Zondag 09/08/2020

Meer inkomsten, geen hogere druk

Opmerkelijke stellingname van sp.a-Kamerlid Peter Vanvelthoven afgelopen weekend: de federale regering doet de Belg niet minder, maar meer belastingen betalen. De regeringspartijen zeggen het omgekeerde. Wie heeft gelijk? Bart Eeckhout

1 Wat zegt de sp.a?

"De Belg betaalt meer belastingen", stelt Kamerlid Vanvelthoven in De Zondag. De boodschap staat in contrast met wat de regering-Michel altijd aanvoert over dalende belastingdruk.

Vanvelthoven komt tot die conclusie nadat de sp.a-studiedienst de belastinginkomsten uit 2014 en 2017 vergeleek in de rapporten van het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die de begrotingsopmaak begeleidt. Vanvelthoven: "In 2014 leverden de belastingen op inkomen plus consumptie 79 miljard euro op. Dat stijgt in 2017 tot 85 miljard euro. Dat is een toename van 7,9 procent. Deze regering verdoezelt dus gewoon dat de belastingen zijn gestegen."

2 Klopt het ook?

Ja en neen, maar toch vooral neen. Wat klopt, is dat de federale overheid vandaag meer belastingsinkomsten heeft dan drie jaar geleden, bij het begin van de regeerperiode. De totale fiscale opbrengsten werden in 2014 door het Monitoringcomité nog op 108,5 miljard geraamd tegenover 114,7 miljard voor 2017. Kijken we enkel naar wat de sp.a de 'belastingen voor de gewone man' noemt (personenbelasting, btw, accijnzen), dan blijkt de stijging vooral daar te zitten: plus 5 miljard.

De overheid haalt meer belastingen op, maar dat wil niet zeggen dat de gemiddelde belastingdruk ook gestegen is. Hogere belastinginkomsten kunnen ook een gevolg zijn van meer economische groei of meer mensen die aan het werk zijn. Logisch: als meer bedrijven en mensen belastingen betalen, stijgen de overheidsinkomsten, maar niet noodzakelijk de belastingdruk per hoofd van de bevolking.

"Als er in 2017 bijvoorbeeld 50.000 meer mensen aan het werk kunnen, is het nogal logisch dat we samen meer belastingcenten afdragen. En dat die mensen meer kunnen uitgeven doet ook de btw-inkomsten stijgen", reageert N-VA-Kamerlid Rob Van de Velde.

3 Hoe zit het dan met de belastingdruk?

Die daalt volgens de beschikbare rapporten. Althans: een beetje. Volgens de OESO is de totale belastingdruk (alle fiscale en parafiscale inkomsten samen) in 2016 gedaald tot 46,7 procent. Dat was nog 48 procent in 2014. Daarmee zit België nog altijd in de Europese top drie, samen met belastingkampioen Denemarken en Frankrijk.

De OESO merkt wel op dat van alle Europese landen de specifieke belastingdruk op arbeid in 2016 het sterkst gedaald is in België en Oostenrijk. Dat neemt niet weg dat op geen enkele inwoner van een OESO-lidstaat de belasting op arbeid zo hoog ligt als op een alleenstaande Belgische werknemer zonder kinderen: 54 procent. Al is ook dat een daling (van 55,3 in 2015).

Hallo sp.a? Peter Vanvelthoven: "Dat de belasting op arbeid licht is gedaald, gaan we niet ontkennen. Dat meer mensen aan het werk een hogere opbrengst in de personenbelasting oplevert evenmin. Het punt is dat de grootste stijging in overheidsinkomsten zit in btw en accijnzen. Gewone werkmensen financieren dus de tax shift. Met economische groei heeft dat weinig te maken. Wel met verhoging van de btw op bijvoorbeeld elektriciteit en van accijnzen op diverse consumptieproducten."

4 Dus is de kleine man alweer de sigaar?

Dat hangt natuurlijk af van de individuele levenssituatie. Volgens de Nationale Bank is de gemiddelde koopkracht in 2016 wel gestegen (+0,5 procent), en dat voor het eerst sinds de crisisjaren 2008-2009. Dat is vooral het gevolg van de stijging in de werkgelegenheid: meer mensen hebben een hoger beschikbaar inkomen.

Toch nog twee bedenkingen. Buiten beeld in de discussie over belastingdruk blijven de prijsverhogingen voor diverse overheidsdiensten (water, openbaar vervoer, onderwijs...). Daarnaast krijgt de federale regering ook kritiek omdat een groot deel van haar tax shift niet is gefinancierd en dus een bijkomend gat in de begroting slaat. Hoe de regering de (lichtjes) dalende belastingdruk in de toekomst gaat betalen, is dus nog onbekend.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234