Woensdag 02/12/2020

Gezondheidszorg

Meer onverwachte overlijdens in ziekenhuis door personeelstekort

Foto ter illustratie.Beeld thinkstock

Ziekenhuizen die kampen met een personeelstekort zien meer patiënten onverwacht sterven. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Antwerpen. ‘In België is één verpleegkundige gemiddeld verantwoordelijk voor tien patiënten. In de rest van Europa is de norm één op de acht.’

“Het is niet zo dat de kwaliteit van zorg in ons land vandaag slecht is of dat het ziekenhuispersoneel z'n best niet doet”, benadrukt Filip Haegdorens van de Antwerpse universiteit. “Maar het is al langer bekend dat de werkdruk bij Belgische verpleegkundigen hoog ligt." Liefst 89 procent van alle onderzochte afdelingen is onvoldoende bemand om kwalitatieve zorg te bieden, zo blijkt. Alleen Spanje doet nog slechter dan de Belgische norm van één verpleger per tien patiënten. Daar ziet één persoon toe op dertien zieken.”

“Door die hoge druk krijgen verpleegkundigen het werk niet altijd gedaan en daardoor zullen ze belangrijke taken, zoals bijvoorbeeld het observeren van patiënten, misschien overslaan. Maar het missen van bepaalde tekens dat het niet goed gaat met hen, kan wel een effect hebben op het onverwacht overlijden.”

Complexer

Ook het opleidingsniveau speelt een rol. “In België zijn er twee niveaus: het hoger beroepsonderwijs en de professionele bachelor", zegt Haegdorens. “Die tweede groep maakt in ons land al bijna 60 procent van het verplegend personeel uit. Maar in landen als de VS wordt dat als te laag bevonden - daar mikken ze op 80 procent. Ik vind dat wij daar ook over moeten nadenken. Temeer omdat alle verpleegkundigen hier precies dezelfde taken mogen uitvoeren, of ze nu aan de hogeschool gestudeerd hebben of niet. De zorg in de ziekenhuizen is door de jaren heen veel complexer geworden, onder meer omdat het aantal ligdagen is afgenomen en er meer op thuiszorg wordt ingezet. Onze kennis en kunde moeten daaraan aangepast worden.”

Hoeveel overlijdens precies vermeden kunnen worden als er meer en beter opgeleide verpleegkundigen zouden zijn, is niet onderzocht door de UAntwerpen. “Maar daar zijn wel eerdere cijfers over bekend. Aan de KU Leuven is in 2014 becijferd wat de impact is van de werkbelasting van verpleegkundigen op het vroegtijdig overlijden van patiënten na een operatie. Wat bleek? Voor elke zieke die een verpleger extra onder de hoede kreeg, nam het risico op sterfte binnen de 30 dagen toe met 7 procent.”

Een pak extra mensen aanwerven, dan maar? “De oplossing is niet zo simpel”, zegt Haegdorens. “Gewoon het aantal verpleegkundigen optrekken tot pakweg de verhouding van één per vijf patiënten, zoals in Noorwegen: zo werkt het niet. Dat is ook niet betaalbaar. Je moet per afdeling kijken wat er nodig is. De verhouding één op de vijf zou bijvoorbeeld wel wenselijk zijn voor een afdeling als oncologie, waar de hoogste graad van zorg geboden moet worden. Op de vloer met weinig ingewikkelde dagingrepen is zo'n bezetting niet per se nodig. Om deze puzzel te leggen, moeten academici, beleidsmakers en mensen uit de praktijk de koppen bij mekaar steken.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234