Zaterdag 19/10/2019

Vlaamse regering

Meer jobs, beter onderwijs en de bouwshift: dit zijn de plannen van Jambon I

Beeld Illias Teirlinck

’t Is bijna gebeurd: de regering-Jambon I heeft de landing ingezet. Wat zijn haar plannen?

Werk

Werk is een prioriteit van de nieuwe centrumrechtse coalitie. De regering-Jambon wil de komende vijf jaar 120.000 Vlamingen aan een job helpen. Dat zou de tewerkstellingsgraad in Vlaanderen op 80 procent brengen. 

Een ‘jobkorting’ moet werken aantrekkelijker maken voor mensen met lage lonen. Nu is het verschil tussen hun nettoloon en een uitkering te klein. De regering gaat tegelijk het systeem van de doelgroepenkorting hervormen. Deze korting, voor bedrijven die bijvoorbeeld oude of laaggeschoolde werkzoekenden aannemen, zal meer gepersonaliseerd worden. De korting zal afhankelijk worden van het individuele profiel. Er komt ook een gemeenschapsdienst. 

Om meer mensen aan de slag te krijgen, blijft Jambon I wel erg afhankelijk van het federale niveau, waar bevoegdheden zoals de uitkeringen zich bevinden. Een harde brexit is een gevaar voor jobverlies.

Onderwijs

In het onderwijs moet het ‘streven naar excellentie’ opnieuw vooropstaan. Het onderwijs mag zich niet verliezen in veranderingsdrang. De coalitie wil daarom back to basics, zijnde meer geld voor de schoolinfrastructuur en extra leerkrachten.  

De regering-Bourgeois heeft al geïnvesteerd in de schoolinfrastructuur, maar onvoldoende om de achterstand goed te maken. Om meer leerkrachten aan te trekken, wordt onder meer gerekend op meer zijstromers - mensen die vandaag een ander beroep dan leerkracht uitoefenen. Zij zullen voortaan beter gecompenseerd worden voor hun loonverlies bij een stap naar het onderwijs. 

In het hoger onderwijs is de flexibilisering doorgeschoten volgens de centrumrechtse partijen. Dit wordt verstrengd, om meer studenten te laten afstuderen in de voorziene tijd. De Vlaamse universiteiten en hogescholen zijn hier al langer vragende partij voor.

Welzijn

Een evergreen in de Vlaamse regeerprogramma’s is de aanpak van de sociale wachtlijsten. Ook de regering-Jambon wil die terugdringen. Voor mensen met een handicap, voor kwetsbare jongeren, voor mensen met psychische problemen. Alleen al voor de personen met een handicap gaat het echter om een inspanning van 1,6 miljard euro. 

De partijen beseffen dat dit een te groot gat is om op een regeerperiode te dichten. Financieel is dat niet haalbaar, ook niet als het begrotingsevenwicht een paar jaar naar achter schuift. Ook voor kinderopvang, gezinszorg en ouderenzorg zijn namelijk extra centen nodig. Het is voorlopig onduidelijk op welke bedragen de verschillende welzijnssectoren mogen rekenen.

Klimaat

Klimaat lijkt niet bovenaan op de centrumrechtse agenda te zullen staan. 

De regering zal proberen om de Europese klimaatdoelen tegen 2020 te halen, maar ingrijpende maatregelen om de uitstoot van auto’s, vrachtwagens en gebouwen naar beneden te krijgen (dit zijn de probleemsectoren in Vlaanderen) blijven uit. Het omstreden rekeningrijden komt er bijvoorbeeld niet. De coalitie zal wel een verdere vergroening van de verkeersbelastingen doorvoeren, waarbij auto’s die minder uitstoten fiscaal aantrekkelijker worden. 

Er ligt ook een herschikking van de energiefactuur op tafel, waarbij een aantal overheidskosten uit de factuur worden getild en voortaan via de Vlaamse begroting worden verrekend. Het gaat dan bijvoorbeeld om de kosten voor de straatverlichting en de sociale tarieven. De natuurorganisaties vrezen dat de klimaatplannen van de regering-Jambon niet zullen volstaan om  het akkoord van Parijs (tegen 2050) na te komen.

Wonen

Een van de belangrijkste dossiers van de Vlaamse regering blijft de betonstop (omgedoopt tot ‘bouwshift’). Het is de bedoeling om tegen 2040 geen extra open ruimte in te nemen. De nieuwe regering probeert hier een start mee te maken. Mensen die de waarde van hun grond zien dalen, omdat die slecht gelegen is en dus beter niet meer bebouwd wordt, zullen hiervoor gecompenseerd worden. Welke regeling hiervoor getroffen wordt, is nog onduidelijk. 

Een ander groot dossier is de woonbonus. De regering-Jambon wil deze belastingaftrek afschaffen, omdat hij vooral in het voordeel is van mensen met een mooi vermogen. In de plaats komt er een verlaging van de registratierechten, de belasting bij de aankoop van een woning. De regering-Bourgeois had die rechten al deels verlaagd.

Mobiliteit

De nieuwe regering-Jambon maakt meer geld vrij voor fietspaden. Volgens bronnen aan de onderhandelingstafel kan dit tot een verdubbeling van het huidige budget (300 miljoen euro) gaan. 

Ook de spoorinfrastructuur zou een impuls krijgen. De regering engageert zich om de elf Vlaamse spoorprioriteiten te verwezenlijken. Het gaat dan onder meer over de tweede spoorverbinding naar de Antwerpse haven en de uitbouw van de GEN-netwerken rond Brussel, Antwerpen en Gent. De filelast wordt tegengegaan met spitsstroken, nieuwe fietssnelwegen en grote infrastructuurwerken aan de Antwerpse en Brusselse ring.

Integratie

Een sleutelthema voor Jambon I. In de eerste plaats dan voor N-VA, de partij van Vlaams minister-president Jan Jambon. Die voelt de hete adem van Vlaams Belang in de nek. 

Over de basisprincipes zijn de centrumrechtse partijen het de facto eens: de drempels van de Vlaamse sociale bescherming moeten straks omhoog. Nieuwkomers moeten langer bijdragen aan het systeem voordat ze ervan kunnen genieten. Voorlopig is de vraag hoe lang dan precies? Voor de kinderbijslag rekent N-VA op zes maanden. Afwachten of CD&V en Open Vld hierin meegaan. Zij vrezen ook voor de juridische haalbaarheid: dreigt er geen discriminatie? 

Hetzelfde verhaal bij de hervorming van het inburgeringstraject. Voor N-VA moet het traject betalend worden. CD&V en Open Vld zijn het daarmee eens maar willen het houden op een louter symbolische bijdrage.

Institutioneel

Op aandringen van de christendemocraten worden de provincies alsnog behouden. Ook de verplichte fusies van gemeenten zijn van de baan. Wat verandert er dan wel? In de eerste plaats wordt de opkomstplicht afgeschaft bij de lokale verkiezingen. Mensen zullen niet langer verplicht zijn om hun stem uit te brengen voor de gemeenten en provincies. 

Tegelijk wordt een systeem ingevoerd waarbij de burgemeester per definitie de kandidaat is met de meeste voorkeurstemmen uit de grootste coalitiepartij. Dit systeem bestaat al in Wallonië. Deze hervorming moet de kiezer meer duidelijkheid bieden in het stemhokje.

Cultuur

De Vlaamse canon, een nieuw referentiekader van de Vlaamse cultuur, komt er ook. Wat daar juist in opgenomen wordt, wie hem mag samenstellen en wat er dan finaal mee gebeurt, is nog een vraagteken. 

De VRT zal ook een aantal nieuwe richtlijnen meekrijgen, op vraag van vooral de N-VA. De openbare omroep zal de Vlaamse identiteit moeten versterken en waken over de toepassing van de standaardtaal. Over de oprichting van een nieuw Vlaams museum is er naar verluidt een consensus binnen de coalitie. Kortrijk en Aalst hebben zich alvast kandidaat gesteld om als thuisbasis te dienen voor het museum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234