Donderdag 20/06/2019

gezondheid

Meer dan tien 'radioactieve' vluchten naar België per dag

► In negen op de tien gevallen is de inhoud van een radioactief pakket bedoeld voor medische toepassingen. Beeld BELGA

Meer dan tien keer per dag komt er op de Belgische luchthavens een pakket met radioactief materiaal toe, ook op passagiersvluchten. Maar op 13 juli, op de vlucht Caïro-Brussel, was zo'n pakket slecht verpakt, waardoor de passagiers en de bagageafhandelaars mogelijk blootgesteld werden aan een lage dosis straling.

Wanneer uw vrienden zeggen dat u stralend bent thuisgekomen van vakantie, let dan op: mogelijk zat op u een van de meer dan tien vluchten die elke dag op een van de luchthavens van ons land landen met radioactief materiaal aan boord. Dus ook op gewone lijnvluchten, zoals het vliegtuig van de Zwitserse maatschappij Swiss dat op 13 juli van de Egyptische hoofdstad Caïro naar Zürich vloog, en op de aansluitingsvlucht verder naar Zaventem.

In de cargoruimte zat een pakketje met opgebruikt Iridium-192, bestemd voor NTP Radioisotopes, een gespecialiseerd bedrijf voor de productie van radioactief materiaal in het Waalse Fleurus. Iridium-192 wordt in de industrie gebruikt om kwaliteitscontroles uit te voeren - of een lasnaad de gewenste dikte en dichtheid heeft, bijvoorbeeld.

Een personeelslid merkte tijdens een routinecontrole bij aankomst met een dosismeter op dat het pakket een te hoog stralingsniveau had. Het bedrijf schermde het pakket af, bracht het naar een veilige plaats en bracht het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) op de hoogte. Het pakket bleek niet correct gelabeld en verzegeld, en bovendien niet verpakt in een speciale container die de radioactieve straling tegenhoudt, zoals internationale regels in vliegtuigtransport voorschrijven.

Voorlopig positief

De radioactieve bron - zo groot als een kootje van de pink - had in Caïro nooit op transport mogen vertrekken, stelt het FANC, dat het incident onderzoekt. "We kennen de bron en we proberen nu uit te vissen hoe het is kunnen gebeuren dat zo'n onbeveiligd pakket toch op het vliegtuig terecht is kunnen komen. We werken nu samen met Buitenlandse Zaken en de parketten van ons land, van Zwitserland en van Egypte om de afzender te kunnen bestraffen. Maar vooral: om te voorkomen dat het nog eens gebeurt", zegt Simon Coenen van het FANC.

De eerste resultaten van het onderzoek maken duidelijk dat er nooit een levensgevaarlijke situatie ontstaan is voor de passagiers of de bagageafhandelaars op de luchthavens van Zürich en Brussel. Daarvoor was het stralingsniveau van het radioactieve element niet groot genoeg. "De maximale dosis waaraan een passagier die vlak boven het pakje zat op de vlucht Caïro-Zürich blootgesteld zou kunnen zijn, bedraagt 6,6 milliSievert (mSv, de eenheid van straling, red.). Voor een passagier op de vlucht Zürich-Brussel bedraagt dit 3,1 mSv. Qua blootstelling is dit vijf à zes keer boven de limiet. Maar men moet men zich niet ongerust maken: dit is geen levensgevaarlijke dosis", aldus Coenen.

"Ter vergelijking: een CT-scan van een buik levert bijvoorbeeld bijna 10 mSv op. Maar we gaan ervan uit dat eender welke onnodige dosis vermeden moet worden. We proberen nu, samen met de vliegtuigmaatschappijen en de bagageafhandelaars in de luchthavens, iedereen te identificeren die met het radioactieve materiaal in aanraking gekomen is - zowel in Zaventem als in Zürich en Caïro. Voor de passagiers is dat moeilijker, want we weten niet waar precies in de cargoruimte het pakket lag, en wie er het dichtst bij in de buurt zat. Voor de mensen in Zaventem die de bagage van het vliegtuig verwerkte, zijn de eerste resultaten positief: niemand zou een dosis radioactieve straling hebben opgelopen - al moet dat ook nog verder onderzocht worden."

Medische toepassingen

Dat er radioactief materiaal ook met passagiersvluchten wordt getransporteerd, is geen uitzondering. Uit cijfers van het FANC blijkt dat er dagelijks zelfs meer dan tien vluchten op de Belgische luchthavens vertrekken of landen met radioactief materiaal in de cargoruimte. In negen van de tien gevallen gaat dat over radioactief materiaal dat gebruikt wordt in medische toepassingen - voor CT-scans, bijvoorbeeld.

In totaal zijn er jaarlijks zelfs 40.000 transporten, goed voor 400.000 pakketten, met radioactief materiaal die in België getransporteerd worden. De overgrote meerderheid dient voor medische toepassingen. Zo'n transport is altijd streng gereglementeerd: "Het gebeurt wel meer dat er, ook op passagiersvluchten, pakketjes met radioactieve inhoud getransporteerd worden. Maar dat gebeurt normaal gesproken alleen als de straling aan de buitenkant van het pakket zo goed als nihil is", besluit Coenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden