Zondag 21/07/2019

'Meer mensen zullen verdrinken'

Italië wil dat hulporganisaties zich aan voorschriften houden tijdens hun reddingsacties op de Middellandse Zee. Het land voelt steeds meer druk om de vluchtelingenstroom uit Libië tegen te houden. Artsen Zonder Grenzen weigert de gedragscode te ondertekenen.

1 Waarom plaatst AZG geen handtekening?

De medisch-humanitaire organisatie Artsen Zonder Grenzen (AZG) is niet tegen het idee van een gedragscode en benadrukt dat ze haar reddingsoperaties voor de Libische kust ook in de toekomst onder coördinatie met Rome wil uitvoeren. Wel kan de hulporganisatie niet aanvaarden dat het voortaan voor kleinere reddingsschepen verboden is om drenkelingen over te brengen naar een groter moederschip.

De Italianen eisen dat kleinere reddingsboten meteen naar een veilige haven varen om de geredde mensen aan wal te zetten. "Dit zal onze capaciteit aantasten en het zal ervoor zorgen dat we minder mensen kunnen helpen", zegt AZG-woordvoerder Christof Godderis. "Als de gedragscode betekent dat er meer mensen zullen verdrinken, kunnen wij die onmogelijk ondertekenen."

Ook de Italiaanse eis om gewapende agenten op reddingsschepen te plaatsen, druist volgens hen in tegen de humanitaire principes van onafhankelijkheid, neutraliteit en onpartijdigheid.

2 Wat wil Italië met de gedragscode bereiken?

Rome staat duidelijk onder grote druk om de overtocht van vluchtelingen vanuit Libië naar Italië terug te dringen. Dit jaar staken al 94.000 mensen vanuit Libië de Middellandse Zee over. Velen komen eerst in Italiaanse asielcentra terecht, maar proberen daarna door te reizen naar landen als Frankrijk, Duitsland, Nederland, België, Groot-Brittannië en Zweden. Hierdoor staat de Italiaanse regering niet enkel onder druk van de eigen publieke opinie, maar ook van andere Europese regeringen, die vinden dat Libië-vaarders al te makkelijk naar Noord-Europa kunnen doorreizen.

Een ander punt van discussie is dat humanitaire organisaties en de Italiaanse marine de meeste vluchtelingen net voor de Libische kust oppikken, wanneer ze in internationale wateren terechtkomen. Mensensmokkelaars misbruiken dit en voorzien de bootjes van net genoeg benzine en voedsel om slechts enkele zeemijlen af te leggen. Volgens criticasters moedigen de Italiaanse marine en humanitaire organisaties de mensensmokkel aan.

3 Hoe wil Italië de stroom uit Libië terugdringen?

Premier Paolo Gentiloni is duidelijk voorstander van een forse aanpak en kondigde aan dat Italië enkele oorlogsbodems en vliegtuigen wil inzetten aan de Libische kust. "Op die manier versterken we de Libische capaciteit om de grenzen en het nationale grondgebied te controleren." Gentiloni was wel vergeten om zijn idee voor te leggen aan zijn Libische collega Fayez Sarraj. Die liet weten niet opgezet te zijn met de plannen die de "Libische soevereniteit" zouden aantasten.

Wel wil Sarraj dat de Europese Unie meer middelen geeft voor de opleiding van de Libische kustwacht. Maar dat is een omstreden optie. Tijdens recente reddingsoperaties bleek dat de kustwacht brutaal optrad tegen vluchtelingen. Ook het feit dat de Libische hulpdienst geredde personen naar Libische detentiecentra brengt, is problematisch. De humanitaire situatie in die kampen is barslecht.

4 Hoe reageren andere organisaties op de code?

Save the Children blijkt minder problemen met de nieuwe regeling te hebben en ondertekende de gedragscode wél. Andere organisaties houden hun beslissing in beraad en lijken dezelfde operationele en principiële bezwaren te hebben als AZG.

5 Mogen organisaties niet langer mensen redden?

Zo ver is het nog niet. AZG is een van de belangrijkste partners voor de hulpvloot en redde in de eerste zes maanden van 2017 ruim 16.000 vluchtelingen. Woordvoerder Godderis: "Vergeet niet dat wij de leegte opvullen die in 2014 ontstond nadat Europa zijn reddingsoperatie Mare Nostrum afschafte, waardoor plotseling veel meer mensen verdronken. Daarom zijn wij in 2015 met onze reddingsacties begonnen: in de hoop dat Europese staten ons voorbeeld zouden volgen. Maar dat gebeurde niet. Ons belangrijkste argument blijft ongewijzigd: hoe zal Europa ervoor zorgen dat er minder mensen verdrinken?"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden