Maandag 16/05/2022

Meer natuur, minder depressies?

Kinderen blijven te vaak binnen en lopen daarom meer kans op depressies, angst of obesitas, betoogt een Britse bioloog. De theorie van het 'nature deficit disorder' is in opmars, maar snijdt ze ook hout? 'De bewegingsruimte voor kinderen is in elk geval fors afgenomen.'

Het is koud, vroeg donker en Sinterklaas heeft net een hoop speelgoed gebracht. Kleine kans dus dat uw kinderen dezer dagen veel rondhossen in het bos of chillen in het gras. Nochtans is net dat de reden dat kinderen vaker worstelen met depressieve gevoelens en angsten: hoe minder natuur, hoe meer problemen, beweerde althans professor Ross Cameron (Sheffield University) zopas op een lezing.

"Als biologische wezens zijn we fysiologisch aangepast om in bepaalde omstandigheden te gedijen, om te lopen, te spelen en actief te zijn. Maar we leven als bakstenen: hele dagen zittend en veelal sedentair", foeterde hij. Cameron heeft het dan over het zogeheten 'nature deficit disorder'. De term werd in 2005 gelanceerd door de Amerikaanse schrijver en journalist Richard Louv in zijn boek Last Child in the Woods. Daarin beschrijft hij hoe direct contact met de natuur belangrijk is voor de ontwikkeling van mensen en vooral van kinderen.

Als die te veel binnen zitten, al dan niet achter een scherm, dan is de kans groter dat ze mentale problemen als ADHD, depressie en angsten ontwikkelen, maar ook obesitas. "We riskeren een generatie groot te brengen die minder lang leeft dan hun ouders", waarschuwde Louv.

Samen bewegen

Is er een bewezen verband tussen mentaal welzijn en spelen in het bos? Jazeker. Is een gebrek aan bos en groene ruimte een verklaring voor de toename van het aantal kinderen met psychologische moeilijkheden? Dat is wat kort door de bocht, stelt kinderpsychiater Peter Emmery (UZ Leuven). "In dat geval zou de gemiddelde inwoner van pakweg Tokio ernstige problemen vertonen."

Maar het klopt wel dat de leefomgeving mee bepaalt of iemand met een stoornis daar al dan niet in vastloopt. "Een kind met zware ADHD zal daar altijd last van hebben, ongeacht waar hij woont. Maar bij de milde variant kan het wel uitmaken of een kind in een klein appartement woont, of op de boerenbuiten waar het zijn zin kan doen", zegt Emmery.

Zijn collega-kinderpsychiater Emmanuël Nelis van het AZ Sint-Lucas in Brugge zegt dat er studies zijn waaruit blijkt dat wonen in grootstedelijk gebied de gevoeligheid voor psychiatrische aandoeningen kan verhogen. "Een familie kan genetisch kwetsbaar zijn voor psychoses of schizofrenie. Uit onderzoek blijkt dat de kans groter is dat die ziekte zich manifesteert bij gezinnen in de stad. En hoe groter de stad, hoe groter het risico." Waaraan dat precies ligt, is moeilijk te zeggen. "De drukte van de stad of de onvoorspelbaarheid? Luchtvervuiling, fijn stof of lawaai?"

Maar het is een feit, zegt Nelis ook, dat buitenkomen goed is voor het gemoed. Natuur brengt rust, maar vooral beweging. Avontuurlijke tochten door weilanden en spelletjes in het bos werken als natuurlijke antidepressiva. Ook bij volwassenen: uit onderzoek blijkt dat lidmaatschap van een sportclub, dus bewegen met anderen, een beschermende factor is tegen suïcide.

Nelis ziet vaak dat wie wordt opgenomen in de jeugdpsychiatrie te veel binnen heeft gezeten, waardoor het bioritme verward is en het lijf opvallend stram. "Daarom leggen we een strak dag- en nachtritme op, en gaan kinderen na het ontbijt naar buiten, het licht in. Dat maakt al een heel verschil." Ze moeten ook bewegen, en dan lopen ze snel blessures op omdat hun lichamen dat niet gewoon zijn.

Dutroux

En dat probleem, daar kampen veel kinderen toch mee: te veel schermtijd ("vooral eenoudergezinnen zijn daarvoor kwetsbaar", weet Emmery), gescheiden ouders die geen geld hebben voor een huis met een grote tuin, kinderen die overal met de auto naartoe worden gebracht wegens onveilig verkeer of angstige ouders. "Sinds Dutroux is de vrije bewegingsruimte van kinderen fors afgenomen", zegt Emmery.

Nelis: "Ik woon in Roeselare, en daar spelen de jeugdbewegingen vooral op straat of op speelpleinen van scholen. Ze mogen niet meer zomaar de natuurgebieden in of moeten er op de paden blijven. Zo missen kinderen heel wat kansen om kracht te winnen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234