopen decennium veel meer jongens en meisjes soft- en harddrugs links lieten liggen. Tegelijkertijd stellen ze vast dat dezelfde groep nooit eerder over zo veel tools beschikte om te gamen of op sociale media aanwezig te zijn. 

Stellen dat het ene fenomeen het andere veroorzaakt, doen de wetenschappers niet. Ze benadrukken dat daarvoor verder onderzoek nodig is. Het Amerikaanse Nationaal Instituut voor Drugmisbruik belooft er werk van te maken.

Dopamine

Neuropsychologe Elke Geraerts vindt de hypothese van de Amerikanen plausibel. "Elke prikkel die door je smartphone veroorzaakt wordt, zorgt in het brein voor dopamine. Exact diezelfde stof wordt aangemaakt als je chocolade eet, seks hebt, maar ook drugs neemt." De psychologe acht een verband tussen smartphone- en druggebruik mogelijk. "Het zou best kunnen dat het voortdurend geprikkeld worden door mails, likes en berichtjes de honger naar andere sensaties doet afnemen." 

Jelle Jolles, hoogleraar neuropsychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en schrijver van het boek Tienerbrein, treedt haar bij.  "De gedachten die naar voren worden gebracht, zijn relevant en potentieel waardevol. Er is veel indirect bewijs dat het intensieve gebruik van smartphones door tieners kenmerken van een soort verslaving heeft", zegt hij.

Beide psychologen, maar ook andere drugs- en socialemedia-experts, zijn nieuwsgierig naar wat het Amerikaanse onderzoek zal opleveren. Allemaal stellen ze wel dat het moeilijk zal worden om een één-op-éénverband aan te tonen. Er zijn veel factoren die ertoe kunnen leiden dat jongeren van de drugs blijven. 

"Te nieuw fenomeen"

"Ik denk dat een drugsafname eerder veroorzaakt wordt door ontradende campagnes en educatie of door een wettelijk kader", stelt Marijs Geirnaert, directrice van het Vlaams expertisecentrum alcohol en andere drugs VAD. Ze durft geen voorspellingen te doen over een mogelijke link met sociale media. "Het is een te nieuw fenomeen." 

Geirnaert benadrukt dat de Vlaamse situatie ook anders is: de jongste leerlingenbevraging van VAD naar middelenverbruik mag dan aantonen dat de alcoholopname in 2015-2016 voor het eerst daalde, wat illegale drugs betreft blijkt er geen kentering in zicht. Op lange termijn is er sprake van een stabilisering van cannabis. Andere illegale middelen, zoals xtc en cocaïne, worden sinds kort weer iets meer gebruikt.

Onderzoek in ons land naar de link tussen drugs en sociale media zit niet in de pijplijn, zegt Bastiaan Baccarne, die aan de Universiteit Gent het mediagebruik van jongeren in kaart brengt. Hij is weinig geneigd te geloven dat meer swipen tot minder blowen zou leiden. "Het zou ook kunnen dat het in bepaalde groepen net versterkt wordt." 

Hij denkt aan jongeren in het street- of hiphopmilieu. "Zij volgen vaak accounts waarop bepaalde iconen hun alcohol- of druggebruik etaleren en willen daar een voorbeeld aan nemen." 

Ook merkt hij op dat jongeren dankzij hun smartphones en tablets een veel groter netwerk hebben dan vroeger. "Die vele contacten zou hun toegang tot drugs net kunnen vergroten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234