Zondag 21/07/2019

Meer SWIPEN minder BLOWEN?

Drinken, blowen en snuiven jongeren minder omdat ze voortdurend bezig zijn met hun smartphone? Een aantal wetenschappers vindt dat die hypothese moet worden getoetst.

Hoe komt het dat jongeren minder vaak tot alcohol, cannabis en cocaïne worden verleid? Nieuwe Amerikaanse cijfers over het dalende druggebruik in die leeftijdsgroep doen wetenschappers een nieuwe piste naar voren schuiven. "Gebruiken de jongeren minder omdat ze voortdurend gestimuleerd en geëntertaind worden door computers en smartphones?", vragen ze zich af op de voorpagina van The New York Times.

Een antwoord op de vraag hebben ze nog niet. Er is voorlopig alleen sprake van een correlatie. De wetenschappers merken op dat in het afgelopen decennium veel meer jongens en meisjes soft- en harddrugs links lieten liggen. Tegelijkertijd stellen ze vast dat dezelfde groep nooit eerder over zo veel tools beschikte om te gamen of op sociale media aanwezig te zijn.

Stellen dat het ene fenomeen het andere veroorzaakt, doen de wetenschappers niet. Ze benadrukken dat daarvoor verder onderzoek nodig is. Het Amerikaanse Nationaal Instituut voor Drugmisbruik belooft er werk van te maken.

Indirect bewijs

Neuropsychologe Elke Geraerts vindt de hypothese van de Amerikanen plausibel. "Elke prikkel die de smartphone veroorzaakt, maakt in het brein dopamine aan. Exact diezelfde stof wordt aangemaakt als je chocolade eet, seks hebt, maar ook drugs neemt." De psychologe acht een verband tussen smartphone- en druggebruik mogelijk. "Het zou best kunnen dat het voortdurend geprikkeld worden door mails, likes en berichtjes de honger naar andere sensaties doet afnemen."

Jelle Jolles, hoogleraar neuropsychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en schrijver van het boek Tienerbrein, treedt haar bij. "De gedachten die naar voren worden gebracht, zijn relevant en potentieel waardevol. Er is veel indirect bewijs dat het intensieve gebruik van smartphones door tieners kenmerken van een verslaving heeft", zegt hij.

Beide psychologen, maar ook andere drugs- en socialemediaexperts, zijn nieuwsgierig naar wat het Amerikaanse onderzoek zal opleveren. Allemaal stellen ze wel dat het moeilijk zal worden om een één-op-éénverband aan te tonen. Er zijn veel factoren die ertoe kunnen leiden dat jongeren van de drugs blijven.

"Ik denk dat een drugsafname eerder veroorzaakt wordt door ontradende campagnes en educatie of door een wettelijk kader", stelt Marijs Geirnaert, directrice van de VAD, het Vlaams expertisecentrum voor alcohol en andere drugs. Ze durft geen voorspellingen te doen over een mogelijke link met sociale media. "Het is een te nieuw fenomeen."

Geirnaert benadrukt dat de Vlaamse situatie ook anders is: de jongste leerlingenbevraging van de VAD over middelenverbruik mag dan aantonen dat de alcoholopname in 2015-2016 voor het eerst daalde, wat illegale drugs betreft blijkt er geen kentering in zicht. Op lange termijn is er sprake van een stabilisering van cannabis. Andere illegale middelen, zoals xtc en cocaïne, worden sinds kort weer iets meer gebruikt.

Slechte voorbeelden

Onderzoek in ons land naar het verband tussen drugs en sociale media zit niet in de pijplijn, zegt Bastiaan Baccarne, die aan de Universiteit Gent het mediagebruik van jongeren in kaart brengt. Hij is weinig geneigd te geloven dat meer swipen tot minder blowen zou leiden. "Het zou ook kunnen dat het in bepaalde groepen net versterkt wordt."

Hij denkt aan jongeren in het street- of hiphopmilieu. "Zij volgen vaak accounts waarop bepaalde iconen hun alcohol- of druggebruik etaleren en willen daar een voorbeeld aan nemen."

Ook merkt hij op dat jongeren dankzij hun smartphones en tablets een veel groter netwerk hebben dan vroeger. "Die vele contacten zouden hun toegang tot drugs net kunnen vergroten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden