Zondag 08/12/2019

Geweld

Meer agressie tegen hulpverleners. Of niet?

Beeld REUTERS

Het regent de voorbije tijd berichten over toenemende agressie tegen allerhande hulpverleners: van Vlaamse ambulanciers tot Brusselse politieagenten en Antwerpse vuilnisophalers. Het lijkt wel alsof geen hulpverlener nog veilig is voor de vuisten van een dronken passant. Maar klopt dat wel?

‘Agressie tegen personeel reinigingsdienst verdubbeld’, ‘Hulpverleners zijn het beu om slachtoffer te worden’, of: ‘Een collega gaat sinds kort altijd met een mes op interventie’. Wie de krant de laatste tijd opensloeg, kon niet naast de berichten over geweld of agressie tegen hulpverleners kijken.

Berichten die bovendien sterke reacties opwekken. De Ambulanciersunie liet eind augustus nog weten dat “als het probleem niet snel onder controle geraakt, we straks nog amper mensen bereid vinden om deze job te doen”. En ook minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V) laat zich niet onbetuigd. Hij is van plan strenger op te treden tegen geweld tegen agenten.

Maar klopt dat beeld wel?

Uit een schriftelijke vraag van Kamerlid Nahima Lanjri (CD&V) aan minister De Crem blijkt geen sprake van een stijging. De cijfers komen uit de Algemene Nationale Gegevensbank, een politiedatabank op basis van processen-verbaal. Voor de categorie ‘geweld tegen beroepen van algemeen belang’ is er geen sprake van een significante stijging in de laatste vier jaar. In 2015 waren er 2.215 geregistreerde feiten, vorig jaar waren dat er 2.364. “Maar dat verschil is te klein om echt van een stijging te kunnen spreken”, zegt Lieven Pauwels, professor criminologie (UGent). Tussen 2017 en 2018 daalde het aantal feiten bijvoorbeeld.

Al zijn er wel een paar kanttekeningen te maken bij die vaststelling. Zo zijn de cijfers sowieso een onderrapportering. De politiedatabank maakt immers enkel gewag van processen-verbaal, en lang niet elk voorval eindigt in een politie-interventie.

Kan dat verklaren waarom in verschillende nieuwsberichten net sprake is van een stijging van de agressie? De Brusselse brandweer houdt gegevens bij en die tonen een stijging van 4 feiten in 2014 naar 32 in 2019 (tot midden oktober). Ook de Antwerpse stadsloketten kenden meer agressie: 31 gevallen in 2014, 47 in 2017. Waarschijnlijker is dat die voorbeelden de uitzonderingen zijn die de regel bevestigen. Zo weten we uit wetenschappelijk onderzoek dat criminaliteit over de jaren heen sterk gedaald is in West-Europa. Daarnaast is er sprake van een sterke geografische variatie. Vooral in de grootsteden is er meer criminaliteit, en dus ook meer geweld tegen hulpverleners. Het aantal meldingen voor 2018 ligt in Brussel (401) en Antwerpen (215) een pak hoger dan in Gent (94).

Ernstiger feiten

“Maar ook het rapportage-effect speelt mee”, zegt Pauwels. “Wanneer een fenomeen pas wordt bijgehouden, is er meer aandacht voor, waardoor er ook meer melding van wordt gemaakt. Leerkrachten zouden vroeger bijvoorbeeld nooit willen hebben toegegeven dat ze te maken hadden met geweld, nu is dat al minder een probleem.” Dat weerspiegelt zich ook in de cijfers voor onderwijspersoneel.

Hoe komt het dan dat we net wel het gevoel hebben dat hulpverleners te maken hebben met meer geweld? Eén hypothese is dat het aantal feiten niet is toegenomen, maar de ernst ervan wel. “Of iemand verbaal bedreigd werd of de kop werd ingeslagen: dat kunnen we uit deze gegevens niet afleiden”, zegt Pauwels.

De ironie wil dat de verklaring voor die indruk misschien net ligt in de daling van de criminaliteit. “Alle statistieken tonen dat er minder gevochten wordt op café bijvoorbeeld”, zegt professor sociologie Ignace Glorieux (VUB). “Maar als het gebeurt, dan zijn we er gevoeliger voor.” En we hebben het meteen ook geweten: geweld is alomtegenwoordig op (sociale) media. “De focus ligt veel minder louter op het dorp, zoals vroeger”, voegt professor sociale psychologie Frank Van Overwalle (VUB) toe. “Daardoor weten we nu ook gewoon wat de vuilnismannen in Antwerpen overkomt. Vroeger zou dat niet het geval zijn geweest.”  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234